Sunday, September 22, 2019

THƠ ĐỨC PHỔ


Ly rượu đỏ. Hình internet

hữu hạn

mai hay mốt hay lâu hơn nữa
tuổi dần trôi qua dấu tích buồn
đâu thể hiểu vì sao đời rụng
cuộc vô thường nắng sớm mưa trưa!

buổi trời đẹp tình lên rất đẹp
dẫu tơ lòng đã mỏng hơn tơ
rót dăm giọt rượu mời khép nép
cầu may nhau nở nụ ơ hờ.

ơ hờ từ nỗi quê đòi đoạn
nỗi mẹ tàn đêm chẳng rạng ngày
nỗi em hờn khóc đời cô quạnh
từ kẻ đầu làng đã cuối mây.

kẻ chân mây ngồi đây ngẫm đó
rượu giang hồ chuốc đó say đây
đã bao năm ngùi trông cố quốc
lòng u hoài chẳng thể nào khuây.

thể nào khuây khi đời sắp cạn
hẹn sông hồ ước hẹn mấy muôn
mai hay mốt đời tình hữu hạn
giấc tương phùng đã chớm tai ương!...


rượu trần ai

tưởng đã chết từ năm tháng ấy
ngờ đâu mãi sống đến hôm nay.
có gã nhà quê mà chơi được
cũng nhờ nếm thử rượu trần ai.

năm tháng ấy gạo châu củi quế
dân tình bụng dạ trắng ngô khoai.
lắm kẻ sầu đời đi lang bạt
tìm quên từ giọt rượu trần ai.

là anh vốn kẻ không mê rượu
vẫn nốc nghìn chung chẳng nhíu mày.
chiều hôm bỉ cực lên cơn sốt
rạng sáng trần ai chớm tỉnh say.

rượu trần ai cất từ nước mắt
và mồ hôi của triệu dân lành.
quê hương đã một thời cố quốc
lửa đốt lòng chỉ sợi mong manh!...

ĐỨC PHỔ

MỘT BỮA CƠM HUẾ


Vũ Hoàng Thư

Nhà vườn Huế
Bến Xuân Garden House. Camille Huyền

Chiều mù, se lạnh. Cuối tháng 5 giáp giới hai mùa, xuân chưa qua hạ mà lành lạnh như thu sắp sang đông. Cơn gió nhẹ gợn làn da gọi da diết một thời. Gió vờn mặt đầm Cầu Hai lăn tăn sắc bóng trở về. Nước xà hai nuôi dưỡng những loài thủy sản đặc thù khó tìm nơi khác. Cua Cầu Hai thịt chắc và ngon, cá phá Tam Giang ngọt săn từng thớ. Không dưng nhớ bến Đông An dưới chân núi Túy Vân và những lúc ngồi đợi đò sang quốc lộ 1 ra Huế. Những đợi chờ và những cơn mưa.

Ghé quán “Huế Ơi” trên đường Brookhurst tìm chút hương xưa, gặp chị Vinh chủ quán vừa ở Huế qua, mang theo một lô thổ sản xứ Huế. Cá tươi từ Huế đông lạnh bỏ vào thùng xốp cho kịp chuyến bay về Mỹ. Trái vả không thể để tươi nhập cảnh, chị đem muối xổi để mang vào hợp pháp. Chị mời chúng tôi ở lại, đãi một bữa cơm Huế nhớ đời. Hơn 40 năm mới nếm lại những món như thế qua tài nấu nướng khéo léo của chị.

Bạn còn nhớ cá kình, cá óc mó vùng phá Tam Giang? Những chú cá rò bằng hạt dưa làm mắm rò ăn với thịt phay? Cá thệ kho tiêu, nhìn óng vàng như khúc củi mà bỏ vào miệng thì tan giòn? Còn nữa, trái vả chát bùi ăn kẹp với mắm. Những món ăn tưởng chỉ còn trong ký ức, lâu lâu ngồi kể lại cho nhau để biết có một thời như thế ở quê hương. Vậy mà Phượng và tôi được cái diễm phúc đó chiều nay, tìm lại những vị mặn, ngọt, cay, chát, bùi, nức mũi của xứ Huế.

