Friday, October 24, 2014

MÙA THU. NHỮNG CHIẾC Ô VÀ DẢI NƠ VÀNG



nguyễn thị khánh minh



 






Ngày 9.10. 2014
Calif. đang ở vào những tuần đầu của mùa thu, cảnh vật đang bị quắt queo vì cơn nóng trái mùa, tuần này hầm hập 85 đến 100 độ, người như bị vặt đến héo hắt không chỉ vì thời tiết đất trời mà còn như vỡ dưới tiếng đập của thời sự. Dư vang chết chóc của mùa hè từ những thảm hoạ máy bay, dịch ebola, chiến tranh, khủng bố vẫn đang còn làm thế giới rung rinh, như cái thòng lọng thắt lại dần, thì thử hỏi chúng ta làm thế nào để có thể sống an lạc, như vẫn thường chúc nhau cuối mỗi e-mail? Chưa bao giờ, sống là một thử thách như thời này. Mỗi hơi thở là mỗi mạo hiểm, không biết lúc nào sẽ sập xuống cái bẫy của những tin tức mà cứ mỗi lúc lại đem đến một khủng khiếp khác nhau. Khi sự chịu đựng của người ta tăng lên, có nghĩa là cái ác đã trở nên bình thường, cứ thế, chai dần cảm xúc. Quen dần với những điều mà mới hôm qua tưởng sẽ không thể xảy ra được trên đời này. Cái ác đang tôi luyện chúng ta thành vô tính chăng.
Chợt, một ngày, trong cái cối xay tai trời ách người như thế, vòng quay được lơi ra bởi hình ảnh những chiếc ô, những dải nơ vàng. Nó như tiếng phong linh trong trẻo rộn rã vang lên. Nó như vạt óng ả phết lên mùa thu hiu hắt của mọi tâm trạng này. Nó mang chất lãng mạn. Nó là cái gì như sinh khí.
Toát ra từ dáng vẻ thư sinh với cặp kính trắng, lấp lánh tuyên bố “Tôi không muốn đùn đẩy cuộc đấu tranh dân chủ cho thế hệ sau. Đó là trách nhiệm của chúng ta”. Sẽ có một mùa hoa mọc lên bởi hạt giống nhiệt huyết trong sáng ấy, đó là Joshua Wong, 17 tuổi, được xem là một lãnh đạo cho phong trào đòi dân chủ tại Hồng Kông, phát động vào những ngày cuối tháng 9, tới nay vẫn còn tiếp tục, thu hút quan tâm của thế giới.
Toát ra từ không khí sôi sục mà ôn hoà, được mọi người khâm phục, một cuộc biểu tình mang tinh thần bất bạo động, không hỗn loạn, không xả rác, không hôi của, không gây hấn, những cái không chỉ có được của một nền giáo dục chú trọng đến Đức, Trí con người, mà họ đã được thấm nhuần ngót một thế kỷ qua tại Hồng Kông. Báo Slate magazine gọi họ là "những người biểu tình lịch sự nhất thế giới"
Toát ra từ không khí trẻ trung, sáng tạo, của hình ảnh những chiếc ô, và được gọi là cuộc Cách Mạng Dù. Tham gia biểu tình, đa số là thanh niên, cả lớp tuổi teen, ai cũng cầm theo dù, để che mưa nắng, nhưng khi bị vòi rồng xịt nước và hơi cay thì nó trở thành một thứ bảo vệ, họ nằm xuống để tránh vỡ hàng ngũ và phủ lên nhau những chiếc dù. Như hàng ngàn cây nấm nhỏ đủ mầu mọc lên sau trận mưa của nghìn tấm lòng trẻ trung đang sống cho lý tưởng của mình. Chiếc dù, nó có rộng một không gian để che thêm cho người bên cạnh, có chút chi vì người… Không biết là tình cờ tự phát của đám đông hay là ý tưởng của những đầu óc lãnh đạo rất sáng tạo, mà chiếc dù đã là một đại diện hết sức thơ mộng cho một phong trào chính trị. Phải chăng nét ấy là một trong những điều đã gây sức cuốn hút? Và, đánh động nhịp tim lãng mạn của tôi. Chiếc ô. Chả phải hai người yêu đi bên nhau nắng hay mưa thường cũng là chiếc ô xinh trên đầu, và còn dùng che cho một nụ hôn vội vàng nữa, ôi là, chiếc dù, giờ nó che cho nghìn nghìn tấm lòng bất khuất kia dưới sức mạnh tấn công của vòi rồng và hơi cay. Họ ngủ dưới những cây dù ngoài đường để duy trì tinh thần tranh đấu, họ viết những biểu ngữ trên dù cho lộng lẫy nắng tự do, chưa bao giờ thấy cây dù lại nhiều công dụng và đáng yêu đến thế. Có thanh niên còn cầm dù che cho cảnh sát lúc trời mưa, và hình ảnh làm xúc động được truyền đi trên facebook, một sinh viên áo đen cầm dù đứng bất động trong mù mịt khói cay, một cảnh sát sau khi bắn hơi cay đã vội lấy chai nước rửa mắt cho một sinh viên qua hàng rào, thật tình chưa có một cuộc biểu tình nào có những hình ảnh đẹp, nhân bản đến thế, chả bù cho những bạo lực của công an ở Việt Nam trong những cuộc biểu tình chống Trung Cộng.

