Thursday, September 18, 2014

TMBTCP. CHỉ CÓ THỂ ĐI CHUNG MỘT ĐOẠN ĐƯỜNG



Nguyễn Xuân Thiệp



Gởi người bạn đang đọc tôi hôm nay.
Bạn ơi,
Chúng ta sớm muộn gì cũng sẽ có những cuộc chia tay trong đời. Chia tay với bạn bè, anh em mình, người yêu rồi cha mẹ mình. Cho tới một lúc nào đó chia tay với vợ con và cuộc đời này.
Vậy đó, bạn ơi, không sao tránh khỏi. Vậy chúng ta phải có thái độ như thế nào trước lẽ vô thường của cuộc đời?
Trước khi bạn có một phản hồi cho kẻ này, xin hãy đọc và suy tưởng đoạn văn sau đây do Du Vũ Minh biên soạn.

Sau cơn mưa vào ngày xuân hôm ấy, người bạn tốt của tôi ngỏ lời từ giã. Tôi kiên trì đòi đưa bạn ấy ra đến trạm xe. Bạn ấy ngăn cản tôi: “Tống quân thiên lý, chung hữu nhất biệt” Đưa người ngàn dặm, cuối cùng rồi cũng chia tay, dù thế nào đi nữa thì bạn cũng chỉ có thể đưa tôi đi chỉ một đoạn đường, thôi thì chỉ đưa tôi đến cửa rồi ngừng bước nhé.”
Tôi đành tôn trọng theo ý kiến của bạn ấy.

Mỗi con người đều chỉ đan xen vào một đoạn trong cuộc sống của người khác. Điều chắc chắn vĩnh viễn là chỉ có thể cùng người đi một đoạn đường.

Bạn thương yêu cha mẹ mình, hy vọng họ sống lâu trăm tuổi, nhưng trong lúc bạn đang rất hiếu thuận với cha mẹ mình, thì họ cũng sẽ rời xa trước mặt bạn, bạn cũng chỉ có thể đi cùng cha mẹ mình chỉ một đoạn đường mà thôi.
Bạn yêu thương con cái của mình ư, từng giờ khắc bạn mong rằng mình có thể vì chúng mà ngăn gió chắn mưa, vậy mà bạn đang lớn tuổi từng ngày, rồi cũng có một ngày, trước mặt các con bạn cũng phải bỏ chúng mà đi, bạn chỉ có thể cùng đi với con cái chỉ một đoạn đường.

Bạn có người vợ tâm đầu ý hợp, nhưng hai mươi mấy năm trước cô ấy thuộc về cha mẹ, vài mươi năm sau cô ấy cũng bị con cái, vận mệnh, mà chia cách, bạn cũng chỉ có thể đi cùng với nàng chỉ một đoạn đường. 

Trong tình nghĩa bạn bè cũng vậy, nếu không phải là bạn bè lìa xa bạn, thì cũng chính là bạn sẽ lìa xa bạn bè, bạn chỉ có thể cùng đi với bằng hữu một đoạn đường.

Cũng vì chỉ có thể cùng đi với nhau một đoạn đường,
Nên bạn càng thêm quý trọng tiếc thương.
Lúc mà người ta cơ nhỡ đói rách,
sự quan tâm của bạn nên trở thành một quả táo
Lúc mà người ta giá rét,
thì sự giúp đỡ của bạn nên biến thành một cái áo bông.
Lúc mà người ta vui vẻ hạnh phúc,
thì sự tươi cười của bạn đáng lẽ nên xán lạn nhất;
Lúc mà người ta gặp chuyện thương tâm,
thì sự vỗ về an ủi của bạn đáng lẽ nên thật là chân thành thiết tha mới phải…