Chị Vinh dọn các món sắp đầy bàn. Gắp chiếc đũa đầu tiên miếng thịt phay xắt rất mỏng, khéo, sắp xếp đẹp đẽ cung đình Huế. Thịt luộc vừa tới, có khử với bí quyết riêng nên thơm heo mà mùi hoi không còn. Nạc nhiều, chỉ đính chút mỡ và da, gây vị béo mà không làm thực khách phải e dè vì nghĩ đến chuyến thử máu sắp tới cho kỳ hẹn định kỳ với bác sĩ. À không sao, đã có trái vả, nghe nói vả có nhiều chất xơ, có pectin làm hòa tan bớt cholesterol, quả là thứ trái trời dành riêng cho xứ Huế, vốn nghèo và nhiều thiên tai cũng như “nhân” tai. Cá rò nhỏ hơn cá cơm, xương mềm và thịt ngọt nên khi ăn mắm rò nguyên con mà không có cảm giác lợn cợn của xác mắm. Chén mắm rò đỏ ươm được pha chế đúng điệu với ớt, tỏi bốc thơm mời gọi. Dầm miếng thịt vào chén mắm rò, lăn qua lăn lại, miếng thịt ửng hồng lên như má mấy O làng Chuồn những buổi trưa nồng. Miếng thịt phay kẹp vài chú rò với rau thơm, chêm thêm miếng vả đưa vào miệng, chao ôi… cả vũ trụ như tan loãng. Ngây ngất ngọt bùi, thơm như chưa bao giờ thơm. Bây giờ gọi là hương, hiện tại là trầm. Trầm thơm hương vị.

Bỏ đũa xuống, dừng một lát cho hương khoan vội phai, cho màu còn vương môi má. Nhớ người Hương giang thanh cảnh, hình hạc xương mai, chống đò, chống trả ngàn đời thiên tai bão lụt trên xứ nghèo khô. Thêm những trận gió Lào thổi qua như đốt, khiến người đã ốm lại càng đét thêm vào. Câu hát Quê Nghèo của Phạm Duy như lời nấc nghẹn trong đêm, “Nửa đêm thanh vắng không một bóng trai / Có tiếng o nghèo thở dài / Vỗ về trẻ thơ bùi ngùi…” Quê nghèo hay một kiếp bạc? Ôi miền Trung yêu dấu của tôi! 

Người Hương giang như rứa, cá óc mó là vậy. Xa quê đã lâu thấy cá óc mó mừng như chộ mạ đi chợ về. Thân mỏng, mềm, nhưng vẫn giữ chất dai dai. Chỉ một gắp, thân cá như chỉ còn lại xương, nhưng ngọt hơn đường, thứ đường rất thanh. Thanh vì nước canh nêm nếm đúng độ, chỉ vài lát thơm và ít ngò, lá răm. Đơn sơ như một O Huế, không màu mè, bền dai và ngọt vị chung tình. Nếm tô canh óc mó ở Huế Ơi để thấy định nghĩa tuyệt diệu của chữ “thanh”, một từ sệt Huế khi nói về ẩm thực đạt đến đỉnh. “Thanh” là nói tới chỗ vừa ý không còn gì để chê. Bên cạnh cá óc mó, những chú kình tuy nhỏ, chỉ bằng hai lóng tay nhưng ngọt không kém. Nghe nói làng Chuồn bên phá Tam Giang có món bánh khoái cá kình nức tiếng ở Huế mà tôi tiếc chưa được nếm qua. Hẹn với Tam Giang, sẽ có một lần trong đời, bánh khoái cá kình và nhẩm hát bài Chiều Trên Phá Tam Giang,  Anh chợt nhớ em… nhớ ôi niềm nhớ… ôi niềm nhớ đến bất tận…

