TÙY BÚT ĐỖ HỒNG NGỌC

Nhớ Tiếng Thu giữa Boston

 

Tôi đi giữa Boston. Cả một mùa thu. Trọn một mùa thu. Nhớ tới Xuân Diệu với “Lá không vàng, lá không rụng, lá lại thêm xanh, ấy là mùa thu đã về, mùa thu mới về, yểu điệu thục nữ…”.  

Thực ra, lá như ráng níu lại chút xanh, và vì níu lại nên có vẻ chặt hơn, xanh hơn lên mà thôi. Bởi vì rất nhanh, lá bỗng vàng rượm, vàng rực, vàng tía, vàng buốt… và bầu trời rộng ra, thênh thang, yểu điệu kỳ cục. Mới mấy ngày thôi mà cây cứ tô dần tô dần cái màu vàng buốt, óng ả, rực rỡ chen lẫn với xanh đậm, xanh lợt mong manh đó… và sáng hôm sau, rơi từng lá từng lá tràn ngập các lối đi. 

Thu ở Boston hình như lạ hơn thu ở những nơi khác trên nước Mỹ, nên hàng năm cả nước Mỹ hành hương về Boston giữa mùa thu vàng. Họ không gọi Autumn – mùa Thu, mà gọi Fall – mùa Rụng, bởi vì chỉ có lúc lá rụng bời bời như vậy người ta mới thấy hết được nỗi vui mừng, nỗi xót xa, nỗi buốt nhớ… không rõ vì đâu. Và vì Fall, người ta dễ “fall in love” có phải, vì vậy mà người qua đường như cũng đẹp thêm ra, luộm thuộm thêm ra với lụa là gấm vóc, không còn nhếch nhác mùa hè mà cũng chưa cục mịch mùa đông. Tôi chưa có lần nào được sống thu như vậy, hoặc là chỉ sống với mùa thu sách vở, tưởng tượng ra cái mùa thu không có thật giữa miền Nam mưa nắng hai mùa nên tôi cứ lang thang, lang thang mà dòm cho hết cái thu của Boston. Và tôi bỗng nghe. Vâng, lúc đầu tôi chỉ định dòm thôi nhưng tôi bỗng nghe, không phải là tiếng quạ kêu quang quác thảng thốt, cũng không phải tiếng chim cu gù rúc rúc quyến rũ mà là một thứ tiếng lạ, tôi chưa từng nghe bao giờ, tiếng thu. Và tôi giật mình nhớ Lưu Trọng Lư. Chính Lưu Trọng Lư chứ không phải ai khác. Em không nghe mùa thu. Rõ ràng thu không phải để dòm, để ngó, để ngắm, để nghía… mà chỉ có thể để nghe. Mà cũng không phải để nghe tiếng, dù là tiếng lá rụng mà để nghe mùa. Cái tiếng mùa đi, mùa về, cái tiếng đời của mỗi chúng ta. Nó ở trong không gian dằng dặc, đùng đục thênh thang kia, và ở cả trong thời gian hun hút, héo hon rơi rụng nọ, một thứ “tiếng động nào gõ nhịp khôn nguôi…” (TCS) đó chăng.  

Tôi bước đi từng bước nhẹ dưới những vòm cây và nghe cho hết tiếng thu về. Dưới chân mình là từng lớp lá rụng, bước chân bỗng như hẫng đi và tôi chợt ngơ ngác. Thấy mình như không còn là mình nữa. Hay mình là nai? Có thể chứ? Con nai vàng ngơ ngác của Lưu Trọng Lư? Và… Ơ hay… Có lẽ nào… Hay cũng chính là… Cũng có thể là… không hề có một con nai nào cả, mà nhà thơ, chính nhà thơ là nai! Thôi rồi, đừng có hòng mà giấu giếm gì nữa nhà thơ ơi! Chính nhà thơ là con nai vàng đang bước đi từng bước huyễn hoặc ngơ ngác đó thôi, sao lâu nay cứ làm cho người ta tưởng là có một con nai thiệt, đến nỗi trong một bài dịch thơ sang tiếng Mỹ, người ta cứ dịch con nai là con nai, có tội nghiệp không chứ! Phải rồi chính nhà thơ mới là con nai, một con nai ngơ ngác, nghe tiếng mùa yêu và fall in love. Với ai, vì sao nên nỗi? Có phải cái tiếng thổn thức, cái tiếng rạo rực của ai kia đã một hôm thu làm cho chàng thi sĩ trẻ tuổi trở thành một con nai, lang thang dẫm ngập lá vàng, hẫng bước đi mà chẳng biết về đâu, vì sao… 