Lại nói đến một biểu tượng thơ mộng nữa, là dải nơ vàng, phong trào đã dùng nó làm biểu tượng cho khát vọng dân chủ. Hình ảnh những chiếc dù và những dải nơ vàng, cùng những tấm giấy đủ mầu ghi lời cầu chúc, khẩu hiệu đấu tranh, dán kín những bức tường làm không khí biểu tình đầy sắc mầu như lễ hội, họ cài trên ngực áo, họ đeo vào cổ tay, treo trên hàng rào, cửa nhà, cột điện, khắp các nẻo đường vàng rực một loại hoa dân chủ ấy. Tôi càng thích hơn khi biết nguồn gốc của dải nơ vàng. Theo nghiencuuquocte.net, 400 năm trước, ở Anh người ta rất yêu thích bài thơ “Dải ruy băng vàng trên vai cô ấy” (She wore a yellow ribbon), nói về người vợ đeo dải nơ vàng để tưởng nhớ và hy vọng chồng phương xa sẽ trở về. Trong cuộc nội chiến Anh vào thế kỷ 17, những người lính ra trận đeo ruy băng vàng trên cổ như thể đeo sự nhớ thương của người vợ bên mình. Kỵ binh Hoa Kỳ ở thế kỷ 19 cũng đeo trên cổ ruy băng vàng với ý nghĩa như thế, như truyện tranh anh chàng Lucky Luke với dải băng vàng ở cổ áo, xem lúc nhỏ mà giờ nhờ cuộc biểu tình Hồng Kông, tôi mới được biết rõ nguồn gốc. Đến khi Irwin Levine viết bài hát “Cột một dải ruy băng vàng lên cây sồi già”(Tie a Yellow Ribbon Round the Ole Oak Tree) thì nó được phổ biến trên toàn thế giới thập niên 1970. Bài hát nói về một anh chàng bị kết án 3 năm tù về tội buôn lậu(!). Trước khi được về nhà, anh viết cho vợ, If you still want me, Oh, tie a yellow ribbon ’round the ole oak tree… “Nếu em còn yêu anh thì hãy cột một dải ruy băng vàng lên cây sồi trước nhà…” Và khi chàng về đến nhà thì thấy cây sồi như mái tóc vàng óng ánh bởi ngàn sợi ruy băng! Sao tôi thấy mê những ý tưởng thiên thần này quá. Từ đó yellow ribbon mang ý nghĩa của Hy Vọng, Chiến Thắng và Tình Yêu. Phong trào biểu tình đã chọn nơ vàng để gửi đi thông điệp họ tin vào một chiến thắng bằng vũ khí Bất Bạo Động và Tình Yêu. Cũng có nghĩa, chấp nhận hy sinh để hái được đoá hoa Dân Chủ.
Một nét thơ mộng, mà khẳng khái, nữa là họ chọn bài "Do you hear the people sing" (Bạn có nghe mọi người hát) trong vở nhạc kịch “Những người khốn khổ” (Les Miserables) để cùng nhau ca vang trong cuộc biểu tình, đây là bài mà các nhà cách mạng Paris hát trong cuộc nổi dậy chống chính phủ. Một nét dễ thương và thông minh, họ hát vang bài Happy Birthday để thông báo cho nhau có kẻ lạ trà trộn vào hàng ngũ để gây rối, và sẽ bị tống khứ dưới sức mạnh của hợp ca.
Điểm qua những biểu tượng, thì đã có hai trong số đó lấy từ kho văn học, tôi thấy bị quyến rũ bởi ý tưởng của một phong trào chính trị mang đầy tính nghệ sĩ này. Chỉ có một biểu tượng buồn là chiếc áo thun đen mà họ mặc khi đi biểu tình, màu sắc đen trong vô vàn sắc rực rỡ của dù, của nơ vàng, của những tấm giấy nguyện cầu, là để tưởng nhớ sự kiện Thiên An Môn, cũng hàm ý lên án sự đàn áp bằng bạo lực. Màu đen ấy là nét quyết liệt bên cạnh những hình ảnh thơ mộng kia. Với những biểu tượng vừa dịu dàng vừa kiên cường được chuyên chở bởi một lớp thanh niên có ý thức chính trị và có trình độ văn hoá cao, có phải vì vậy mà cuộc biểu tình này gây được sự chú ý và tình cảm thế giới?
Trong những giờ khắc căng thẳng ấy, có những hơi thở ra nhẹ nhàng từ những người trẻ tuổi, trẻ trung thì cái gì cũng có thể xẩy ra, và đã xẩy ra một cách ngộ nghĩnh, đẹp đẽ, như vầy, một cặp đôi đã đính ước nhau trong lúc cô Crystal Chan còn mặc chiếc áo mưa trong suốt để phòng hơi cay, trên cánh tay cậu Yau Chi-hang thì đầy khẩu hiệu đấu tranh, sau đó cả hai cùng hô “phổ thông đầu phiếu thực sự”. Lại có cặp chụp hình cưới trong hàng ngũ biểu tình (tienphong.vn). Cái lãng mạn của thời phải sống chung với quá nhiều khắc nghiệt, cũng có khác, và có lẽ nó quý hơn xưa, vì nó quá khó khăn, trắc trở.
Tôi muốn nói đến một ánh sáng xanh vào đêm 29 tháng 9. Thay vì là đêm thắp nến như thường tình, thì họ, những người trẻ của thế hệ hôm nay đã thắp bằng ánh sáng điện thoại di động, hàng chục ngàn iPhone toả ra màu xanh huyền diệu trong đêm. Lồng trong không khí sôi sục của một cuộc biểu tình chính trị là ánh sáng của bài thơ. Bài thơ xanh hy vọng. Hy vọng họ sẽ chiến thắng, và sẽ gây được hiệu ứng tới những nơi trên thế giới còn vắng bóng tự do dân chủ, dân quyền.  
Đó là những chi tiết làm tôi cảm động và rung động.
Trong một lan can ở khu Admiralty (khu Kim Chung), người ta thấy một biểu ngữ màu vàng, chữ đen, câu “You may say I’m a dreamer. But I’m not the only one”Bạn có thể cho rằng tôi là một kẻ mộng mơ, nhưng không chỉ riêng tôi" (thanhnien.com.vn). Ai đó đã nói, hầu như những điều thành tựu trên cõi trần gian này đều khởi đầu từ một giấc mơ. Những người trẻ ở Hồng Kông hôm nay đang thức dậy để hiện thực giấc mơ của mình, để nhân dân họ được sống trong cảnh mà họ ước mơ. Cho tới hôm nay, những đòi hỏi của sinh viên học sinh và dân chúng chưa được chính quyền Hồng Kông đáp ứng, và chúng ta chờ đợi những ngày sắp tới trong cầu nguyện và tin tưởng. Tôi xin thắt trên cổ tay mình một dải nơ vàng.

