TÔI KHÓC. NHỮNG ĐÔI GIÀY BÊN BỜ SÔNG DANUBE

nguyễnxuânthiệp

Riêng gởi Hạnh đang soi bóng bên dòng sông Danube

    Đến thăm thủ đô Hungary, du khách không chỉ được Budapest “chiêu đãi” bằng những tòa lâu đài cổ kính, những địa danh nổi tiếng cùng các món ăn ngon, mang đậm bản sắc dân tộc. Tới đây, bạn còn được nghe về một câu chuyện rất buồn nhưng đầy tính nhân văn gắn liền với sông Danube. Đó chính là nguồn gốc của 60 đôi giày sắt hoen rỉ, cũ mèm vì mưa nắng nằm ngổn ngang dọc theo bờ.
     Nằm cách tòa nhà quốc hội Hungary khoảng 300m, công trình điêu khắc bằng sắt dài 40m này là một đài tưởng niệm những người Do Thái bị bắn chết trên bờ sông Danube vào mùa đông năm 1944 – 1945.     Trước khi bị các thành viên thuộc đảng Arrow Cross -phe thân Hitler ở Budapest- sát hại, nhiều nạn nhân từ già trẻ, lớn bé không phân biệt trai, gái đều bị dồn đến trước dòng sông. Chúng bắt họ phải cởi giày để lại trên bờ và bắn họ rồi quăng xác xuống sông, cho nước cuốn trôi. Các nạn nhân phải cởi bỏ lại giày dép vì đây là những món đồ có giá trị trong thời chiến và quân phát xít đã thu gom chúng lại để giao dịch trên thị trường chợ đen.
     Trong thời gian cầm quyền ngắn ngủi (từ tháng 10/1944 đến tháng 3/1945), đảng Arrow Cross đã giết hại khoảng 50,000 người bên bờ sông Danube và chở gần 80,000 người khác đến “lò sát sinh” Auschwitz ở Ba Lan. Quá khứ đen tối cùng tội ác đẫm máu của phe phát xít vẫn khiến người dân nơi đây không khỏi rùng mình và đau lòng nhớ lại. Ngày nay, hình ảnh về những đôi giày vô chủ nằm rải rác bên bờ sông với nhiều hình dáng, kích cỡ khác nhau trở thành một điểm đến nổi tiếng tại Budapest. 
     Một đài tưởng niệm được dựng lên trên bờ sông Danube.
     Đài tưởng niệm được thực hiện bởi đạo diễn Can Togay và nhà điêu khắc Gyula Pauer vào năm 2005 -tái hiện 60 đôi giày bằng sắt, mô phỏng giày của đàn ông, phụ nữ, trẻ em Do Thái.
     Đây là một trong những đài tưởng niệm Holocaust giản dị nhưng sâu sắc nhất châu Âu. Không chỉ để tưởng nhớ, mà còn là lời nhắc nhở ám ảnh về điều lòng thù hận có thể gây ra.

Tôi khóc
sao tôi khóc
cây bàng mùa đông
người thi sĩ ấy vừa ra đi
và mặt trăng mùa đông
bản concerto
trong ngôi nhà đổ. ở thành warszawa
không. chiều nay. tôi khóc
những đôi giày
bên bờ sông danube
chiều
trời mùa đông. xám lạnh
tôi ngồi
tưởng tượng
hàng ngàn. hàng ngàn người. già. trẻ. lớn. bé. phụ nữ và đàn ông. bé trai. bé gái
trong thế chiến hai
bị những họng súng của quân mọi rợ
dồn ra bờ sông danube
bắt cởi giày
rồi bắn chết
hàng loạt. hàng loạt
xô xuống dòng sông của thành budapest
nước mắt. ôi. nước mắt
đã tuôn rơi
trên kè đá
 
tôi biết
thanh tâm tuyền đã viết. cho anh khóc bằng mắt em. những cuộc tình duyên budapest
tôi khóc những đôi giày
để lại bên bờ sông
ôi. dòng sông danube
trong bản valse
le beau danube
bleu
của johann strauss
bản valse. anh và em đã nghe. một đêm nào. trong quán serenade. trước giờ chia tay
hỏa châu. những ngọn nến trên trời
mùi hoa dạ ly. đã chết. trên những trang thơ
bên bờ sông danube
những bóng người. cúi gục
ánh nến. qua hàng nước mắt. nhòa
khuya nay
tôi cũng muốn thắp lên một ngọn nến
bên cửa sổ
chong. hồn
khóc. cho những đôi giày. trên kè đá
khóc cho đồng bào tôi
ngày nào
chết
ở bãi dâu. bờ sông hương
chết
trên xa lộ. hoàng hôn
trong cuộc chiến tranh khốn kiếp
và xác ai. anh em tôi. tan chưa. trên rừng dưới biển
sóng danube ơi
xin hát
lời ru
cánh bướm. chiều nào. chết khô trên cửa kính. quán cà phê trieste
nhớ không. đinh cường
người không về nữa
 
NGUYỄN XUÂN THIỆP
Mùa đông 2014