Đỗ Hồng Ngọc

(Boston, 1993)

 

THƠ NGUYỄN XUÂN THIỆP

Có một thời

anh đi đọc thơ mình                                      

 Bảo Huân vẽ

có một thời

từ ga xe lửa
khuya về. bụng đói

anh đi đọc thơ mình
cho mặt trăng
và hàng cây bên đường
thức đợi

có những chiều. đi lang thang. qua những ngôi mộ đá ong
đọc thơ
cho con dế buổi ấu thời
nó gáy vang. theo những câu thơ anh viết trên đồi cỏ tía. lúc đi tù ở thanh chương. nghệ tĩnh
hoặc vào giờ nguyệt tận
anh ngửa mặt nhìn những chiếc lá bàng khô
đọc thơ
con quạ trên cây. giật mình. kêu quang quác
quắp trái tim anh. bay đi

ngồi trong quán khuya
bên những khuôn mặt trẻ. như trái cây chín nắng
cúi gục đầu trên ly rượu cạn
nhìn con chó. gầy nhom
anh đọc thơ mình
ôi. những giọt lệ. đắng. của một mùa địa ngục

đọc thơ
đọc thơ
cho bóng tối. đọa đày. những giọt mồ hôi. của buổi tối đạp xe. qua những con phố không đèn. đọc thơ. đọc thơ. cho cỏ cây, chuồn chuồn. chú ve ca nhân. và những bạn trẻ đang chờ vượt biên
đọc thơ. đọc thơ
trong những ưu ngôn cốc. như hầm mộ
đau đớn. và nhục nhằn
ôi. thời của quỷ
hỏi em. còn vui để nghe thơ tôi không

NXT

 

TẢN VĂN NGUYỄN THỊ KHÁNH MINH

Vâng, đã cuối thu…

 

 

 

                                                       Autumn leaves by Julie Galante

 

Mưa sụt sùi như cô bé khóc dai suốt hai ngày, màu trời đất xám âm u, ngồi đọc lại một bài viết cũ năm trước, khi miền nam Calif. tung trời bởi gió Đông Bắc đến nỗi phải đặt dưới tình trạng khẩn cấp, mới thấy năm nay trời đất bình yên hơn, dù cũng đang có bão ở miền Bắc Calif. Dẫu một chút thôi cũng đủ để tôi tin những lời cầu nguyện của mọi người và tôi... Rồi những tin đồn tận thế nữa, không hề chi, theo tôi đó là cơ hội để nhìn lại mình, để cảm được trọn vẹn hơn những mối tương quan, Người và Thiên Nhiên. Không biết bạn thì sao, phần tôi, trước những tin như thế tôi thấy mình sống tha thiết hơn, yêu mến hơn, hết thảy mọi điều. Tôi đang gõ tới đây thì vô tình nhìn lên màn hình TV quảng cáo, đang hiện hàng chữ “Hãy làm gì để cảm ơn trước khi quá muộn”. Ôi, tôi muốn nói tôi viết là một lời cảm ơn…
Dưới đây là bài tôi viết vào ngày 1 tháng 12 năm 2011, năm trái đất đầy những thiên tai, nhất là trận động đất lịch sử ở Nhật Bản.
Và ngày mai, ngày 1 tháng 12, 2012, không biết Đệ Nhất Phu Nhân Hoa Kỳ có bắt đầu thắp cây nến đầu tiên trên cây giáng sinh ở Tòa Bạch Ốc như năm ngoái không? 

