PHÂN TÍCH ẢNH HƯỞNG XUNG ĐỘT BIÊN GIỚI THÁI LAN – CAM BỐT TRÊN TIẾN ĐỘ XÂY DỰNG KÊNH ĐÀO FUNAN TECHO

 Hòa bình trên Trái Đất 2026

Gửi 20 triệu cư dân ĐBSCL

Gửi Nhóm Bạn Cửu Long

 

NGÔ THẾ VINH

 

Dẫn Nhập: Sau khi đọc bài viết thứ 7 mới đây, một chuyên gia về môi trường từ Đại học Cần Thơ nhận định: “Hiện nay, giữa Thái Lan – Cam Bốt đang có đấu pháo tranh chấp biên giới, chưa dừng được, phần thua thiệt có lẽ nghiêng về phía Cam Bốt nhiều hơn, dù ông TT Trump có gọi điện can thiệp. Có lẽ dự án kênh Funan Techo tiếp tục bị "treo", khó triển khai lúc này, dù đã gần 3 năm Hun Sen phát lệnh khởi công.”  Một số bạn đọc ở trong và ngoài nước cũng có cùng nhận định như vậy. Và đây là bài viết thứ 8 như một Đánh giá Phân tích Ảnh hưởng cuộc xung đột biên giới giữa Thái Lan – Cam Bốt trên Tiến độ Công trình Xây dựng Kênh đào Funan Techo. Bài này được viết từ ngày 07.12.2025 khi cuộc chiến tranh biên giới Cam Bốt – Thái Lan tái bộc phát, cuộc chiến đã bước sang ngày thứ 20 với nhiều thương vong cho cả hai bên. Cuộc hoà đàm diễn ra từ ngày 24.12.2025, tới ngày 27.12.2025, cuối cùng hai bên cũng đạt được một thoả thuận hưu chiến, với thời gian quan sát 72 giờ nhằm “xác nhận rằng lệnh ngừng bắn là có thật”. [Bangkok Post, 27.12.2025]. Chưa có hoà bình bền vững, nhưng trước mắt cư dân hai nước trong vùng giao tranh, cũng có được ít ngày tạm bình yên, để hoà mình với Thế Giới đang hân hoan chờ những giây phút đếm ngược, chào đón ngày đầu tiên của Năm Mới 2026.*

Hình 1: trái, Bản đồ vùng Tranh chấp [màu cam] Cam Bốt – Thái Lan 2025. Vương quốc Cam Bốt ngày nay, với diện tích 180.035 km²,  dân số 17,9 triệu, nằm giữa 2 nước lớn: Thái Lan phía tây với diện tích 511.000 km², dân số 71,6 triệu (mà người Khmer miệt thị gọi là bọn Xiêm), Việt Nam phía đông diện tích 310.070 km² , dân số 100,2 triệu (mà người Khmer gọi là bọn Yuon), và Lào phía bắc, diện tích 235.000 km² dân số 7,9 triệu. Đó là một thực tế lịch sử và địa dư hiện nay mà triều đại họ Hun không muốn chấp nhận và cả không ngừng đòi hỏi lấy lại phần đất đai của quá khứ. [Britannica.com]; phải, Quatre Bras / Nơi hội tụ 4 nhánh sông: (1) Mekong Thượng, (2) Sông Tonlé Sap, (3) Mekong Hạ / có tên Sông Tiền (4) Sông Bassac / có tên là Sông Hậu khi chảy vào Việt Nam. Đường chỉ đỏ nối sông Bassac và tỉnh Kep là sơ đồ của con kênh Funan Techo của Cam Bốt khởi công vào tháng 8 năm 2024 và dự trù hoàn tất năm 2028. [nguồn RFA: Bản đồ cập nhật với ghi chú của Ngô Thế Vinh]

CHỦ NGHĨA DÂN TỘC VÀ GIẤC MỘNG PHÙ NAM CỦA HỌ HUN

 

“Kênh Funan Techo không chỉ là một đường thủy vận nhưng đó còn là một tượng đài sống động có ý nghĩa lịch sử về Đế chế Phù Nam [Funan] vĩ đại, là tiền thân của đất nước Cam Bốt chúng ta ngày nay. Với đường thủy thuận lợi, đã từng là nơi trao đổi buôn bán với nước lớn Trung Hoa và cả với Đế quốc La Mã, con kênh này đã đóng một vai trò thiết yếu trong giao thương, và cả trong giao thoa với những nền văn minh từ xa. Nếu con kênh từng đem lại lợi ích cho tổ tiên chúng ta từ 2.000 năm trước, nó cũng hữu ích với chúng ta ngày nay”. [TT Hun Manet, 05.08.2024]

 

Hình 2: trái, sơ đồ Vương quốc Phù Nam – nơi còn ghi nhận di tích con kênh Phù Nam, bao gồm các vùng đất phía nam Việt Nam, Cam Bốt sang tới Thái Lan và bán đảo Mã Lai. Phù Nam chỉ tồn tại tới thế kỷ thứ VII sau đó bị Chân Lạp [Chenla] thôn tính; kế tục Chân Lạp là Đế Quốc Khmer hùng mạnh, phải, với diện tích bao trùm nam Việt Nam, Cam Bốt, Lào, Thái Lan và bán đảo Mã Lai, ra đời từ thế kỷ thứ IX và rồi tiêu vong vào thế kỷ thứ XV, nhưng còn lưu lại một quần thể kiến trúc Angkor [Đế Thiên Đế Thích] như một kỳ quan của thế giới – và còn rải rác những phế tích khác như ngôi đền Hindu Preah Vihear. Tiếp sau  Đế chế Khmer Angkor, chỉ còn lại một Vương quốc Cam Bốt nhỏ bé với lịch sử thăng trầm cho tới ngày nay. (nguồn: Wikipedia)