Hôm nay, 14 tháng 10, kể từ lúc bùng ra ngày 26.9, cuộc biểu tình đã bước sang ngày thứ 19, chính quyền Hồng Kông đã động đậy, không phải để đối thoại với sinh viên học sinh và nhân dân, mà lịnh cho cảnh sát dỡ bỏ rào chắn của họ ở khu Admiralty, sau khi những hàng rào bằng kim loại bị cắt thì sinh viên dựng lại bằng hàng rào tre, họ nói: "C
húng tôi có thể rời đi vì chúng tôi không thể chống lại các anh, nhưng chúng tôi sẽ không bỏ cuộc”, “Chúng tôi sẽ dựng lại chướng ngại vật sau khi cảnh sát dỡ bỏ. Chúng tôi sẽ không đối phó với họ bằng vũ lực” (vnexpress.net)
Ngày 15 tháng 10, theo tin tức RFA “Cuộc biểu tình bất bạo động của sinh viên học sinh Hồng Kông đã bước sang một bước ngoặc mới khi cảnh sát tiến hành các cuộc đàn áp bằng sức mạnh bất kể người biểu tình vẫn kiên cường không tỏ thái độ chống lại hay bỏ cuộc. Liệu sức chịu đựng của họ kéo dài được bao lâu và thử thách này phải nên chấp nhận trong thái độ nào?... 46 người bị bắt, hàng trăm căn lều bị xé rách, mọi chướng ngại đều bị giải tỏa và nhất là đã có máu đổ. Xét về bề ngoài thì sự đàn áp chưa đến nỗi thô bạo nếu so với các cuộc cách mạng khác…tuy nhiên đối với Hong Kong, xứ sở có truyền thống dân chủ từ hơn trăm năm qua thì việc cảnh sát đánh đập sinh viên, học sinh là hành động khó tha thứ.”
Tôi thấy buồn và lo lắng. Cầu nguyện cho họ giữ được lửa đấu tranh, xin Thánh Gandhi ban cho họ sức mạnh bất bạo động. Cơ hồ như một đường chỉ mong manh, khi những tấm thân, đầu óc thư sinh ấy bị khích động bằng bạo lực, liệu họ có đủ bình tĩnh bất bạo động không, có đủ đoàn kết và lì đòn để phong trào không bị dập tắt không. Tôi sợ thấy hình ảnh những chiếc dù bị rách, nằm thúc thủ trên những con đường, tôi sợ những đoá hoa vàng dân chủ bị héo dưới nắng bạo lực… Cuộc tranh đấu này sẽ kéo dài tới bao lâu. Thời gian ơi, xin ở cùng họ, những tấm lòng yêu nước trẻ trung, nghệ sĩ và trong sáng.

