Friday, November 21, 2014

THƠ HOÀNG XUÂN SƠN



mới xin
 

Thiếu nữ. Tranh Ái Lan

naolòngnaolòng                       ôi
nao lòng
người em đẹp gái khiến lòng mình tra lão
cũng thấy xôn xao diệu kỳ
không phải lời tán nhảm từng li ông cụ
trời cho nhan sắc.  cái đẹp
[ không biết tụng ca e thành một lũ ngu phu tùng đảng ]
ôi ta.                          không
cục mịch cuống cuồng
lăng xăng
bên đóa dung vàng nghịch ngợm
năm ngón mềm khỏa nước tung tăng
ối giời.  bày ra chi tên với tuổi
tháng cùng ngày
xin được âm thầm
trái lụng
tàn
nhang

17 nov. 2014


nghe trên đồi

một ngày tôi nghe bạn gõ
leng keng tiếng nhạc trên đồi
hóa ra con đường sắt dại
cụng đầu một lẵng rong chơi

chao ơi tiếng rừng tiếng núi
tiếng xanh sóc mọi vang rền
tiếng của bàn chân rất trắng
trùng trình đổ suối qua khe

in hình nghe tôi được mất
thoắt hiện đó rồi đi đâu
núp xem nơi tàn lá mục
mắt ai.  và nỗi buồn rầu

21 nov. 2014

hoàng xuân sơn


PHÚ XÍCH LÔ



Ban Mai

 Trên phố nghèo

Sự đời như thế phù vân
Can qua cũng chỉ dăm ba tiếng cười (1)

Tôi có một người thầy chủ nhiệm từ năm lớp 9, thời gian đã lâu, nhưng đến nay tôi vẫn thường xuyên đến thăm. Có chuyện gì tôi cũng đến tâm sự và nghe những lời khuyên. Mới đây, thầy gọi, em rảnh đến nhà thầy, thầy có vài bạn già nghe tin về quyển sách của em, muốn gặp. Ngạc nhiên, tôi đến. Thầy giới thiệu, đây là những thầy giáo ngày xưa trước 75, có người là thầy của thầy nữa, lâu ngày họ về miền Trung thăm. Tôi là học trò của thầy, mà họ lại là thầy của thầy mình, vậy họ là bậc kính nhi viễn chi  của tôi. Những giọng cười hào sảng lâu rồi tôi mới nghe, trong tiếng cười làm như còn vang vọng âm hao của một thời kỳ đã mất.


Người muốn gặp tôi là ông già này, tôi kinh ngạc – ba của T – cô bạn học cùng lớp cấp hai. Ba của T gầy như bộ xương khô, gương mặt ngang dọc những nếp nhăn cực khổ. Ông cười không còn răng, tôi nghe nói ông bị đánh trong nhà lao rụng hết. Tôi nhớ một mùa hè cả phố xôn xao khi hay tin ông đi cải tạo về không biết làm gì nên đạp xích lô. Ba của T là sĩ quan biệt phái dạy học ở trường Cường Để. Tôi nhớ một hôm trời bão, ông đạp xích lô chờ trước cổng trường. Tôi được “hưởng lây phúc xích lô” ngồi chung với T vì ở gần nhà. Trường tôi học phải đi qua eo biển hồi ấy gọi là “eo nín thở” vì đường cua ôm gắt và dốc trơn trợt. Eo biển lúc nào cũng lồng lộng gió phần phật, gió đến trĩu cả tàu dừa. Sợ con bay xuống biển, ông đạp xích lô đi đón. Đạp ngang eo biển, mưa xối xả, sóng lớn lớp lớp dập vào thành đá tràn lên đường, chiếc xe chổng càng, hai đứa tôi run cầm cập ngồi trong xe bịt kín, chỉ có ba của T còm cõi đứng trước càng xe hứng sóng và ráng kéo chiếc xích lô qua đoạn đường dốc đó. Tôi nhớ mãi tiếng sóng động và tiếng gió gào thét của đại dương, cả tiếng T khấn vái cho ba đừng bị cuốn trôi và tiếng kẽo kẹt của bánh xe ba T cố trụ mỗi khi sóng đánh tung lên bờ. Tôi nhớ ngày T khóc sưng mắt vì cha đạp xích lô ế khách, ngồi buồn ông làm thơ, bị cho là “phản động” cấu kết tuyên truyền cùng với nhóm bạn đạp xích lô như ông. Năm đó, cả thành phố rúng động vì khung án cao nhất dành cho người bị ghép tội là án chung thân. Chung thân ở vào lứa tuổi của họ là án chết, án tử đại hình vì còn gì nữa ngoài xà lim tăm tối, đã hết ánh mặt trời của cuộc đời.