*

Đêm thứ Tư, đêm đầu tiên gió Santa Ana chạm mặt ở đây trên đường đi của nó, gió Đông Bắc thường đến miền nam Calif. mỗi cuối thu, thổi từ đất liền ra biển, trận gió mùa này nghe nói là trận gió lớn nhất kể từ 10 năm qua và đã được cảnh báo là tình trạng khẩn cấp*, trên TV dặn dò dân chúng đủ điều để đối phó với những nguy hiểm có thể xảy ra. Tôi ra hiên nhà xếp những tượng Phật nhỏ và những chậu bonsai vào một chỗ an toàn. Trời lạnh lắm, trong cái bóng đêm đang hờm sẵn giông bão, tôi thấy yên lòng khi dừng lại nơi vệt sáng của ánh đèn đọng trên bàn chân tượng Phật ngồi, những ngón chân thanh thản, những ngón tay tạo nên hai vòng ấn quyết trầm lắng, bát phong** chỉ là một hơi nhẹ thoảng qua, lý gì đến ngọn quái phong Santa Ana, tôi mỉm cười một mình. Đấy là góc thềm, một góc tối, nơi những nỗi niềm đi qua tôi, nơi những nếp áo đá của Phật lay động dưới bàn tay, là chiếc thuyền đưa tôi qua những phút giây chòng chành của tâm lẫn đời sống.
Tôi ở ngoài thềm cho đến khi chồng tôi mở cửa nói, M điên không mà đứng ngoài trời tối lạnh thế, cảm bây giờ… đúng lúc đó gió xộc đến, như một người chạy tốc lên thềm một cách hốt hoảng, làm đám lá hoa vàng rộn lên đập vào nhau loạn xạ, những chiếc lá bé chỉ bằng ngón tay cái thế mà khi nguy nó cũng làm nên một âm thanh xao động cả thềm đêm. Phải chăng, khi có biến, con người ta cũng phải xích gần lại nối cho tròn một vòng ôm để có hơi ấm của tình thương mà bảo vệ cho nhau. Gió, tiếng kêu của bầy lá làm tôi cảm thấy lạnh. Vào giường nằm, bên tai vẫn lào xào tiếng gió, lại nhớ đến một nhân vật trong truyện của F.Mauriac đọc từ hồi sinh viên, đoạn văn ông tả về một người đàn bà sống trong một ngôi nhà giữa rừng thông đêm đêm nghe tiếng gió xào xạc ngoài vườn, ám ảnh tôi mãi, đến nỗi hễ đêm có gió, là tôi lại nhớ đến hình ảnh cô đơn ấy, nghe được tiếng lao xao của gió khu rừng ấy… đêm nay cũng thế, trong tâm trạng buồn buồn, tôi kéo chăn sát vào người, mình thật hạnh phúc hơn nhân vật ấy nhiều vì được trôi trong tiếng gió đêm, không phải một mình, mà ở trong một mái ấm nóng hổi hơi thở gia đình. Rồi tôi ngủ lúc nào, không biết được là lúc 2,3 giờ sáng thì bị cúp điện.
Tôi đi qua đêm gió dữ cuối thu bằng một giấc ngủ say như thế.

Sáng nay con trai tôi nói lúc mất điện nó thức dậy xách đèn đi khắp nhà, vào phòng mẹ con thấy mẹ ngủ say nên không muốn đánh thức mẹ dậy…, chưa kịp pha cà phê, tôi vội chạy ra thềm, nhìn xem gió đã làm những gì đêm qua, hiên nhà lung tung như thể cả tuần không được quét dọn, trước cổng cây bạch lê hầu như bị gió lặt hết lá vứt đầy trước cổng nhà, tràn cả ra đường, nó trơ cành như con búp bê bị một đứa bé giận dữ bứt hết tóc lòi ra cái đầu trọc vậy, cái trơ trọi như một báo hiệu đầu tiên của mùa đông đang đến, là thứ Năm đầu tiên của tháng 12.

Tháng của lễ hội, tháng cuối cùng của một năm, tháng kết đọng lại bao điều vừa xảy ra sắp trở thành kỷ niệm, chỉ vài tuần nữa thôi, khi nhắc đến hôm nay, ta đã phải dùng đến chữ năm ngoái. Năm ngoái, năm kia, năm kìa… hồi 30 tuổi, hồi 20 tuổi, hồi bé xưa…, biết bao nhiêu hồi của vở kịch cuộc đời mình đã kéo màn khép lại, nhân vật chính vĩnh viễn không được ra diễn lần thứ hai. Thời gian như cuộn chỉ kéo dài ra mãi, bây giờ trên ống chỉ đã lơi vòng, chẳng mấy chốc chỉ còn cái lõi nhựa. Nói có vẻ như nuôi nuối năm tháng thanh xuân mình đã một đi không trở lại vậy, nhưng thật ra chỉ đôi lúc lòng chùng xuống theo trời như sáng nay, mới thế thôi, việc phải làm bây giờ là nhấp một hớp cà phê nóng rồi cầm chổi ra quét lá rụng đầy trước cổng nhà, và hưởng thụ cái phong ba của mùa thu đang dùng dằng chia tay này, khiếp thật, người đẹp có khác, chia tay thiên hạ bằng một trận gió ra trò thế!

