Tuesday, February 21, 2017

TRÊN CHUYẾN BAY AA1344 – 20121102


Thường Quán

ớc Mỹ. Hình Internet

Bầu trời vào đêm từ Dallas-Fortworth bay ngược bắc
để tới Minnesota
có tôi
nhưng là tôi
ít hơn là những mảng nhớ
những mảng nhớ hình cánh
bẻ cong cong ở đường viền
Mỹ quốc, từng chuyến đi đếm được
năm nào, có ai, làm gì
từng chuyến đi cảm được
uống ăn được
khoai tây chiên to bản, ly rượu non
trang thơ của Carl Sandburg mua ở Venice Beach
đêm bùi ngùi sau hậu trường UCLA với LUP
giọng lục huyền vui say trộn lẫn tiếc nhớ
Mỹ quốc của Mark Twain,
của Steinbeck
của Salinger
những cuốn sách thư viện, những mùa hè đường Độc Lập nhìn ra sông Hàn
mơ mộng thiếu thời sẽ tuyết đổ ngập đầu ngập cổ
một trận cho biết
Mỹ quốc trong nhiệt đới năm tháng màu nước đêm
xô sóng, sóng bùi ngùi rong tảo năm tháng
Mảnh ticket AA 1344 trong tay kẻ nhìn
có hết thảy những con đường Đà Nẵng trước giới nghiêm
những chòm sao thay vị trí từng đêm
quay về chào, nhìn, cười lặng lẽ
mãi mãi dưới chân một chiếc cầu thang gỗ
một người tự nhiên vò mặt, nghe câu trách móc
một người trở về máng chiếc áo khoác, đòi nghe John Coltraine
một người mở Louis Armstrong để nghe giọng miền Nam của William Faulkner và Carson McCullers
Mỹ quốc: đám trẻ Tom Sawyer, Huckleberry Finn
và cậu Holden Caulfield
còn cả kia, niên thiếu, thành phố biển
thành phố di cư
nơi mẹ tôi trở dạ, bà đưa tôi ra đời
quấn cho một chiếc tã khô màu trắng bông vải
thơm nắng treo trưa
đêm nay,  nhớ
Chuyến bay nối đường băng biển Thái Bình cái kẻ nhìn
thấy ngoài những chòm sao mọc sớm và những ô vuông đèn cháy bỏng bên dưới
là đúng đấy, duy nhất sau cùng và trước nhất,  những khuôn mặt
người mẹ
những người đàn bà đưa con ra đời
lạ lẫm nhìn nó một lần đầu
(cái gì cũng có một lần đầu!)
lần đầu
cái nhìn tự nó gây sốt, tăng một độ tăng thân nhiệt và cất nhắc một sự gì bay bổng
trời đất, thể như  tôi có thể ló đầu ra khỏi ô cửa chuyến bay American Airline AA 1344 này
ngửi mùi gió
mùi gió
chan tanh và thơm thơm rất nhẹ nhàng nhất định một vị máu

TQ
Nov 02 2012

Monday, February 20, 2017

SAO LẠI LÀ BOLERO?


Huyền Chiêu

Tàu đêm năm cũ. Tranh minh họa Huyền Chiêu

Hồi tôi còn đi học, khi tan trường về đôi khi  có vài  chàng lính đi theo sau  lưng.
Có một chàng trông  cũng hiền lành, nho nhã,  đóng quân ở Dục Mỹ. Chàng làm quen với em trai tôi. Mỗi lần xuống phố, chàng nhờ thằng em trao cho tôi một bản nhạc.
Và cũng bởi những bản nhạc này mà chàng không còn cơ hội làm quen với tôi.
Những bản nhạc chàng tặng nói  cho tôi biết chàng mê nhạc Bolero!
Và chàng không hề biết rằng  cô học trò nhỏ  rất  không thích dòng nhạc này.
Cuộc đời của mỗi người đều có nhiều khúc quanh.  Những năm đi học,  tôi không quan tâm đến Lính, đến tâm trạng của những “Kẻ  Ở Miền Xa”, của mấy người đàn ông:
“quán nửa khuya đèn mờ theo hơi khói
Trút tâm tư vào đêm vắng canh dài” (1).