Những phu xích lô giỏi Pháp văn, Anh văn, Quốc văn, Toán, Vật lý, Triết Tây đi cải tạo về thích làm thơ nên người dân thành phố lúc đó gọi vui là nhóm “Nhân văn giai phẩm Bình Định”. Một trong những bài “Phú xích lô” khiến ba của T bị đi tù là như vầy:

Góc chợ đầu đường – Bến xe hè phố
Chẳng qua là gạo là tiền – Nào bởi tại căn tại số
……………….…..
Xem ngài:
Con người thanh lịch hào hoa – Tư chất thông minh tài bộ
Đã nhiều năm quan cách xênh xang – Cũng lắm lúc tù đày khốn khổ
Nghiệp xích lô dù rõ nét cu li – Cốt tiên tử vẫn còn nguyên phong độ.
Cà phê thuốc lá mỗi ngày hai c giao duyên – Bằng hữu thi ca đôi tháng một lần hội ngộ.
Sớm nghêu ngao thấm giọng nhân tình – Khuya tỉnh tọa nhắp mùi thế cố.
Bốn giờ sáng ì è ì ạch kiếm mối mở hàng – Năm giờ chiều dạo quẩn dạo quanh đưa người l bộ.
Cuốc xe đêm trúng mánh vẫn xuề xòa – Con khách kẹo trật trìa không phẫn nộ.
Định mức hai mươi đủ dù cho mỏi gối chồn chân – Niên canh bốn mươi ngoài mặc kệ trầy khu rách khố.
Bánh xe lăn rổn rẻn xu hào – Cơn gió ngược lắc lư mông cổ.
………………… (…)….

Sá gì bọn đưa hơi đón gió một giọng hồ đồ - Bận chi thằng theo đóm ăn tàn mười phần béo bổ.
Bến khu hai khu một ấy mới cơ duyên – Trời tháng chín tháng mười thường hay bão tố.
Chị rỗi chợ xa khó tính, thích đạp nhanh hơn lá phủ cánh gà – Con buôn xe tải ngon xơi, ưa đậy kín lẫn đường quanh ngõ trổ.
Bực mình chú “bao căn” sinh sự bòn mót từng hào – Khốn kiếp tên điểm chỉ tham lam rình ôm nguyên vố.
Đồng tiền ướt đẵm giọt mồ hôi – Hạt gạo khô cằn hòn tủy đỏ.
Chân đạp đều lúc nhặt lúc khoan – Mắt quần đảo nơi này nơi nọ.
Cùng bạn cũ thường tựa lưng hè phố, luận việc đời câu “Tiết trực tâm hư” – Với đàn em hay gác cng thùng xe, bày lẽ sống chuyện “Tri tân ôn cố”.
Chợ Hoài âm Hàn Tín luồn trôn – Bờ Vị Thủy Tử Nha xách giỏ.
Ấn công hầu đâu chỉ để riêng ai – Cung vận mệnh vẫn còn chưa giũ sổ.
Cho hay: Bước đường cùng cũng có lúc nên danh –
Đừng thấy: đạp xích lô mà tưởng đồ bỏ xó.(2)

Ngày xưa Nguyễn Công Trứ cũng từng thao thức chí làm trai của người thất thế:

Ðã chắc rằng ai nhục, ai vinh,
Mấy kẻ biết anh hùng khi vị ngộ.(3)


