CHUYỆN QUẾ-LIN

Tố Nghi

 

Cái bóng của đồng hồ sinh học.

Hình internet

 

Phiên âm vậy chớ tên thiệt của nó là Huelin, một giòng họ gốc gác cội nguồn anglosaxon từ thời thượng cổ lận.

Và chiệng QL là chiệng đồng hồ sanh học (ĐHSH) cá nhơn, tức nội địa.

 

ĐHSH thiên nhiên là chiệng riêng của trái đất, dính dáng tới trời trăng.

Chúng lòng vòng lăng xăng quanh nhau trong những quỹ đạo riêng, với khoảng cách tuy thay đổi nhưng luôn luôn trở về khởi điểm, để tạo ra thời gian (ngày tháng năm) và sắc màu của thời gian (4 mùa, ban ngày ban đêm).

Động vật (con người muông thú cỏ cây) sanh hoạt uyển chuyển theo thời tiết khí hậu của mùa, theo ánh quang và bóng đêm.

Bàn ngày ta hoạt động sanh sống (làm việc, ăn uống, vui chơi...) đã đời nhọc mệt, bàn tối ta trùm mền đi ngủ lấy sức.

Lâu dài một chập, các hoạt động nọ vô khuôn phép thứ tự lớp lang, trở thành kim chỉ nam cho cơ thể, ta biến thành chiếc ĐHSH "nội địa" có nhịp riêng. Nhịp nớ được đám nghiên cứu chuyên ngành đặt cho mỹ danh "rythme circadien - circadian rythm".

 

Khả năng của rythme circadien là dẻo dai và thích ứng theo thay đổi môi trường bên ngoài, nhằm mục đích hoà điệu tức rung theo, nghĩa là "cộng hưởng" với ĐHSH thiên nhiên.

Cộng hưởng cần năng lượng. Năng lượng được upload trong giấc ngủ.

Ngủ là nghỉ ngơi để phục hồi đám năng lượng đã tiêu dùng trước đó.

Thiếu ngủ hay ngủ hổng đủ, bình điện xìu rìu. Xìu ngắn hạn còn cầm cự nổi, xìu dài lâu bình điện đi luôn, có đề cách mấy máy cũng hổng nổ... nữa! Đầu mình và chơn tay, lục phủ và ngũ tạng suy sụp lần hồi để rồi sẽ cùng dắt nhau ra... nghĩa địa.

Rythme circadien của QL loạn quẻ, ĐHSH nội địa sanh lỗi nhịp với ĐHSH thiên nhiên. Nó thức ngủ theo nhịp riêng, và ngay cả chính nhịp nọ cũng mỗi bữa mỗi khác. Bình điện của nó hư luôn, điện có xạc vô, bình cứ ngay đơ cán cuốc!

 

Nghe đám chiên-da sanh học ăn nói lòng vòng ruồi bu mất thì giờ, ấm ớ hiểu hổng ra.

Vấn đề giản dị là chiệng mất ngủ. QL ngủ hổng nổi, hổng đủ bàn đêm. Chừng tới sáng đi mần, đầu óc tơ lơ mơ, quên trước quên sau, nói năng trật duộc, thành quả lao động tuột dốc hổng phanh, thế là mất việc. Việc xin được nhiêu mất nhiêu. Rồi nó được sleep clinic của viện tâm trí theo dõi với chẩn đoán "rối loạn nhịp đồng hồ sanh học nội địa".

 

Mất ngủ dài lâu, tinh thần ển ển, kéo theo thể chất xìu xìu, rồi QL dính hemorragic stroke. Nó hổng liệt chi ráo, chỉ rối loạn ngôn ngữ aphasia, nghe chi hiểu ron rót nhưng nói năng đầu cua tai nheo trật chìa hổng ai hiểu nổi.

Và nó được bưng vô đây cho tui hầu hạ!

 

*

Rồi ĐHSH thiệt sự là cái chi?

Dà, nó chính là sự hoà hợp của vạn vật vào vũ trụ trong mục đích tiến hoá sanh tồn, là dương và âm, sanh và diệt, phước và họa…vv, là kim chỉ nam, dẫn dắt và quyết định thể chất bên ngoài của con người.