Nguyễn Thị Khánh Minh
Santa Ana, Oct 16, 2014

Thursday, October 23, 2014

THÁNG CHÍN. ĐOẠN GHI TRÊN NAPKIN Ở STARBUCKS COFFEE



Đinh Cường

 Dã quỳ Đà Lạt. Đinh Cường

Sáng trời mây mù
người băng qua cánh rừng
lá vàng đầy dưới chân
mùa thu sao
ngọn gió mai cũng khác
se lạnh .
những chiếc áo ấm năm rồi
chưa giặt 
mấy chiếc mũ, đôi găng tay
foulard cho mùa rét mướt

nhớ xưa Đà Lạt
quanh năm với chiếc jacket
màu xanh rêu nhà binh
rộng thùng thình
cùng chiếc pipe đẹp
anh Trần Lê Nguyễn cho
là đốm lửa ấm
trong đêm sương mù dày
đi bộ lên con dốc
qua nhà thờ Con Gà

rẽ mặt về phía đường Rose
có căn phòng thuê
có ngọn đèn vàng để cháy cả đêm
xác bao nhiêu là vỏ
bao thuốc Bastos xanh
Đỗ Long Vân chất đống
Trịnh Công Sơn từ B’lao lên
ở lại. uống rượu cùng
Nguyễn Xuân Thiệp
có Trịnh Xuân Tịnh em Sơn
lên buôn rau sớm gởi về Sài Gòn