CHỦ NGHĨA DÂN TỘC VÀ GIẤC MỘNG PHÙ NAM CỦA HỌ HUN

 

“Kênh Funan Techo không chỉ là một đường thủy vận nhưng đó còn là một tượng đài sống động có ý nghĩa lịch sử về Đế chế Phù Nam [Funan] vĩ đại, là tiền thân của đất nước Cam Bốt chúng ta ngày nay. Với đường thủy thuận lợi, đã từng là nơi trao đổi buôn bán với nước lớn Trung Hoa và cả với Đế quốc La Mã, con kênh này đã đóng một vai trò thiết yếu trong giao thương, và cả trong giao thoa với những nền văn minh từ xa. Nếu con kênh từng đem lại lợi ích cho tổ tiên chúng ta từ 2.000 năm trước, nó cũng hữu ích với chúng ta ngày nay”. [TT Hun Manet, 05.08.2024]

 

 

Hình 2: trái, sơ đồ Vương quốc Phù Nam – nơi còn ghi nhận di tích con kênh Phù Nam, bao gồm các vùng đất phía nam Việt Nam, Cam Bốt sang tới Thái Lan và bán đảo Mã Lai. Phù Nam chỉ tồn tại tới thế kỷ thứ VII sau đó bị Chân Lạp [Chenla] thôn tính; kế tục Chân Lạp là Đế Quốc Khmer hùng mạnh, phải, với diện tích bao trùm nam Việt Nam, Cam Bốt, Lào, Thái Lan và bán đảo Mã Lai, ra đời từ thế kỷ thứ IX và rồi tiêu vong vào thế kỷ thứ XV, nhưng còn lưu lại một quần thể kiến trúc Angkor [Đế Thiên Đế Thích] như một kỳ quan của thế giới – và còn rải rác những phế tích khác như ngôi đền Hindu Preah Vihear. Tiếp sau  Đế chế Khmer Angkor, chỉ còn lại một Vương quốc Cam Bốt nhỏ bé với lịch sử thăng trầm cho tới ngày nay. (nguồn: Wikipedia)

 

 

Mới đây, sau khi Trung Quốc “tái khẳng định sự ủng hộ và cam kết tài trợ” cho Dự án Kênh đào Funan Techo, điều này sẽ giúp cha con Hun Sen - Hun Manet có được bảo đảm là dự án FTC sẽ “hoàn thành theo dự kiến vào năm 2028” [Cambodia Daily, 18.09.2025].

 

Tuy có một giai đoạn Bắc Kinh đã tỏ ra không mặn mà với khoản đầu tư 100% cho FTC – khiến dự án hầu như bị khựng lại, nhưng không phải chỉ vì khoản tiền 1,7 tỉ USD thiếu hụt, mà chính là vấn đề yểm trợ kỹ thuật để thực hiện xây dựng dự án.

 

Bởi vì trước đó, khi xây dựng một công trình hạ tầng hiện đại như Techo International Airport / TIA trị giá lên tới 2,3 tỉ USD, Phnom Penh vẫn có khả năng huy động vốn từ trong nước [lớn hơn 1,7 tỉ USD] theo mô thức PPP [Public-Private Partnership] với yểm trợ kỹ thuật xây dựng từ Anh Quốc và vận hành ban đầu từ một công ty Pháp.

 

Nhưng với dự án FTC, Cam Bốt không những chỉ cần tiền – mà quan trọng hơn nữa là cần phần yểm trợ kỹ thuật của Công ty Quốc doanh Cầu Đường Trung Quốc – vì Hun Sen & Hun Manet biết rất rõ rằng sẽ không có quốc gia Tây phương hay Á châu nào như Nhật Bản, Đại Hàn lại muốn dính dáng vào một công trình hạ tầng quy mô lớn như FTC có thể gây nhiều tai tiếng, do những ảnh hưởng môi sinh trong khu vực mà trực tiếp là hai vùng châu thổ Tonlé Sap của Cam Bốt và ĐBSCL của Việt Nam. 

 

Nay vượt qua được hai bước khó khăn cả về kỹ thuật và tài chánh*, Chính phủ Cam Bốt lại hào hứng tăng tốc chuẩn bị cho “Giai đoạn Hai” của công trình xây dựng Kênh Funan Techo, trong khi các công việc nền tảng vẫn đang được tiến hành theo kế hoạch.

 

*Riêng khoản tài chánh, theo nhận định của giới chuyên gia, thì ngân sách 1,7 tỉ USD được xem là quá thấp so với số kinh phí 8,3 tỉ USD còn thiếu hụt, và đây mới chính là nút thòng lọng của bẫy nợ mà Trung Quốc muốn thòng vào cổ đất nước Cam Bốt. [Phạm Phan Long, Mongabay 15.07.2024]