Xoay qua đĩa cá thệ kho rim vàng rộm hấp dẫn. Thịt chắc và giòn, chỉ nhai nhè nhẹ mà thịt đã tan trong miệng. Bùi bùi và cay, vừa miệng, chị Vinh thật khéo tay. Cá thệ tròn bằng ngón tay không dẹp như cá bống, gặp mùa trứng thì phải biết. Hồi trước cá thệ chỉ để đem tiến vua, vì hiếm. Người Huế hay ăn cá thệ kho với cháo gạo rằn. Khi kho nhớ bỏ đầu vì mắt cá thệ rất to và nhìn dữ. Chuyện kể có mụ o “dọn” (nhọn) mồm đi mét mạ nồi cá thệ kho còn nguyên đầu của bà chị dâu mới chân ướt chân ráo về nhà chồng như ri :”Mạ xuống coi tề, con dâu của Mạ kho cá mà để đầu dọa bà gia nề…”

Không quên dĩa mực xào với thơm, ngọt và hơi hướm gia đình. Nhớ mẹ như chưa từng nhớ, những lát mực tròn trắng hồng ngày mới lớn, má tôi đút cho những lõi thơm còn sót. Bây giờ Má nằm bên chân đèo Lương Sơn, mắt dõi ra biển Thái Bình nhìn những đứa con lớn lên và ra đi không bao giờ trở lại…

Bữa cơm Huế thật ngon miệng, chúng tôi không để sót lại miếng nào. Đang ước phải chi có một miếng rượu làng Chuồn, nổi tiếng Thừa Thiên để tẩy sạch vị cá còn sót lại chưa muốn rời xa. Nhưng thôi, ta không thể đòi hỏi quá nhiều, phải biết bằng lòng những gì có được trong mỗi mỗi phút giây hiện tại.

À quên, chưa hết, chén chè hạt sen nóng thơm phức, dọn cuối bữa tẩy trần. Hạt đều nguyên vẹn, liên tử tâm xanh ưng ửng Tịnh Tâm. Hạt tan nhanh vào miệng, tâm sen không đắng, vị thanh dịu. Thấp thoáng Thành Nội nung nóng trên bờ tường rêu bên hồ Tịnh Tâm đứng gió, mặt phẳng lì… Everything changes and nothing remains still and you cannot step twice into the same stream (Heraclitus). Có lẽ nên dang tay nắm lấy mơ hồ, làm một cuộc mộng mơ. Hay bắt nắng…

Bây giờ sông trôi thầm thì lời Heraclitus, trôi thật xa, mất khuất như cánh chuồn vụt khỏi vòng tay. Tôi đứng đó như cậu bé mấy mươi năm trước, bắt nắng trong một ngày mùa tháng sáu ở quê nhà. Vẫn vũng nắng đọng vào lòng bàn tay, vàng thơm như hoàng lan, nhìn lại bây giờ có ngón đã nhăn. Như thế trong nắng. Có mây trôi.

tay thập thò
cánh chuồn bay
bắt nắng
(Bắt Nắng – VHT)

Cuối cùng xin được cám ơn chị Vinh quán “Huế Ơi” nhiệt thành đã cho chúng tôi một bữa cơm Huế thật khó quên.

VŨ HOÀNG THƯ
Tháng 5, 2015

Friday, September 20, 2019

NHỮNG BÀI ĐOẢN THI


nguyễnxuânthiệp

Tượng Mẹ & Con. Mai Chửng


trong vườn tượng mai chửng

                 nhớ bạn ra đi vào tháng 9

sẽ về đứng
cùng đá và cây. trong vườn tượng
rạng rỡ cười
tháng chín. chim như mây
những bầy sao trên đồng cỏ
khoảnh khắc. cùng tấu khúc ca ngợi niềm vui. của
                                                              đất và người
symphony số 9
như hoa của đá. nước mắt cây
đừng khóc. em đừng khóc
trời nổ cơn giông
cho một ngày đã qua

người về. quán cà phê xưa

                              đinh cường ơi

lặng nghe
tiếng còi tàu
buổi chiều
âm vang qua khu rừng natick
những chiếc lá trên cây
bắt đầu vàng
người trở về
mùa thu
quán cà phê starbucks
tượng hình
một bóng
bên góc tường. đá. xanh

