TỐ
NGHI
Xóm nhỏ ngày
xưa. Tranh màu nước
Xóm chuồng bò có quán hớt tóc
Nhưng thỉnh thoảng, khi có các trận banh trực tiếp truyền thanh,
tôi lại ra quán hớt tóc đầu xóm Chuồng Bò trong đường Nguyễn Thông để ngồi
chung với vài người hàng xóm, lắng nghe qua sóng phát thanh giọng cụ xướng ngôn
viên Huyền Vũ trực tiếp kể về các trận banh (Phan tấn Hải)
Nhưng chợ chuồng bò lại tuốt bùng binh Ngã bảy lận. Hổng hiểu rồi
dân trong xóm chợ búa ở đâu?
Ngã bảy là nơi giao thoa của 4 con đường: 1 ngã của đường Bà hạt.
Lý thái tổ, Minh mạng, Petrus ký mỗi đường 2 ngã do bị cái bùng binh cắt đôi.
Tổng cộng 7 ngã cả thảy.
Gần ngã bảy, có một đường đất nhỏ trổ ra Lý thái tổ, nơi có chợ
chuồng bò. Chợ nhóm mỗi bữa, ngay cả cuối tuần. Thời xa xăm ấy, cuối tuần chỉ
mỗi ngày chúa nhựt thôi, thứ bảy vẫn đi làm. Sau này, luật lao động đã cho thêm
thứ bảy để thợ thuyền đủ thời giờ nghỉ ngơi.
Chợ chuồng bò vốn "tự phát" và "dã chiến".
Thoạt tiên chỉ là những gánh hàng rong bán sớm cho dân lao động lẫn đám bàn
giấy tép riu, mang loong hộp hay gàu mên tới mua trước giờ tới sở. Chợ từ từ
tấn lên, cả phẩm lẫn lượng, người mua lẫn người bán, thực phẩm nấu sẵn lẫn thực
phẩm còn sống sít, rau trái thịt cá ê hề.
Rồi upgrade thành chợ thiệt. nhưng chỉ họp từ sáng tới quá trưa là
tan. Tờ mờ sáng, hàng họ được gánh hay bưng tới chợ, giữ nguyên trong rổ trong
quang, hay bày trên một tấm bạt. Xong từ từ thích nghi, vài mảnh gỗ vuông và
vài chiếc ghế gấp (thấp và nhỏ) mang theo ra chợ để dựng sạp dã chiến, tan chợ
sẽ mang dìa.
Rồi bán buôn upgrade thêm nữa, hàng hóa vật liệu ra chợ bằng xe
cút-kít. Cút kít là xe gỗ chữ nhựt, thấp nhỏ thiếu mui, có 4 bánh xe tí hon,
ngay giữa sàn xe trước có một cái càng dài, nắm vào rồi kéo cho xe lăn đi - nó
là tiền thân của xe cút đồ chơi trẻ con bây giờ có lẽ -
Hổng có màn thu thuế đóng thuế chi ráo, đất họp chợ vốn là đất
công cộng nên thiếu chủ chợ, mạnh ai nấy "tự biên tự diễn" và tự
thích nghi.
Rồi thì... dọc trên lề đường Lý thái tổ tại khúc chợ này, từ từ
mọc thêm những sạp vải nhỏ. Thoạt tiên là sạp dã chiến, ráp vào tháo ra mỗi
bữa. Rồi lâu lâu cứ để nguyên sạp lợi một bữa coi sao. Do đã hổng sao ráo, nên
tỉnh bơ để luôn lại cho gọn.
Nền sạp cao cỡ nửa thước, có mái che lợp tôn và 4 cột chống. Hai
mặt bên của sạp là các mảnh gỗ ngắn và nhỏ, xếp chồng cách khoảng đều đặn thành
nhiều tầng (3 4), làm ngăn chứa vải. Vải hoặc cắt sẵn, hoặc còn cuộn trong cây
vải, được xếp lên tầng chứa.
Mặt trước mặt sau sạp để trống, là chỗ khách mua đứng chọn hàng,
chỗ người bán leo vô ngồi "tiếp thị" - lóng rày chữ nghĩa đỉnh cao
nhuyễn nhừ heng - Sớm mơi, xe cút kít mang vải tới, chỉều tan chợ chở vải về.
Đang buôn bán mà trời đổ mưa, người bán phải mang bạt che hết 4
bên, móc bạt vô đám đinh sát nóc sạp để mưa đừng hắt ướt.
Ngồi trong sạp, nghe tiếng mưa tí tách trên nóc, nghe hạt mưa theo
gió tạt vào bạt - và còn cả sấm chớp - tưởng như một khúc nhã nhạc thiên nhiên
êm đềm.
*
Đối diện đám sạp vải bên kia đường Lý thái tổ, là Tổng liên đoàn
lao động VN của ông Trần quốc Bửu, nơi hội họp toàn thể các nghiệp đoàn
(syndicats) lao động toàn quốc. Khi này Mặt trận giải phóng miền nam chưa có,
Bất đồng giữa chủ thợ, giữa "quần chúng nhơn dân" với chánh quyền,
nếu có thường chỉ nhó, và luôn luôn giàn xếp ổn thoả... mãi cho tới đầu thập
niên 60.