Cuộc đời vốn dĩ lập đi lập lại những ấn chứng:
Ban đêm thì có thể vì việc thêm vào cái lồng lửa mà có được ánh sáng.
Việc đẩy lùi tuyết lạnh không vì sự tham dự của gió lạnh mà hóa thành ấm áp.
Bởi vì chỉ có thể cùng người ta đi chỉ một đoạn đường,
Bạn đáng lẽ cũng nên học cách từ bỏ.
Cha mẹ chỉ có thể vỗ về nuôi nấng bạn trưởng thành,
không nên kỳ vọng cha mẹ là cái quải trượng (cây gậy) vĩnh viễn của bạn, để có thể chống đỡ toàn bộ cuộc đời của bạn.
Con cái cũng chỉ là cùng liên quan huyết nhục với bạn, chứ không phải là vật phẩm phụ thuộc của bạn,
Bạn cần phải biết tôn trọng sự lựa chọn cuộc đời của chúng.
Vợ con vì bạn mà cung phụng dâng hiến hết tình ái,  nhưng sinh mệnh của nàng
không phải là vật phẩm thế chấp của ái tình, nên dành cho nàng những khoảng không gian riêng tư cần thiết.
Bằng hữu có thể cho bạn sự ấm áp, nhưng loại ấm nồng này là loại tình cảm mở, bạn không thể cưỡng hành độc chiếm tình thân ái của người khác…
Bạn chỉ là người khách qua đường trong cuộc đời của người khác, chỉ có thể cùng người đi cũng chỉ một đoạn đường đời,
Điều đó chính là tính hữu hạn mà bạn cho người khác, vậy thì làm sao có thể mong cầu người khác cho đi sự vô hạn được?

Người bạn đang đọc tôi hôm nay ơi,
Tôi mong được nghe ý kiến từ bạn. Riêng tôi, cho tới đoạn đường này, tự nhủ lòng hãy vui trong những phút sum vầy hữu hạn và nên cởi mở, hết lòng với người. Trưa hôm nay, buổi trưa mùa thu mát lạnh, được đi dưới nắng vàng chỉ trong mười phút, tôi cũng cảm thấy sung sướng và lấy làm hân thưởng.
Nov. 19. 2013
NXT

Sau khi đăng bài này lên thì nhận được hai ý kiến khiến mình cảm thấy ấm long để đi tiếp con đường của hiện kiếp. Một ý kiến của anh Hai Trầu (Lương Thư Trung) và một ý kiến của chị Chúc Chân.

Hai Trầu
Nov 24 2013
Kính chào nhà thơ Nguyễn Xuân Thiệp,
Hôm nay ghé qua nhà anh và đọc qua lời kết của anh trong bài này, làm tôi nhớ triết gia Emile Chartier bút hiệu Alain (1868-1951) có viết: “Aujourd’hui, maintenant, tout de suite, c’est notre seule prise.” và Cụ Vương Hồng Sển dịch: “Ngày nay đây, giờ nầy đây, tức khắc đây, ấy đó mới là cái gì ta nắm bắt, chiếm lấy.”
Ngoài ra, tôi có đọc các bài anh viết về nhà văn Nguyên Nhi, về chuyến ghé thăm nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng rất thân ái, chí tình, tha thiết của anh vô cùng cảm động.
Kính chúc anh luôn dồi dào sức khỏe, an vui, may mắn, và “sung sướng” mãi mãi với những giờ phút đi bộ như vừa rồi…
Trân trọng,
Hai Trầu

Chúc Chân
Mar 14 2014
Thân chào anh Nguyễn Xuân Thiệp và anh Hai Trầu.
Xin gởi anh Thiệp bốn câu lục bát
Cõi Xa
Em về cõi đó xa xôi,
Buổi chiều Dallas có người ngồi thương.
Cuộc đời có được mấy chương?
Em đi bỏ lại một chương dở chừng.
Túy Trước
(Chúc Chân)




Riêng tôi, người viết cũng muốn ghi thêm


Những câu hỏi trong đêm mùa thu

vầng trăng kia sẽ đi cùng ta được bao lâu
bông magnolia kia sẽ nở vì ta được bao lâu

có phải tôi từng thấy cánh buồm nâu hạnh phúc hiện ra ở chân trời rồi biến mất
và con chim hót bên cửa sổ phòng tôi sáng nay cũng đã bay đi
tôi cũng từng thấy những bông hải đào tàn rơi trong gió
và người bạn văn xưa giờ đã chia tay

vậy em ơi. yêu dấu ơi. hãy cười cùng anh ở giây phút hiện tại
hãy nắm lấy tay anh. đi thêm một đoạn đường
giọt mưa kia đang rơi trên vai áo