Thời gian  ấy, tôi say mê  đọc Camus, Saint Ex,  Yukio Mishima, Tagore, Gibran.
Chữ nghĩa cuốn tôi vào một thế giới cách biệt,  xa rời hiện tình của đất nước.
Ngoài nhạc Pháp, Tôi chỉ  thích nghe  Thái Thanh, Lệ Thu mà hai ca sĩ  này không hát nhạc Bolero.
Anh Lính ấy bây giờ ở đâu rồi? Có thể anh đã tử trận, có thể anh sống sót như một thương binh, có thể anh đã chết già ở một nơi xa xôi nào đó  không phải là Việt Nam. Nhưng tôi biết từng  có lúc,  anh đã một mình  đếm bước trên đường khuya và lẩm nhẩm hát:
“Thôi nhắc nhở để mà chi
Quay về xưa làm gì
Giờ hai lối mộng hai hướng đi
Niềm ưu tư tôi đếm
Từng bước trên phố nhỏ đau gót mềm.
Sao rụng nửa đường đêm”(2)

Cuộc bể dâu 1975 như một trận động đất  kinh hoàng  đã  đưa  Miền Nam  vào cảnh  sụp đổ,   tan hoang, cha lìa, nghi kỵ.
Chúng tôi bị phá sản.
Chúng tôi sống như người mộng du.
Tất cả người dân miền Nam như sống trong một nhà tù bao la.  Những người tù ấy,  mỗi năm được mua 4 m vải thô để may quần áo, mổi ngày phải ăn cơm độn bo bo để ra đồng theo tiếng kẻng, muốn đi đâu phải có giấy phép.
 Âm nhạc, sách báo trước 1975 đều bị cấm phổ biến. Chúng tôi chỉ được nghe nhạc, nghe tin tức  từ chiếc loa  phường.