Qua khỏi chợ chuồng bò, qua luôn Lý thái tổ, đường Bà hạt đất bụi
thay hình đổi dạng thành đường đá sỏi rộng sạch, dẫn thẳng tới rạp hát Thành
chung rồi tới chợ Vườn lài.
Một bận tui theo tía má ra đây coi tuồng nhựt bổn "Hoa lạc
giữa rừng gươm". Ngó lõ mắt hổng thấy vườn, cũng hổng thấy hoa. Dám chừng
khu vườn trổng lài nay đã "thương hải biến vi tang điền", thay bằng
những nhà những xóm lao động. Dân xóm rảnh rang ghé rạp Thành chung coi phim
nhựt phim tàu và cả phim ca vũ nhạc ấn độ !
Rồi... khi đó gia đình tui ở đâu mà rành rẽ khúc này vậy hở ? Thưa
ở trong một con hẻm lao động nhỏ ở đường Lý thái tổ cùng bên chợ chuống bò,
giữa bùng binh ngã bảy và đường Sư Vạn hạnh - mải mê chọi long bắn bi đá dế với
bạn tri kỷ Thông giới, một chú tiểu nhỏ tu hành ở chùa sát bên - Đầu hẻm có
trường dạy lái xe Thăng long của một cặp bắc kỳ 54 gốc hà nội.
Đây là khoảng thời gian êm đềm nhứt của thời thơ ấu, được tía má
giữ lợi học ở nhà - vì ngu si mê muội mà phá phách vàn trời mây, nên lâu lâu
bị... đuổi học một bận!
*
Lý thái tổ là đại lộ lớn thời ấy, một trong vài huyết mạch giao
thông quan trọng thành phố, có bịnh viện nhi đồng lớn với cửa hông trái trổ ra
Sư Vạn Hạnh. Cả Sư vạn hạnh lẫn Bà Hạt xiên xiên cong cong, rồi chạm nhau tại khúc
rạp Thành chung.
Nếu đi tiếp Lý thái tổ sẽ đụng trại lính hiến binh quốc gia (với
đoàn quân khuyển G9), lề bên kia là nhà thờ Ngã bảy. Qua khỏi nhà thờ sẽ...
teng teng teng tèng... đụng quán Tàu bay, chuyên trị phở bắc 54 còn gin - trong
nghĩa chưa xì cúc theo vị giác nam kỳ sau này, phở có giá sống và cả rau dấp cá
-
Đi chút xíu nữa sẽ đụng ngã ba Lý thái Tổ-Nguyễn tri phương - ngã
ba biến thành ngã tư sau này, khi Nguyễn tri Phương có thêm khúc nối dài, dẫn
luôn tới đường Tô hiến thành Hoà hưng -
Gần ngã ba ngã tư nọ, chiều chiều xe máy xe đạp đậu san sát, nhiều
tới nỗi sau này đã có dịch vụ giữ xe cho khách. Đây là chỗ ăn hàng nhậu nhẹt
"tự phát". Ghế bàn mi-ca nhỏ và thấp được xếp sẵn từ giấc xế trưa.
Thức ăn ê hề đủ món tha hồ gọi, nhưng nổi tiếng nhứt là món nghêu luộc.
Nghêu bưng ra bàn cho khách hổng chứa bằng dĩa bằng tô, nhưng bằng
rổ bằng thau. Khách cầm con dao nhỏ nạy nghêu (những con nghêu lì lợm nhứt định
tử chiến với nưóc nóng trong nồi) rồi dùng nĩa khều thịt ra, chấm nước mắm gừng
chua ngọt.
Và đã có những thực khách sừng sỏ, hổng theo cách này. Khách dùng
tay bẻ đôi con nghêu, dục bớt nửa vỏ, rồi cầm phần vỏ có thịt nhúng thẳng vô tô
nước chấm, xong đưa lên miệng, ngửa cổ gọn lẹ hút chụt một cái vô họng. Hỏi sao
hổng ăn bằng dao bằng nĩa cho lịch sự thanh cảnh con nhà, rồi nghe trả lời
rằng, ăn kiểu đó khi mô mới hết được thau nghêu - Cũng bởi nó phái ăn mình ên,
vì bạn nó nhỏ lớn chưa từng ăn hàng đầu đường góc chợ bao giờ.
Đớp hít no nê rồi, mới tà tà tiến xa hơn, tới bùng binh gần đại
học xá Minh mạng, kêu đậu đỏ bánh lọt, sâm bổ lượng, nước mía ép hay sinh tố
xay uống cầm hơi. Chừng về nhà y phép bỏ cơm vì... "bữa nay học nhiều mệt
quá nuốt hết vô, phải lên giường ngủ sớm dưỡng sức"!
Dà, chạy xe đạp lòng vòng từ chợ chuồng bò qua tới quán nghêu,
cũng bởi khoảng cách không gian quá ngắn. Chớ còn "trường sơn đông-trường
sơn tây" là khỏi. Xe gắn máy hổng xong, nói chi tới xe đạp!
TỐ NGHI
No comments:
Post a Comment