Còn hơi sớm, trời vẫn gió và lạnh nên không thấy người đi bộ buổi sáng. Nơi tôi ở cứ sáng sáng người Việt mình đi bộ, có người đi một mình, có cặp đôi vợ chồng, có hai ba bạn bè, tạo nên một không khí rất thân thiện cho khu nhà mobilehomes này, nó toát lên hơi thanh bình và thời gian thì dường như đi chậm lại theo từng bước chân của những người đã vào cái tuổi biết quí và hưởng cái vốn thời gian còn lại ít ỏi của mình, lẫn vào đó, có tôi. Chợt thấy hơi hướng không khí quê nhà ngày cũ, giống lắm, cái trôi đi chậm chậm ấy. Dường như đã đủ gắn bó để mà gọi nơi đang ở đây là ngõ nhà, đổi biết bao nhiêu bước buồn vui trăn trở để quen hơi một ngõ nhà? Ngõ nhà thân quá, thành quê (thơ ntkm)…bao nhiêu nụ cười, nước mắt để vẽ nên những lối quanh quanh dẫn về một nơi gọi là mái ấm. Mới thấy ngậm ngùi cho những ai không có một con đường quen thuộc để đi, về, và một mái nhà để thao thức với hạnh phúc của mình.
Ngõ nhà im ắng, không nắng và dự báo vẫn còn gió mạnh thổi về.
Tôi cầm chổi và cái hốt rác bước ra, nhìn thấy không chỉ trước nhà mình, mà lá đầy cả lối hàng xóm, có tiếng chào trong trẻo của Gloria, ở phía đối diện,Good morning! Good morning! Hai bàn tay giơ lên, nhìn nhau, và miệng thì mở hết diện tích cho nụ cười. Buổi sáng cũng theo đó rộng ra, bay lên... Phải mà có một chiếc chổi tre giống ở nhà, xưa, thì tôi bây giờ chẳng khác nào đang đứng ở ngõ nhà ngày cũ với lá bàng rụng đỏ lối đi, tôi quét lá khô vun thành đống rồi đổ dưới gốc, khởi sự là do tính lười, sau đó đẩy tới biện minh cho cái lười, lá khô sẽ sẽ ủ tốt hơn gốc mẹ trong sương giá mùa đông, chẳng phải có câu, lá rụng về cội, sao, cứ hiểu nôm na hốt rác lá theo nghĩa này đi, mới thấy nó thi vị, và cũng vô cùng tiện lợi nữa. Tôi tự bằng lòng cách cư xử của tôi với đám lá bạch lê rụng như vậy, chợt, Have a nice day! Gloria lại reo lên, vẫy vẫy tay, tôi giật nẩy mình, luýnh quýnh, có lẽ chị ấy không nghe được tiếng đáp chào của tôi, vì lời của tôi chạy sau cái xe một quãng. Người ở đây, tôi thấy tâm tình họ thật “mở”, chào hỏi rộn ràng, nụ cười thân thiện, có thể sau đó mất hút nhau, nhưng ngay cái phút lời thốt ra, miệng cười, thì đã trao nhau được cái hiện tại quí giá, đem lại sinh khí cho nhau một cách tức thì. Còn một cái cúi đầu, một tiếng chào nhỏ nhẹ, một cái mỉm cười, ừ, cũng là chào, nhưng “đóng”, vì nó không bật mở ngay cái không khí chào hỏi. Một đằng là con gió lay, làm lòng mình gợn nhẹ, một đằng là con gió reo lên ở một cung bậc cao, khiến lòng mình dâng lên. Hồi nào đến giờ tôi vẫn thích cái đằm thắm đông phương, bây giờ, chắc tôi phải thêm vào cái sôi nổi hồn nhiên tây phương, nhất là ở vào lúc mà những bất trắc của cuộc sống, của thiên tai luôn chực chờ không biết mình thành tro bụi lúc nào, thì cái tình cảm biểu lộ tức khắc vô cùng quí giá, phải nhận và trao ngay, nên, tôi rất thích khi thấy mình đã lây theo họ, mỗi lúc gặp, khi tạm biệt Jane hay Gloria là tôi cũng đáp chào một cách sinh động như họ, làm phấn kích một ngày tôi.
Tục ngữ mình có câu, lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau. Vừa lòng nhau, chẳng phải là cho và nhận cùng lúc đấy ư? Lời nói, hãy làm nó như những nhịp cầu để mỗi bước qua mình mỗi đến gần yêu thương hòa ái, đừng để nó trở thành lưỡi dao cắt nhau trăm mảnh rời rạc, lỡ có chuyện gì sao mà kịp nối để gìn giữ bảo vệ nhau? Đừng im lặng bạn ơi, rồi ra tình cảm bạn sẽ trở lại hồn nhiên ban sơ như là chiếc lá, gió gọi thì lay…