Đầu óc trống rng, chúng tôi đã già đi , biến thành “những cây khô” vô tri và không hề biết  chuyện gì đã xảy ra bên ngoài  nước Việt.
Một hôm có một xe bán kẹo kéo đậu ở góc phố.
Xưa bán thuốc dạo  phải “Sơn Đông Mãi Võ”
Nay bán kẹo kéo thì phải hát nhạc  Bolero.
Từ đó ngọn lửa  Bolero bùng phát trở lại.
Thật ngạc nhiên khi người dân miền Bắc mấy mươi năm chìm đắm trong Chủ Ngĩa Cộng Sản lại  vô cùng say mê những ca khúc viết theo điệu Bolero  do các nhạc sĩ miền Nam sáng tác trước 1975!
Có phải  tiếng lòng chân thật thì dễ ở lại với lòng người? Và có phải vì người ta đã quá chán ngản  phải nghe những câu ca  là những lời giả trá?
Khi Việt Nam bắt đầu thực hiện nền kinh tế gọi là Thị Trường Định Hướng Xã Hội Chủ Nghĩa, mọi người đều cảm thấy bất ổn với cái đuôi “Định Hướng”. Kinh tế  thì chưa ra sao nhưng thị trường âm nhạc thật nhạy bén khi rầm rộ mang về sân khấu, màn hình những Chế Linh, Phương Dung, Giao Linh, Hương Lan, Trường Vũ... bất chấp họ đã trở thành ông nội, bà ngoại, bất chấp  cả  “Định Hướng Xã Hội Chủ Nghĩa”.
Những cánh chim rời xa  quê nhà hơn 30 năm đã quay về trên đôi cánh mỏi mệt . Nhưng không sao, khán giả vẫn nồng nhiệt chào đón họ, khao khát được nghe lại  giọng ca gợi nhớ một thời  dĩ vãng trong điệu bolero pha phách gia điệu nhạc bập bùng  của  Nam Mỹ với điệu xàng xê mang tính tự sự đặc trưng của miền sông nước .
Và tôi cũng bắt đầu cảm mến cuộc quay về ngoạn mục của dòng nhạc Bolero.
Bolero đã chứng minh rằng nền văn hóa chơn chất có gì nói nấy  của miền Nam không chết mà đang trổi dậy  một cách âm thầm, lặng lẽ.
Tìm nghe qua internet những ca khúc của Trúc Phương ,  tôi tự trách mình trước đây đã  bỏ qua giọng ca Thanh Thúy.
Thật là một ca sĩ kỳ lạ khi bà có thể hát “Giọt Mưa Thu”, “Đêm Tàn Bến Ngự” một cách chững chạc khi còn rất trẻ rồi bước qua   “Phố Buồn” theo điệu Tango nhịp nhàng thanh thoát   tiếng hát của bà cũng là con thuyền chở  nổi  những ca khúc Bolero trầm uất  của Trúc Phương
Không ai qua được Thái Thanh trong  các ca khúc của Phạm Duy nhưng tôi tin rằng bà đã phải chịu thua và  nhường “Ngày Em Hai Mươi Tuổi”  cho Thanh Thúy.
Dòng nhạc Bolero đã cho tôi  sống lại  cuộc sống  tội nghiệp  của một lớp người trẻ hoang mang và cô đơn trong cuộc chiến mà tôi cho là phi lý.
Nhiều đêm trong giấc mộng mồ hôi kêu tên em
Kêu chỉ một tên” (3)
Tôi cũng  nhớ đến chàng lính trẻ tặng nhạc Bolero cho tôi năm nào. Hồi đó,  chàng khoảng  bằng tuổi con trai út của tôi hiện giờ nhưng chàng đã phải sống  qua một tuổi trẻ đầy gian truân nghiệt ngã:
“mây mù che núi cao
Rừng sương che lối  vào
Đồng ruộng mênh mông nước
Đêm đêm nằm đường ngăn bước thù
Áo nhà binh thương lính, lính thương quê.
………………………………………….
Gio Linh khói bom đạn về làm rừng cây thôi xanh lá.
Pleime gió mưa mùa.
Tây Ninh nắng  nung người mà trận địa thì loang máu tươi.” (4)

Nếu chàng đã chết, xin thắp chàng nén hương lòng, nếu chàng còn sống,  mong chàng  cứ hãy vui  cùng  Bolero.

HUYỀN CHIÊU
Tháng giêng 2017

Quán  Nữa Khuya – Tuấn Khanh-Hoài Linh
Hai Lối  Mộng-Trúc Phương
Bông Cỏ May-Trúc Phương
Trên Bốn Vùng Chiến Thuật-TRúc Phương.

Saturday, February 18, 2017

‘NGƯỜI CON GÁI NGỒI ĐỢI MỘT CHUYẾN TÀU VỀ’. TRUYỆN DÀI CUỐI CÙNG CỦA DUYÊN ANH TRƯỚC 1975


Nguyễn Trường Trung Huy


Truyện dài còn dang dở của DUYÊN ANH – có lẽ, lần đầu tiên xuất hiện “đầy đủ” trên cõi thế – nơi tôi, như một tưởng nhớ 20 năm ngày mất của một người đã dựng bày thiên đường – thiên đường tuổi nhỏ/ thiên đường mộng tưởng / thiên đường của những viễn du vào lòng thiện, đi đến những vùng đất hứa nơi “nước mắt” biết “rơi khi tình ra đời”, nơi “đời người chỉ có một lần để cô gái nghe cậu trai nói trong cơn mê xúc động Cám Ơn Em Đã Yêu Anh” / thiên đường của những van lơn nhỏ nhoi “xin cho em một chiếc áo như mây trời”…