NXT


Wednesday, September 17, 2014

ĐỌC THƠ



nguyễn xuân thiệp
 


  Portrait of a poet by Amedeo Modigliani 


                             tặng Hoàng Chu & những người trẻ
                             ở nhà Việt Phương đêm 13 tháng 9
                             muốn nghe tôi đọc thơ

một thời
đói
anh đi đọc thơ mình
cho vầng trăng. ốm
và hàng cây bên đường.và gió. gã vagabond
đôi khi
ngồi bên nấm mộ đá ong
đọc thơ cho con dế mèn của ngày thơ ấu
nó nghe. và gáy vang
chào bạn hiền
con quạ. đậu trên cành khô. nghe được. cũng kêu lên quang quác
như gã hề điên. đốn ngộ
trong quán khuya
ngồi với ly rượu cạn
anh đọc thơ
và con chó dưới bàn. vẫy đuôi
đọc thơ
đọc thơ
cho ngày gầy. xơ xác. những giọt mồ hôi. của buổi tối đạp xe. qua những con phố không đèn. đọc thơ. đọc thơ. cho cỏ cây, chuồn chuồn. chú ve sầu. ca nhân của mùa hè. và những bạn trẻ đang chờ vượt biên. trên một con thuyền rách. họ nghe thơ. và khóc
đọc thơ. đọc thơ
trong những ưu ngôn cốc. như hầm mộ
đau đớn. và nhục nhằn
ôi. thời của bóng tối
bây giờ
tôi đọc thơ trên quảng trường. chiều xuống
một mình
như người ca sỹ. homeless. ở phố hầm
hoặc khi. treo những giọt nước mắt. làm đèn tiễn đưa bạn bè ra đi. về bên kia bến quạ
những bông lys. màu đỏ. nhỏ lệ. như thơ tôi

hỏi em. có còn vui để nghe thơ không

NXT

TÙY BÚT BAN MAI




Lá thư tay


Hoa quỳnh. Đinh Cường

Tôi không nhớ đã bao lâu rồi tôi không nhận được một lá thư viết tay.
Thời thiếu nữ, những giấc chiều tôi thường hay đứng trước hiên nhà trông ngóng, đón bác đưa thư. Mỗi lần ông đi ngang, tôi đều hỏi có thư của cháu không, những xao xuyến, chờ mong đều gói trọn vào túi xách sau chiếc xe đạp của ông.
Tôi hồi hộp nhìn, một cái lắc đầu là ngày đó tôi buồn bã.
Nhưng khi thấy ông cười là tôi hân hoan, tràn ngập hạnh phúc, vì biết chắc mình có thư. Cầm lá thư trên tay, với con tem bên góc tôi biết mình đang nhận thư ai. Vẫn chừng ấy tình cảm, vẫn những dòng thư nhưng sao tôi vẫn yêu, vẫn thích khi cầm trên tay nét chữ người gửi. Chạm vào lá thư như chạm vào người viết, nó cho tôi cảm giác người bạn hiện hữu. Ngàn cánh thư điện tử chỉ tích tắc Delete, hộp thư sẽ trống rỗng, ta rơi vào hư không. Nhưng một dòng viết tay trong phong thư sẽ là mãi mãi.
Người ta nói “Văn là người” nhưng với tôi “Chữ cũng là người”.

Đêm nay dọn lại chồng sách cũ, bỗng rơi xuống mảnh giấy ngã vàng, loại giấy đen xỉn của thời bao cấp, với những dòng chữ viết tay địa chỉ một người. Tôi run khi cầm mảnh giấy trên tay, chỉ là vài dòng chữ nhỏ nhưng tôi đã cố công tìm nó mấy chục năm nay.
Khoảng đầu những năm 1990, một buổi sáng tôi đang làm việc tại trường, ông trưởng phòng hành chính đến báo cô có một người bạn từ Mỹ về thăm, ông nhìn tôi với vẻ dò xét. Tôi bấn loạn, có phải những người bạn học ra đi năm 1979 trở về tìm tôi, dãy hành lang khoảng vài chục mét nhưng sao lúc này dài hun hút. Tôi nghe cả nhịp đập thôi thúc của trái tim mình.