Còn kẻ sĩ ngày nay?
Tôi không biết kẻ sĩ ngày nay nghĩ gì nhưng tôi thương những kẻ sĩ miền Nam thất thế, sau thời hậu chiến phải chịu bao điều cay đắng. Có những người tài giỏi nhưng không được lưu dụng, thất nghiệp họ ra đường bán sách cũ, đi xe thồ, đạp xích lô, bán bong bóng, về quê cày ruộng. Những người trí thức càng hiền lành thì càng thảm thương. Tôi yêu những người lính  dầm sương dãi nắng giữ an ninh làng mạc, giữ cuộc sống an bình cho chúng tôi đi học, cho cha mẹ tôi đi làm. Họ trả giá thay cho những người bây giờ sung sướng. Thời thế thay đổi, họ lây lất sống mà không ai đoái hoài rồi họ chết đi không một nghĩa trang liệt sĩ, không bia tưởng niệm. May mắn sang được Hoa Kỳ thì họ cũng cực nhọc trăm bề vì tuổi trẻ họ đã cống hiến hết cho miền Nam. Ngày xưa, khi còn trẻ chắc họ không nghĩ gì xa vời mà giản dị khi dân lành nguy biến thì họ phải bảo vệ, phải lấy sức mình ra che chắn như ba của T đã lấy tấm thân còm cõi của ông che chắn phong ba bão táp trên đoạn đường eo nhô ra biển để con gái đừng ướt mưa gió, đừng bị sóng cuốn xuống biển sâu, để T và tôi có thể lớn lên tìm hạnh phúc của mình. Họ đâu ngờ mình chỉ là con tốt trên bàn cờ chiến tranh của các nước lớn.

Ba T không chết, ông mang bộ xương còm trở về gặp tôi để trông thấy chút hình ảnh của con gái, nhưng nhiều người đã ở lại trong xà lim vĩnh viễn hay ở lại trong những bãi chôn sau trại cải tạo vĩnh viễn. Còn được phóng thích thì họ còn gì ngoài thân phận xích lô. Thân phận của những người lính bại trận là thứ thân phận còn sức, còn đạp, còn thồ. Đến khi hết sức là hết đạp, hết thồ và đành biến mất như xích lô đang dần biến mất trên đất nước tôi.

Cảm thông những người lính miền Nam là điều tôi muốn viết sau thời hậu chiến, người lính bên này hay người lính bên kia, với tôi họ là NGƯỜI VIỆT NAM.

10/2014
BM

(Tác gỉa chính sửa lại từ bài Tạp bút của tro tàn tháng 10/2010 nhân cái chết của Cao Xuân Huy)

----------
(1) Hai câu thơ này  Nguyễn Công Trứ lấy ý từ bài thơ Đại giang Tây khứ của Tô Thức đời Tống (Tô Thức còn gọi là Tô Đông Pha)

(2) Phú xích lô của TôTrần G.
Những đoạn để trống…….…..(…) …người viết không còn nhớ.

(3) Chí làm trai của Nguyễn Công Trứ.

KHI XEM CHÂN DUNG NGUYỆT MAI ĐÕ HỒNG NGỌC VẼ



Đinh Cường
 
Nguyệt Mai. Đỗ Hồng Ngọc vẽ

Nguyệt Mai về Sài Gòn
gặp thăm nhiều bạn
được mời ngồi cà phê
nhưng chỉ thích nước dừa

nên Đỗ Hồng Ngọc đã vẽ
phác thảo chân dung chị
với trái dừa vỏ trắng đẹp ghê
chỉ mấy nét thôi mà hạnh phúc

chỉ mấy nét thôi là nụ cười
không có tâm lành không bắt được
dù chỉ là mấy nét trời ơi
nét là tài hoa hồn là người

mừng chị được kỷ niệm
của một một bác sĩ như Phật
cứ chỉ trăng mà không là trăng
nên nhìn chân dung thấy ánh trăng rằm

Virginia, November 21, 2014
Đinh Cường

TẢN MẠN BTCP. GÃ BEATLES TRẦM LẶNG



Nguyễn Xuân Thiệp



Ngày 29 tháng 11 tới đây kỷ niệm 13 năm George Harrison từ giã cõi đời. Người ra đi để lại dấu chân cho những tấm lòng tìm về dù chỉ trong khoảnh khắc. Chắc chắn thời gian không xóa mờ được bởi người nghệ sĩ ấy có một tài năng và tấm lòng đáng quý.