Do một cơ duyên chưa biết vì sao có (hoặc có chăng đến từ Luật Của Thỏi Nam Châm Tâm Trí – Law of Attraction ?!? – “J’ai fait la magique élude/ Du bonheur, qu’aucun n’élude - Ai nghĩ về hạnh phúc/ Sẽ đạt nguồn diễm phúc” (Arthur Rimbaud) – và những cơ duyên đẹp diệu kỳ này là một làm bằng xác tín trong tôi về một phép màu có thật của cuộc sống - rải rác trong gần 10 năm, những gương mặt thiếu nữ với đôi mắt xoe tròn, ngậm một nhánh cỏ hay một cành hoa...lãng đãng và bâng quơ nhìn vào cuộc sống, trao đi một trìu mến, du người đến một nỗi “Bàng hoàng gặp lại ngày xưa tuyệt vời/ Ru ta sáng thế, ru người yêu nhau “ (Ru ta, ru người – Duyên Anh) …. từng số báo, ngẫu nhiên xô dạt vào đời tôi, để cuối cùng tròn vẹn những số báo theo thứ tự - như những cánh rong trôi dạt về miền tôi…từ một miên viễn xa ngái nào đó… trôi về và neo tặng những cơn mộng đẹp…

"Mộng này là thần tiên? Mộng này là quyến luyến" (TCS) ... Một cơn mộng đẹp, một cơn mộng vô cùng cần kíp, khi "đời sống đã mang đi hết những câu kinh trinh bạch mà không phải lúc nào, giờ nào, thời nào cũng thổ lộ cùng nhau được"(TCS)... Tuổi Ngọc & Duyên Anh, thời ấy, năm ấy…, với “Thi ca trong sữa lúa/ Tiểu thuyết trên lụa đào”... hơn bốn thập niên sau, vẫn như đang cùng tâm tình, đang cùng gióng giã lên những hồi kinh tình yêu, tình thân, tình quê...

NGƯỜI CON GÁI NGỒI ĐỢI MỘT CHUYẾN TÀU… truyện dài mà tác giả Duyên Anh xác quyết không còn là “những truyện tình mộng tưởng quen thuộc bấy lâu” mà là một dựng bày như một “phản kháng đích thực” hòng “níu giữ ít nhiều mơ mộng của tuổi trẻ trong thời chiến”…

Nhưng rồi…(bất chấp cho những lạc quan của Duyên Anh ước vọng về “khởi hành từ bóng tối” và “hy vọng sẽ bình minh ở hoàng hôn” trong một bức Thư Toà Soạn trước đó 1 tháng...)

Người con gái ấy đã mù khơi, chuyến tàu đã không bao giờ tới…thiên đường cũng đã lỡ …với số báo áp cuối (số 156)  (tôi đồ là thế, vì trước đến giờ vẫn chưa nghe hay thấy số báo 158 (nếu có thật) “sẽ” ra vào ngày 20/4/1975, 10 ngày trước cơn đại hồng thuỷ)… Nhưng hình ảnh đep đau thương và những ấp ủ nguyện ước về những chuyến tàu nối những sân ga hiu quạnh trên đất nước này, về linh cảm “nếu mai này hoà bình”, về ước vọng “một mai qua cơn mê”, về rộn ràng cuộc tao ngộ “ta đón nhau về, khi non nước yên bề sông núi vào hội yêu thường”... và cũng, những măng sét, những đôi mắt, những ngọn cỏ, những cánh lá…trang bìa… đẹp “khó tin” như…huyền thoại …thì còn mãi...như những câu chuyện cổ tích!

Cuối cùng, nhắc đến Duyên Anh, nhắc đến Tuổi Ngọc và số phận của bền bỉ 157 tờ báo neo giữ & níu giữ “những năm tháng mơ mộng đẹp nhất đời người”, không khỏi thoáng rùng mình và xúc động – như một lời tiên liệu – khi hai  truyện ngắn cuối cùng trong số báo 157 Tuổi Ngọc có tên lần lượt là “Đâu phải cái gì cũng mong manh” (Nguyễn Thanh Trịnh) và sau đó “ Rất dịu dàng ta đã khóc” (Ni)!