Garland, vào thu 2016


du sỹ

                        gởi sơn núi

về trong căn nhà. gió
ẩn cư
những cây thông già
chụm đầu
gào thét
nỗi đau
tứa máu. dã quỳ
còn gì nữa đâu
vợ. con. gò. nổng
đá. đá
đá nói gì
lời vô ngôn
con chim hót
trên những trang di cảo
gởi lại người
thơ cóc ngâm. sấm động
nhắm mắt
tịch mịch. lửa thiên thu


dã quỳ đỏ

bé thơ ơi
rồi một ngày
em đứng. giữa rừng hoa quỳ. đỏ
tưởng niệm tôi
xin đừng khóc
ngày đã tàn. và ngày đang rơi
cô bé đi vớt mặt trời
không về nữa...


bao giờ

bao giờ
về
ngồi. dưới gốc cây hoa gạo. mái chùa
nghe chiều rơi
đọc bài thơ vương phủ
nhớ
vầng trăng
mắt em
trong lá
mái tóc ngày nào
như thơ anh
ảo. quỳnh hương

anh đi
qua bao dốc núi
bờ truông
không tìm thấy
mái nhà.

NXT



Thursday, September 19, 2019

THƯ GỞI BẠN XA XÔI . ‘ĐỂ LÀM GÌ?’


Đỗ Hồng Ngọc

Tranh Picasso

André Maurois trong cuốn “Nghệ thuật già” (L’art de vieillir)  có nói rằng khi nào trong đầu mình nảy ra cái ý “Để làm gì?” thì lúc đó mình đã già thiệt rồi!

Tôi vừa mới nói “già thiệt” phải không? Ấy, bởi vì lâu nay mình vẫn biết là đã già, đang già tốc hành, già khú đế mà vẫn cứ nghĩ là mình đang “già giả” thôi! Mà không phải mình tôi nghĩ đâu nha. Ông họa sĩ “trời ơi” là Picasso có cái hình này bạn coi nè.

Ông vẽ cái “già” chẳng qua chỉ là cái mặt nạ thôi, đeo chơi vậy, trong khi trong ta là một cậu thanh niên trai trẻ, tươi non, hừng hực lửa yêu thương đó thôi. Tôi vừa gọi Picasso là ông họa sĩ “trời ơi” phải không? Là bởi vì theo tôi, trường phái “trườu tượng” của ông thực ra chỉ vì ông có quá nhiều người yêu, vẽ mà như thực chắc chịu hổng nổi với mấy bà, bèn vẽ bà này cái mũi, bà kia cái mắt, bà nọ cái môi… rồi chồng chéo lên nhau thế là ổn cả, mặc cho các nhà phê bình nghệ thuật diễn giải, ổng chỉ cười tủm tỉm một mình thôi!

Tôi bây giờ cứ định làm gì đó thì bỗng nảy ra ý: Để làm gì? Chẳng hạn gặp một chuyện gì đó vui vui, hay hay, xưa thì đã “thư gởi bạn xa xôi” kể cho bạn nghe, hoặc cũng “Ghi chép lang thang” chút gì đó, nhưng nay “Để làm gì?”. Ngay cả những vấn đề cần tranh luận, cần giải thích, cần đưa quan điểm chung riêng gì đó, nhưng rồi cũng… “để làm gì?”. Vậy đó.

Rồi tôi lại loay hoay “về thu xếp lại…” một mình giữa ngổn ngang tư liệu, sách vở, gặp chuyện buồn chuyện vui không thiếu định chia sẻ với bạn rồi “để làm gì?”. Gởi “meo” cho anh Hai Trầu, người bạn hơi già của tôi hỏi sao lâu nay im re, anh nói già sao nhanh quá anh ơi, chả muốn làm gì cả. Thì ra, tuổi già, đúng là “Chả cần gì! Chỉ cần già!” là vậy.

Chủ nhật rồi, tôi đi Hốc Môn thăm BTD, người bạn đã thân quen từ 60 năm trước, năm 1960 từng đi chơi suối Lồ Ồ với Nguiễn Ngu Í, Lê Phương Chi, Hồ Xích Tú (con ông Hồ Hữu Tường), Quách Giao (con nhà thơ Quách Tấn), Nguyễn Công Thuần… Anh vốn là người mê văn chương, mê sách cổ, vốn có một vườn cây kiểng, đá kiểng… nổi tiếng một thời, bây giờ đang… Alzheimer, quên hết mọi thứ. Nhắc chuyện xưa, nhớ chút chút… Anh nhứt định đòi tôi tặng anh cuốn “Già sao cho sướng?” mà cũng không biết sướng “để làm gì?”.