      Vâng, Theo mình nghĩ, trong The Beatles, George Harrisson là người sâu sắc và đáng yêu nhất. Cho nên, ngày George Harisson qua đời, Nguyễn  đã viết trên Phố Văn số 14 tháng 12 năm 2001:
       “George Harisson, cây guitar của The Beatles, vừa từ trần tại Los Angeles hôm thứ năm 29 tháng 11. 2001 sau bốn năm chiến đấu với bệnh ung thư. Báo USA Today, số ra ngày 3.12 viết: Các fans của anh nghe dội lên âm vang một cánh cửa đóng lại trên một thời đại huy hoàng đầy lý tưởng sáng tạo. Với họ, cái chết của anh cũng như cái chết của một người thân trong gia đình.
       Báo chí cho biết George Harisson là thành viên ít nói, dễ thương nhất của nhóm Beatles. "Một gã Beatle trầm lặng," George Harisson cũng tự nhận mình như thế. Anh tỏ ra khiêm tốn trước sự ngưỡng mộ của mọi người. "Thỉnh thoảng tôi có viết một ca khúc, nhưng tôi không phải là một người sáng tác nhà nghề. Nói đúng ra, tôi chỉ là một anh thợ làm vườn."
      Thế nhưng, mọi người đều yêu mến anh, say mê tiếng đàn guitar và những ca khúc anh đã viết ra. Những người đang đi tiếp con đường của Harisson đều tỏ lòng ngưỡng mộ và kính phục anh. Michael Jackson nói: "Tôi nghĩ đó là một tổn thất lớn cho thế giới âm nhạc. Anh là người viết ca khúc tuyệt vời. Tác phẩm Something vẫn là bài hát đẹp nhất của mọi thời." Elton John, trong buổi trình diễn hôm thứ sáu vừa qua tại New Hampshire, đã hát bản Your Song để tặng Harisson, như một ghi nhận về sự đóng góp của anh cho nền âm nhạc trong những năm qua.  Bob Dylan thì cho rằng "Harisson như thể mặt trời, những bông hoa và vầng trăng, chúng ta sẽ tưởng nhớ anh ấy mãi mãi." Các cựu thành viên Beatle, Paul McCartney và Ringo Star, đều tỏ lòng thương tiếc người bạn một thời của mình.”