Một người đang đứng đợi tôi bên tiền sảnh, tôi cười chào nhưng với tôi anh thật xa lạ.
Anh hỏi tôi có nhớ anh là ai không, tôi ngượng ngập nói một lô tên họ mấy người bạn ngày nhỏ, nhưng anh lắc đầu. Anh nói mới về hôm qua, đến nhà thăm ba mẹ tôi, biết tôi đang làm việc trên trường nên anh đến tìm. Anh nói mọi vật đều lạ lẫm, anh không biết ai hết, chỉ nhớ có mình tôi, ngày mai anh phải đi rồi. Cuối cùng, tôi cũng nhớ ra, anh ở trong  con đường đối diện nhà tôi, thời tiểu học chúng tôi học cùng nhau, ba anh làm cảnh sát hay quân cảnh gì đó, nên  gia đình anh  ra đi trước tháng 4 năm 1975, ngày ấy tôi chỉ là một con  bé con.
Làm sao anh hiểu, cuộc sống với bao nỗi lo toan  quay cuồng ở nơi này, làm con người không còn thời gian để nhớ lại những ngày xưa cũ.
Tôi hẹn sẽ gặp lại, anh viết địa chỉ trên mảnh giấy xé vội nói tôi hãy liên lạc. Thế nhưng, mấy ngày sau tôi mới đến tìm, và anh đã đi.

Rồi thời gian trôi qua, bao nhiêu lần chuyển đổi, mảnh giấy thất lạc. Tôi đã muốn viết lời cảm ơn, thăm hỏi gia đình nhưng không tìm ra địa chỉ, tôi nhớ anh nói đang sống ở Quận Cam tại Cali.

Giờ đây, cầm mảnh giấy trên tay, tôi phân vân không dám viết thư. Mấy chục năm rồi, anh có còn ở nơi chốn cũ?
Tôi muốn nói lời cảm ơn anh. Cảm ơn cái tình, anh đã nhớ đến tôi, có lẽ ngày nhỏ tôi và anh  thân nhau lắm, nên khi trở về anh đi tìm tôi. Với tôi cử chỉ ấy là một can đảm, là một nghĩa tình. Vì ngày ấy, những người ở nước ngoài trở về còn rất hy hữu, đó là những năm đầu mở cửa, ai cũng sợ hãi nên không dám về, có lẽ anh là người đã trở về sớm. Lần gặp ấy, tôi và anh chưa nói được gì dưới cái nhìn tò mò chung quanh nên cả hai đều bối rối.
Nghĩ lại, tôi thấy tội nghiệp cho những ngày tháng xưa, giá như ngày ấy là bây giờ thì  mọi việc sẽ tự nhiên và cởi mở hơn nhiều. Và anh sẽ không trở về trong buồn bã.

Thời công nghệ thông tin, người ta nói chuyện với nhau bằng điện thoại, email, tin nhắn… và giờ đây là mạng xã hội facebook.
Những dòng thư điện tử thời @ lên ngôi, nhanh chóng và tiện lợi đã giết chết những lá thư tay. Ngành bưu tá đang hấp hối, không chỉ riêng nước tôi, có lẽ trên toàn cầu.

Cho dù hàng ngày tôi vẫn sử dụng email, tin nhắn, liên lạc facebook, nhưng với tôi những lá thư tay, những dòng chữ viết  bao giờ cũng mãi giá trị trường tồn.
Lâu lắm rồi, tôi thèm đọc một lá thư viết tay.

Quy Nhơn, 5.2014
BM

Tuesday, September 16, 2014

VÀ MƯA RƠi TRÊN BIỂN



nguyễn xuân thiệp



Mưa trên biển. Nguồn: Internet




Encounter by Gisele l'Epicier
Rappelle-toi Barbara
Il pleuvait sans cesse sur Brest ce jour-là*
chiến tranh. khốn kiếp
phải không. barbara
mưa rơi không ngừng xuống brest ngày hôm ấy
thôi đừng nhớ nữa. barbara
thôi đừng nhớ nữa. hoàng ơi
dù những tờ thơ còn đó
cũng sẽ bay theo ngọn gió điên
thời gian. cánh cửa động hờ
đừng nhớ nữa
rồi mưa sẽ rơi trên biển
nha trang. ngày mai hoàng về
bình an
có lá bàng đỏ
có sóng hát. bên những bông trúc đào
và những cánh hải âu. bay
hoàng sẽ mơ. trong mùi hương ngái. của mùa thu
ngôi nhà còn đó
ngôi trường ngói đỏ còn đó
với những người bạn thuở tóc còn húi cua
và nơi góc tường. ai đứng chờ ai
như bức tranh. treo trong phòng triển lãm
khuya. trong vườn
bông sứ rụng. hồn xưa
và mưa rơi. mưa rơi trên biển
hoàng ơi

NXT
15.9.2014

*Thơ Jacques Prévert, trích theo Đinh Cường trong bài ‘Đâu còn, Hoàng ơi’.