Sơn hát ca khúc mới
tôi sống cùng mùi sơn dầu
thơm như những bó nhựa ngo
mua của  mấy người Thượng
cuối tuần từ trong rừng
đem ra ngồi bán hay đổi
thứ gì đó. lon muối chẳng hạn
bên lề đường khu chợ Hoà Bình
những cây lan rừng còn đọng sương

Đà Lạt. nơi Trần Hoài Thư sinh ra
Đà Lạt nơi tiếng hát tiếng đàn thùng
đắm say Lê Uyên Phương
Đà Lạt với Phạm Công Thiện
căn phòng hẹp dưới hầm đường Yagut
Đà Lạt thời Khánh Ly mới ra hát ở Night Club

và Đà Lạt một thời của Nguyễn Xuân Hoàng
của Hoàng Ngọc Biên. của Nguyễn Nhật Duật
của Nguyễn Thị Hoàng của Nguyễn Thị Thanh Sâm
còn có Phạm Cao Hoàng
đi dạy trường ở gần thác Gougah
Bùi Giáng được mời một lần lên đó đóng phim. mới lạ
bao nhiêu bạn bè ghé qua miền đồi núi
với mùa hoa quỳ vàng. mùa hoa mimosa vàng
và không quên ghé qua cà phê Tùng
còn cho đến nay. ông bà đều đã mất .

sáng nay đi bộ sớm ra Starbucks ngồi
trời mù. mây xám giăng đầy bầu trời
không có cánh chim nào bay
nhìn qua khung cửa kiếng. nhớ vẩn vơ .
lại ghi vẩn vơ. tuổi già hay nhớ về kỷ niệm …. 