Một hôm, tôi ra ngồi một mình ở café Đường Sách, trời còn lành lạnh sau cơn bão rớt, chăm chú đọc La Sơn Phu Tử của Hoàng Xuân Hãn, bỗng một cô bé áo vàng đến hỏi dạ bác tên gì ạ? Tôi ngạc nhiên, ngó lên. Để làm gì? Dạ để chú thích cái hình con mới chụp lén bác, một ông già đang mê đọc sách nè… Bác không có tên con ạ. Tôi trả lời. Cô thất vọng bỏ đi. Tôi tội nghiệp hỏi. Con làm việc ở đâu? Con tập sự ở báo…, mới ra trường, làm ở phòng… muốn đăng hình phải có tên người. Ờ, sếp con là ai? Cô nói tên đến người Sếp thứ ba, thứ tư gì đó… tôi mới à một tiếng có biết. Bác làm nghề gì? Cô hỏi lại. Con đoán xem. Hình như bác làm ngành giáo dục? Có một chút. Bác làm bên văn học nghệ thuật? hay Báo chí? Có một chút. Tôi đành khai. Bác làm bên ngành y. Bác là bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc. Cô ngẩn ra. Người bạn đi cùng cô à hình như có một nữ bác sĩ tên là Đỗ Hồng Ngọc, con có đọc đâu đó một bài thì phải. Cô áo vàng bỗng reo lên: À, gõ Google coi nào! Cô bấm bấm cái điện thoại. Ồ, bác có trong Google này. Tôi nói thêm. Con thử gõ dohongngoc.com xem. Cô lại ồ bác có “chấm com” nữa hả?  Chiều đó, cô gởi tôi cái hình chụp lén và nói con may mắn được quen biết bác…

Cũng ngộ phải không? Cô bé chỉ nhỏ hơn mình chưa tới 60 năm, huống chi cái ông Từ Thức lên non mấy tháng trở về đã nhiều trăm năm trôi qua mà còn đi hỏi thăm người này người nọ!

Lục trong đống thư từ cũ thấy có một thư viết tay của một em bé 15 tuổi ở Bến Tre nói em tình cờ đọc cuốn “Gió heo may đã về” của tôi (1995) bèn mua về cho Ba Mẹ. Ba mẹ em tuổi mới ngoài 50, hục hặc nhau luôn, từ ngày đọc cuốn này đã thôi không còn gây gỗ nữa, em rất mừng viết thư cảm ơn. Nhưng bất ngờ nhất là có một em coi cuốn Nghĩ Từ Trái Tim, viết về Tâm kinh Bát-Nhã (2003), mua về đọc cho Bà Nội nghe vì thấy bà nội thường tụng Tâm kinh hàng ngày. Bà nội thích lắm, bắt đọc cho nghe hoài… Đến khi bà mất, em đã đem cuốn sách Nghĩ từ trái tim đó “đốt” theo Bà!

Toàn chuyện “tào lao” phải không. Đừng phiền nha. Thôi thì nói qua chuyện khác vậy. Bạn biết đó, thơ Đường (thất ngôn bát cú) là thứ thơ ngày nay ít ai để ý (trừ Tô Thẩm Huy, trước đây giữ mục Đùa với Đường thi trên báo). Tôi nhớ Nguyên Sa có nói muốn làm thơ Tự do cho hay thì phải giỏi thơ Đường trước đã! Bạn nhớ nhà thơ Tường Linh không?  Đây là một bài thơ anh gởi mấy năm trước. 


Và đây nữa , bài thơ tôi viết mừng nhà thơ Huy Cận, trong buổi kỷ niệm Tuổi 80 của ông ở Saigon. Đọc vui thôi nhe. Đừng có kêu “Để làm gi” nhe.

Bản thảo viết tay của Đỗ Hồng Ngọc tặng nhà thơ Huy Cận, 1999.

Thân mến,
ĐỖ HỒNG NGỌC.