Chừng kim đồng hồ hổng "chỉ nam" nữa nhưng chỉ bắc - thậm chí còn quẹo cua chỉ đông chỉ tây - ngắn hạn tạm thời cơ thể còn chống đỡ nổi, dài lâu vĩnh viễn là coi như... xong. Cũng bởi thể chất và tinh thần vốn là bạn đồng hành, hoạt động biệt lập riêng rẽ, nhưng lâu dài về sau sẽ ảnh hưởng lẫn lên nhau.

 

Vũ trụ bao la nên chắc hẳn phải có rất nhiều loại ĐHSH tùm lum trong trỏng mà ta chưa hiểu ra, biết tới.

Còn cái ĐHSH của thái dương hệ chúng ta thì hẳn là, chắc ăn như bắp là... chạy bằng năng lượng mặt trời.

Ánh sáng mặt trời là kim chỉ nam, mặt trời chiếu xuống, mang năng lượng giúp vạn vật sanh tồn. Hồi mô mặt trời lãn công, trái đất xìu xìu ển ển.

Khi mô mặt trời đình công, trái đất giã từ võ khí, bước thẳng vô “cùng đồ dead end”, làm màn tận thế!

Rồi vì loài người là động vật thông minh nhứt nên loài người mới từ từ phân chia sắp xếp, lớp lang đâu ra đó cái thời khóa biểu hoạt động của nhơn loài, cốt sao cho fit với chu kỳ đồng hồ sanh học tự nhiên của trái đất.

 

Có vẻ như là... đồng hồ sanh học tự nhiên là chiệng các bực hiền triết thức giả cổ đại đã bàn tới, dưới các banners "philo-solex".

Vì solex mang đầu máy lẫn bình xăng to đùng ngay phía trước, chạy solex vất vả lắm cà, nên đám hậu sanh khả ố chúng ta đã trần thân, hổng thể, hổng ngờ được, rằng đám hiền giả nọ vốn là những chiên-da đồng hồ thứ thiệt và thứ dữ.

 

Theo các bực hiền-giả hy la nặng tánh solex hiểu hổng ra, ta mới day sang các bực hiền-thiệt con trời.

Đám thiệt nọ lòng vòng quanh âm dương ngũ hành, không phi lô nữa nhưng rất phi lạc, hoang mang y chang.

Âm dương dễ hiều thôi, là trừ cộng, đêm ngày, đờn bà đờn ông, người già con trẻ… v.v. Cái list dài thòng chỉ sự đối nghịch.

Âm dương sát bên nên dễ thấy, nhưng ngũ hành thì hổng biết có phải kim mộc thuỷ hỏa thổ của thái dương hệ không nữa.

Nếu phải thì... chúng xa tít tắp, dính dáng ảnh hưởng chi tới cái ĐHSH thiên nhiên của trái đất đặng kìa!

 

Đám chiêng gia phi lô phi lạc, nói đất nói trời vụ đồng hồ sanh học thiên nhiên và đồng hồ sanh học nội địa.

Trời thần ơi, chánh yếu là sự hoà điiệu nhịp nhàng để con người sanh hoạt trong thiên nhiên sao cho hiệu quả, nhiều nhiêu tốt nhiêu.

Vậy mà rồi tùm lum chữ nghĩa lòi ra - trong đó có rythme circadien (circadian rythm) làm người nghe thêm rối trí.

Đám bình dân học vụ giản dị dễ hiểu hơn, rằng thằng nọ do mất ngủ và mất dài lâu nên bịnh tật sanh ra.

 

Chẩn đoán hiện giờ là nó bị kinh giật, crise d'absence mà hổng ai hay biết.

Nay thì tình trạng đã khá chút xíu rồi, nhưng impaired cognition vẫn còn,

Đây là complication of "động kinh cục bộ chronic" or/and of stroke", nghĩa là có thể từ cả hai.

Nói giản dị dậy ai cũng hiểu hết, nhưng nói vậy hổng sang, hổng đúng khoa học chữ nghĩa bài bản. Nên rồi thinh không 2 cái đồng hồ sanh học chạy ra ấm ớ trình diện giúp vui màn rối rắm ngôn từ.

 

Thiệt cái tình... chữ nghĩa của đám trí thức thường dễ sanh ngủ gục.

Nản quá xá nản!

TN