Virginia, September  9, 2014
Đinh Cường

Tuesday, October 21, 2014

TMBTCP. NHỮNG VẺ ĐẸP DỊ THƯỜNG



Nguyễn Xuân Thiệp

Starry night. Van Gogh
  
   Tôi nhớ có lần mình đã viết về hoa quỳnh nở trong đêm chiến tranh ở Pleiku -một vẻ đẹp nằm kề sự bất hạnh và bi kịch:
   Các bạn của tôi ơi, hãy tưởng tượng trong khi hỏa châu thắp sáng thành Pleime và tiếng trọng pháo từ xa ì ầm dội về, giữa lúc có những người lính chong mắt canh chừng từng lùm cây bụi cỏ để kịp thời phát hiện dấu vết của địch, và đâu đó trên những vùng đồi xa chuyến trực thăng tải thương cuối cùng cất cánh bay lên...., đúng vào giây phút đó hoa quỳnh nở. Hoa quỳnh nở như niềm vui trong cõi đá vàng, khiến người ta thấy hết lẽ vô thường của trời đất. Chợt trong giây phút ấy, kẻ này nghĩ tới Lê Thị Nguyệt Hạnh -cô học trò diễm lệ ngày xưa đã chết trên chiếc vận tải cơ C130 bốc cháy trên vùng đồi núi Pleiku-Kontum…
   Và tôi cũng đã viết về vẻ đẹp dữ dội của hoa vông:
   Trong tôi, màu đỏ hoa vông mãi mãi là một ám ảnh khốc liệt. Tại sao vẻ đẹp như thế lại nhuốm màu bi kịch. Hay có mùi hương trong cơn bão tố, vẻ lộng lẫy trong cái dẫy chết của chiều tà. Những bức Sunflowers của Van Gogh còn làm đớn đau tê dại trí óc con người…
   Một lần, Văn Cao vẽ lên hình ảnh người vợ của mình trong cảnh khốn cùng tuyệt vọng:
Những ngày đau khổ ấy
Khuôn mặt em
Như mảnh trăng những đêm rừng cháy
   Một vẻ đẹp thật dữ dội, khốc liệt.
   Bây giờ xin đọc một đoạn văn dịch của Nguyễn Thị Hải Hà tựa đề Mùa Hoa Anh Đào và Những Cơn Động Đất, đăng trên Da Màu, đoạn văn đã làm tôi vô cùng cảm xúc. Ôi, nhà văn Nguyễn Thị Hải Hà, tôi đã thích từ lâu, từ khi đọc bài về chim thiên di của cô  và truyện ngắn đăng trên Thư Quán Bản Thảo -Màu Mắt Chưa Quên. Sau đây là đoạn văn mở đầu bài Mùa Hoa Anh Đào và Những Cơn Động Đất, xin mời các bạn cùng thưởng thức .
   Đêm trước khi cơn động đất bắt đầu tấn công, tôi đang đi bộ dọc theo con đường chính trong khu phố của tôi, ở trung tâm của Tokyo, với một người bạn khi một ý nghĩ thoáng qua trong đầu tôi: “Bạn biết không, đã khá lâu chúng ta không có cơn động đất nào, có lẽ cũng đã hai hay ba tháng. Ở Nhật bản, đây không phải là dấu hiệu tốt. Cơn im lặng của quả đất càng kéo dài, thì cơn chấn động nó gửi đến sau đó càng mạnh. Tôi sắp sửa đi nghỉ mát vài ngày và chúng tôi đang cùng đi mua sắm quà cho gia đình tôi. Buổi tối ấm áp hơn thường lệ trong tháng Ba, tôi sung sướng vì sắp được về thăm gia đình, và mùi hương Anh đào có mặt trong không khí. Chúng tôi ghé ngang Starbucks để mua một thức uống mới – Frappucino có vị hoa Anh đào – và nói về cái cảm giác buồn lâng lâng người ta thường cảm thấy khi ngày hội hoa Anh đào sắp đến. Người Nhật gọi đó là wabi-sabi, một thứ cảm giác trộn lẫn giữa niềm vui và nỗi buồn trước sự khiếm khuyết của cuộc đời và thiên nhiên. “Cuộc đời trôi qua nhanh chóng quá,” bạn tôi nói. Rồi với một cử chỉ mỉa mai, cô ấy nói, “Đừng lo buồn, tôi tin chắc là động đất chỉ đến sau khi máy bay bạn đã cất cánh.” Cũng gần đúng, tuy nhiên tôi đã không đến kịp giờ máy bay cất cánh.
   Wabi-sabi, có vẻ đẹp như thế ư? Nó có cái gì gần với những vẻ đẹp tôi từng nhìn thấy. Như bạn Black Raccoon miêu tả trong phản hồi bài viết Nguyễn Thị Hải Hà:… một vẻ đẹp bất toàn, phù du và thiếu sót.
   Xin cám ơn các bạn.

Tháng 3. 2011
NXT

THƠ HOÀNG XUÂN SƠN





trăng uyển

Trăng khuya. Ảnh của Duyên. Michigan

tròn trăng hết một phương buồn
rồi dần khuất tịch màu chuông nẫu vàng
chiều ngồi đọ bóng thu sang
mà mình với lá cùng han rỉ mùa
ngọn bút dìm xanh sách.  khuya
sao còn máy động giữa đùa cợt nghe
đời mình vẫn có lúc che
nếp nhăn ngày cũ ôm lề thói quen
đã yên với trụ không đèn
thì dù trăng kiệt còn hen bóng người


khúc riêng.  núi
                                               
                                   đôi khi đứng bên triền đá dựng
                                   anh hoang mang sợ núi đè mình
                                                            Phạm cao Hoàng
mình là núi.  đâu sợ đè
mà sợ cái kiến nằm che cổng đời
lên chừng một khoảng mây trôi
núi thì núi quạnh mây trời vẫn bay
cúi nhặt mình hay khoanh tay
nhìn mây hóa giải khúc bày tỏ riêng

HXS
18 octobre 2014