À, lại nhắc đến gió, như vậy là đã qua một đêm với gió dữ Santa Ana. Tin thời tiết nói đến thứ Bảy gió mới thật sự chấm dứt. Bây giờ, khi chỉ còn một mình và đã xong ít việc nhà, tôi mở laptop nằm gõ những phím chữ bên cạnh cửa sổ, trời không vàng nắng như mọi hôm mà xám đục và những cành lá bên ngoài vườn không ngớt quệt vào cửa kính. Đó là lúc thời gian tóm trọn tôi để trao cho cái phút đang trôi, thêm nữa, từ hiện tiền ấy, giựt lùi về quá khứ, biết bao điều tưởng đã mất hút trong nếp gấp mịt mùng của thời gian lại hiện ra bay bổng trong một không gian rất thực, từ đó mon men đến miền viễn mơ của ngày mai, rồi biết đâu lại được mơ mộng. Mơ mộng là một yếu tính cần thiết để con người làm mới mình, làm hiền hậu lại mình, làm ban sơ lại mình, làm bớt đi sắc cạnh tua tủa của những mảnh tâm hồn đã bị sóng gió khổ đau mài nó bén nhọn. Cho ta trở về cái con người với đúng nghĩa hạt bụi, cục đất ban đầu như người ta thường nói. Hạt bụi, cục đất ấy biết cái gợn chảy một dòng sông, biết rung động một cánh mây tan, biết tiếng cười tin cậy của đứa bé, biết cái đứt tay của người bạn, biết cái nóng hổi của hạt nước mắt, và, biết phẫn nộ…
Mơ mộng để thấu biên giới của nỗi đau. Tôi mơ mộng để tôi còn được tin cậy vào những lời cầu nguyện, tin vào những điều tốt đẹp đang tồn tại. Như trên tôi đã tâm sự, rằng phải nói, phải biểu lộ yêu thương, bây giờ tôi xin được thêm rằng, phải nên mơ mộng nữa, để mình được là chiếc lá non tơ, cục đất tinh khôi trong cõi bụi bặm này.
Như lời cầu nguyện cho hôm nay, mọi người và cảnh vật được bình yên trong cơn gió chướng, mừng thêm một ngày được chào hỏi rộn ràng, và cho cả những ngày mai, dẫu có hay không xảy ra một cơn bão từ đến từ mặt trời, (theo như dự đoán của NASA vừa rồi), có hay không một thiên thạch nào đó buồn tình đụng phải làm trái đất mình tan tành, lúc nào còn thở được thì còn mộng mơ, chỉ cần một lúc thôi, nghe nhịp của trái tim đang đập, để xem nó nhắn nhủ gì ngoài những cơm áo gạo tiền của cuộc sống, vậy thì cho dẫu trái đất này có tiêu tùng bởi một lý do gì đi chăng nữa thì ta cũng đã có được hiện tiền trọn một nụ cười với gia đình, bằng hữu, cũng đã thu gọn vào tâm một cách sảng khoái hình ảnh bốn mùa thời gian của cõi ta đã được tới và gọi tên nó là trái đất này.