      Vâng, gã Beatle trầm lặng ấy đã ra đi. Vừa qua, kỷ niệm 7 năm ngày mất của George đã trôi qua trong lặng lẽ. Ở đâu đó, chỉ những tâm hồn thủy chung đồng điệu là còn nhớ đến chàng. Và bên một đống lửa nào đó người ta sẽ cùng hát “Here Comes the Sun”: Ơi em. một mùa đông rất dài và cô đơn và lạnh lẽo / như đã có từ nhiều năm nay / và rồi mặt trời lên / mặt trời lên / anh  bảo  thế là tốt… Và có lẽ George bằng lòng như thế.
     Gã Harrison trầm lặng ấy, con người dễ thương và nhân bản ấy, đã hơn một lần tự cho mình không có gì ghê gớm, chỉ là người làm vườn, chăm bón hoa cỏ của nhân gian. Mọi việc rồi sẽ qua đi, danh vọng không là vầng dương cuốn hút tâm ý của con người. Chàng chơi guitar hồn nhiên, viết ca khúc cũng hồn nhiên. Khúc ballad Something trong Abbey Road một thời được yêu thích, và Frank Sinatra thỉnh thoảng lại hát và cho rằng đó là tình khúc đẹp nhất của nhân gian. Rồi tới My Guitar Gently Weeps, If I Needed SomeoneHere Comes the Sun... là những lời tự tình yêu dấu với đời, là giấc mơ của cây cỏ và người.  Ca khúc cuối cùng ghi dấu chàng với nhóm The Beatles là All Things Must Pass. Mọi sự đều trôi qua. Cuộc đời như mây bay. Sau sự tan vỡ của nhóm The Beatles, chàng lẳng lặng đi con đường riêng của mình. Có lúc chàng chìm đắm trong trầm tư. Có khi xúc động trước nỗi đau khổ của nhân loại, chàng tổ chức ca nhạc từ thiện, mở đầu cho hoạt động của nhạc rock trong lãnh vực này. Năm 1971, thấy những người tị nạn Bangladesh chết đói trong những lều trại, chàng kêu gọi các bạn như Bob Dylan, Eric Clapton… trình diễn quyên góp cứu trợ. Và đó là Concert for Bangla Desh. George Harrison cũng đã có lần tới Ấn Độ, cùng với John Lennon ngồi nghe sự im lặng của dòng sông. Chàng đã đưa âm thanh cây đàn sitar vào âm nhạc, và đã mở ra một hướng mới cho những người viết và chơi nhạc thế hệ sau chàng.
   Trong mười năm cuối cùng của đời mình, Harrisson sống xa ánh đèn sân khấu, Trong I Me Mine, cuốn tự truyện ghi chép những biến chuyển của đời mình, George Harrisson viết: Tôi rất giản dị. Tôi không muốn hoàn toàn đắm mình trong thương giới vì tôi là người thợ làm vườn. Tôi trồng hoa và quan sát chúng lớn lên. Tôi không đi đến các câu lạc bộ để tiệc tùng. Tôi ở nhà và ngắm nhìn sông trôi.”
     Giản dị, trầm lặng, nhưng đầy cảm hứng nghệ thuật, George Harrison đã cùng với nhóm The Beatles của thập niên 60, 70  tạo nên tâm cảnh của một thời. Cả một thế hệ khóc cười theo họ, sống và yêu đương theo phong cách của họ. Một nhà báo viết trên tờ Dallas Morning News: "Thức dậy. Nhảy ra khỏi giường. Chải sơ đầu tóc. George Harrison đã chết. Bao nhiêu người trên thế giới này  khóc và chìm vào cơn mơ khi họ nghe tin buổi sáng thứ sáu hôm ấy? Bao nhiêu người chụp vội lấy băng nhạc Beatles đem lên xe vừa lái đi vừa nghe trong xúc động bồi hồi... Ban nhạc The Beatles đã hình thành một thế hệ và sẽ còn tiếp tục. Họ để tóc dài. Tuổi trẻ Mỹ để tóc dài. The Beatles chơi ma túy. Thanh niên Mỹ chơi ma túy. Khi nhóm The Beatles hát "Chúng ta cần tình yêu," đám thanh niên tin vào họ. Và tình yêu thì không có chiến tranh."  John Hendrx, Janix Joplin, Jim Morrison, John Lennon, rồi Harrison. Một thế hệ đang qua. Bây giờ chỉ còn lại Ringo Starr và Paul McCartney.
     Bây giờ đây, những hồi ức theo nhau sống lại -những hồi ức bị chôn vùi dưới gần năm thập kỷ... với nào là việc mưu sinh kiếm sống, hôn nhân và ly dị, sinh con đẻ cái, sự trồi sụt của thị trường tài chánh và những đổ vỡ trong tình bạn. Nhưng bóc những lớp vỏ ấy đi, những hòi ức thanh xuân sẽ sáng ngời trở lại. Còn nhớ chứ, những đôi ủng Beatles? Những đầu tóc giả?  Những show truyền hình đầu tiên? Tất cả những ma lực này tạo ra Elvis, rồi The Four Seasons, và những ngôi sao âm nhạc của Mỹ chiếm lãnh thế giới âm thanh. I Want to Hold Your Hands, tôi muốn nắm lấy đôi bàn tay của bạn, những ước mơ của tuổi trẻ đã được nói lên.
     George Harrison đã ra đi... Những người bình thường vẫn cảm thấy chàng rất gần với họ. Trầm lắng và trầm tư, chàng gần với mặt đất và người, nhưng hồn chàng hòa trong vũ trụ. Tro than từ xác thân chàng bây giờ tan trên nước sông Hằng, nơi chàng đã đến đó một lần và chìm trong suy tưởng.

Tháng 12. 2008
Tháng 11. 2014
NXT