“Giọt nước mắt tỏ tình thương ngàn xưa hư vô
Giọt nước mắt tội nghiệp còn thế giới hoang vu
Giọt nước mắt tâm tư
Giọt nước mắt ươm mơ
Rơi xuống em ơi. Xanh ngọc vàng tơ…” (Giọt nước mắt cho Việt Nam - Duyên Anh)

“Đừng tuyệt vọng nghe không / Còn trang thơ thắm lại với trời hồng” (Bùi Giáng), và những giọt lệ có nào đâu tan đi, mà …đã ánh lên màu nhiệm  Xanh Ngọc Vàng Tơ! “Đâu phải cái gì cũng mong manh”…

huyvespa@gmail.com
Nguyên tiêu Đinh Dậu, Feb 10th, 2017

LÁI XE KHI TRỜI BÃO TUYẾT


Trần Hoài Thư

Đường dẫn đến Nursing home lúc trời bão tuyết …
Ảnh THThư

Vậy mà tôi lại lái xe đến thăm mình
Nghĩ đến buổi trưa mình không có tôi, chắc mình nhịn đói
Tôi biết tôi điên khùng mới dám rồ máy xe
Mới giữ chặt tay lái, và cái chân kèm thắng

Không đâu, tôi biết tôi sẽ đến với mình
Như ngày xưa, lênh bắt tôi phải trèo lên một ngọn đồi đầy bụi gai mắt mèo
Hạ sĩ nhất Y Đao, vừa vạch đường vừa phát những cành cây
Mồ hôi vàng thấy lăn trên vầng trán
Và đôi mắt lộ vẽ sợ hãi tột cùng

Vậy mà tôi vẫn lên đường
Đâu có nghĩa gì
Dù tuyết có hung hiểm bao nhiêu cũng không bằng đám du kích chặn đường ở trên đèo Nhông
Sẵn sàng kê vào màng tang và bóp cò người lính về phép
Du đường có trơn trột bao nhiêu
có ngjĩa lý gì với những mìn bẩy chông ngụy trang
Dù bầu trời có xám xịt âm u hay vần vũ  quay cuồng
vẫn còn những bông tuyết khiêu vũ
Còn hơn là bầu trời trên đồi mười, Tam Quan, An Lão
nồng nặc mùi tử khí

Cuối cùng tôi vẫn đến  với mình
Vẫn mở cửa xe và trèo lên bốn bậc thềm nhà dưỡng lão
Thiến hạ nhìn tôi
Một lão cựu chiến binh Mỹ thấy ta, chào tay và nói Captain với tất cả sự nễ trọng

Cuối cùng tôi đã đến với mình
Cuối cùng tôi dọn đồ ăn lên khay
tròng vào cổ mỉnh chiếc yếm bằng plastic
Mang ra những thức ăn tôi nấu cho mình
Lòng tôi bây giờ rật rào tình yêu
Bởi vì tôi giúp cho một người không được may mắn

Không phải mình là vợ tôi
Mà chính những chiếc đinh trăm phần đóng lên tay chân mình đã làm tôi cũng đau nhức
Có người hỏi tôi ông là lính thám kích ông giết bao nhiêu VC rổi
Tôi trả lời, tôi cứu họ hơn là giết họ
Tưởng tượng chỉ cần một trái lựu đạn là căn hầm bị nổ tung và bao nuêu người núp dưới hầm banh xác
Nhưng mà tôi lại quăng trái lựu đạn khói màu,
Tưởng tượng một tên tù binh tôi mời điếu thuốc Pall Mall
vừa hút vừa chửi tôi là lính của Johnson
Vậy mà tôi lại tha chết…

Tôi nói thật lòng, chính vì vậy tôi mới viết nhiều về lính thám báo
Bởi nó làm đôi chân tôi mạnh thêm, lưng tôi thẳng thêm
Bởi tôi khỏi  cần ăn chay niệm phật đọc kinh…
Bởi tôi biết tôi sẽ lên thiên đàng
Vì đã từng sống trong địa ngục
Bởi mình đã chịu tôi dùm tôi
Để tôi còn lái xe dưới trời bão tuyết

THT
(Thư Quán Bản Thảo)