Người bạn thân thiết ơi, tôi muốn nói nhỏ một câu, rất gần, Vâng, đã cuối thu rồi. Ước sao, được như người xưa, có một thứ rượu ủ lâu ngày để được cùng bạn “thu ẩm hoàng hoa tửu” trong khí thu “mặt trời đi ngủ sớm…”*** để nghe nỗi nhớ như đêm, kề cận. Và, bạn ơi, không tình cờ đâu, hương thạch thảo từ trang giấy ép xa xưa đang bay về đậu bên thềm nhà tôi trong những cánh cúc sao tím, rưng rưng lời thơ Apollinaire, Et souviens-toi que je t’attends… ****, cho dù dòng sông thời gian trôi đi trôi đi… tôi còn đây, một mình với giấc mơ.

Vâng, trời đã cuối thu với gió đông bắc đang thổi.
Tủ quần áo sẽ được sắp xếp lại, để trong tầm tay những chiếc áo mùa đông cho dễ lấy khi vội vàng, thành ra, cảm nhận thời gian trôi qua ở đây, đầu tiên đến từ việc sắp lại tủ quần áo theo mùa, mỗi lúc như thế tôi thấy lòng ngùi ngùi vì cái nỗi quá nhanh qua đi một hạn kỳ của thời tiết.
Nhưng chúng ta lại sắp có một khoảng thời gian đẹp nhất trong năm, theo tôi. Không gian của lễ hội đang nao nức mở ra từ mỗi ngọn đèn lung linh, và trong cái nguôi dần của Santa Ana wind, tôi sẽ đi dạo mỗi tối nơi khu nhà này để đếm xem có thêm bao nhiêu nhà nữa trang hoàng đèn Giáng Sinh. Thêm một lần nữa, tôi lại được đi ngoài đường, thưởng thức gió Đêm Đông vút cao niềm cô lữ trong giọng hát Bạch Yến, cứ mỗi khi se sắt trở mùa, tôi lại nghe bản nhạc này của nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương, lời, nhạc được Bạch Yến đẩy đưa tạo nên một khí khắc khoải ray rứt khiến mình như xa vắng hẳn đi, tôi lại mang tâm trạng của kẻ xa nhà nao lòng đưa ánh nhìn lữ thứ qua những ô cửa sổ sáng ấm, thấp thoáng bóng người quây quần bên bàn ăn, cây Giáng Sinh to nhỏ ánh đèn… ôi, cái không khí bùa ngải đến thế thì thôi, làm người ta hít thở như say…, mùi thịt nướng quanh quất ngõ nhà, tiếng chân gió khô quào mặt đường, tiếng mùa đông đang bổi hổi thở trên những ngọn cây. Tôi sẽ lắng mình cho thật nhẹ, thật trong để bay lên, kịp với hình ảnh lung linh của cô bé bán diêm vừa thắp trong đêm đông giá*****.
Cuối ngày hôm nay, thứ năm, ngày 1 tháng 12 năm 2011, Đệ Nhất Phu Nhân Hoa Kỳ, Michelle Obama sẽ thắp ngọn đèn đầu tiên trên cây Giáng Sinh ở Tòa Bạch Ốc. Và tôi tin cây Giáng Sinh sẽ lấp lánh những ngọn đèn mơ ước, mỗi ánh sáng reo chuông một lời cầu nguyện, mỗi nguyện cầu một viên thành.

Bạn nữa, người bạn thân thiết ơi, nếu đang ngồi gần bạn lúc này hẳn là hơi ấm của một lời thì thầm sẽ mở cho tôi cõi thần thoại thời gian, tôi sẽ được chia với bạn ánh sáng nung nấu từ trái tim mãnh liệt của cô bé bán diêm, ngọn que diêm cuối cùng để thành tựu một giấc mơ, cho tôi cảm nhận được đó là phút giây hạnh phúc, thời khắc của vĩnh cửu.

Nguyễn Thị Khánh Minh
Santa Ana -Thứ Năm, 1.12.2011

 *TheoWikipedia, trận gió vào tháng 12, 2011 đã được cảnh báo”state of emergency”

**Bát Phong: Theo Kinh sách,Tám Ngọn Gió ảnh hưởng tâm thần con người: Lợi, Suy, Vui, Khổ, Vinh, Nhục, Khen và Chê.
*** thơ Xuân Diệu, bài Tương Tư Chiều, bữa  nay lạnh mặt trời đi ngủ sớm…
****trong bài thơ  L'Adieu của G.Apollinaire

*****Cô Bé Bán Diêm, một truyện của Hans Christian Andersen, nhà văn Đan Mạch, truyện kể, vào đêm Giáng Sinh, ngồi ở góc phố, lạnh và đói, cô đốt một que diêm để sưởi ấm, cô thấy một lò sưởi rất đẹp, khi que diêm tắt, lò sưởi cũng mất. Cô đốt que thứ hai, que diêm tắt, hình ảnh bàn tiệc với con ngỗng béo vừa hiện ra cũng tan đi, cô đốt một que diêm nữa, lần này thì bà ngoại cô hiện ra, cô yêu bà ngoại lắm, sợ bà sẽ biến mất khi que diêm tắt, nên cô đốt cả hộp diêm. Sáng hôm sau, người ta thấy cô bé chết cóng bên cạnh những que diêm tàn, nhưng trên gương mặt còn in dấu  nụ cười, hẳn là cô đã ở với giấc mơ cùng bà ngoại trong ánh sáng những que diêm cuối cùng. (viết theo trí nhớ)

 

 

ĐỖ HỒNG NGỌC & THƠ ĐỖ NGHÊ

Đỗ Nghê là bút danh của Đỗ Hồng Ngọc khi làm thơ hồi còn trẻ.

Ông sinh năm 1940 tại Phan Thiết. Quê nhà: Lagi-Hàm Tân- Bình Thuận.

Tốt nghiệp Tiến sĩ y khoa quốc gia, Y khoa đại học đường Saigon, 1969

Bác sĩ chuyên khoa Nhi

Tu nghiệp Y tế công cộng tại Đại học Harvard Hoa Kỳ (1993) và Giáo dục sức khỏe tại CFES, Pháp (1997).

Đã cộng tác với các báo: Bách khoa, Mai, Văn, Ý thức, Tuổi Ngọc, Mây Hồng

Tuổi trẻ, Phụ nữ, Thanh niên, Mực Tím, Áo trắng, Doanh nhân Saigon cuối tuần, Sài gòn Tiếp thị, Văn hóa Phật giáo, Giác Ngộ, Kiến thức ngày nay.

Tác phẩm đã xuất bản:

Tạp văn, tùy bút: Gió heo may đã về (1997) / Già ơi.Chào bạn! (1999) / Nghĩ từ trái tim (2003) / Những người trẻ lạ lùng (2001) / Thầy thuốc & Bệnh nhân (2001) / Như ngàn thang thuốc bổ (2001) / Cành mai sân trước (tuyển tập, 2003) / Thư gởi người bận rộn (2005) / Khi người ta lớn (2007) / Như thị (2007) / Chẳng cũng khoái rủ (2008) / Gươm báu trao tay (2008) / Nhớ đến một người (2011) / Thư gởi người bận rộn 2 (2011)

Thơ: Tình Người (1967) / Thơ Đỗ Nghê (1973) / Giữa hoàng hôn xưa (1993) / Vòng quanh (1997) / Biển của một thời (in chung, 1999) / Sương mù một thuở (in chung, 2001) / Thư cho bé sơ sinh & những bài thơ khác (2010)

Viết cho Tuổi Mới Lớn: Những tật bệnh thông thường trong lứa tuổi học trò (1972) / Nói chuyện sức khỏe với tuổi mới lớn (1989) / Bệnh ở tuổi hoc trò (1990) / Viết cho Tuổi mới lớn (1995) / Với tuổi mười lăm (1997) / Bỗng nhiên mà họ lớn (2000) / Bác sĩ và những câu hỏi của tuổi mới lớn (2003) / Tuổi mới lớn (tuyển tập, 2005) / Viết cho các bà mẹ sinh con ?ầu lòng (1974) / Săn sóc con em nơi xa thầy thuốc (1986)/ Nuôi con (1988).

Ở đây, trước hết chúng ta muốn nhìn Đỗ Hồng Ngọc như một nhà thơ. Nhà thơ Đỗ Nghê.

    Nhà văn/bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc -người vừa trình làng hai tác phẩm mới Thư cho bé sơ sinh và những bài thơ khác (NXB Hội Nhà văn), Thiền và sức khỏe (NXB Thời Đại -được biết đến với tư cách nhà thơ từ trước 1975 khi dùng bút danh Đỗ Nghê cho các sáng tác của mình.

    Nhà thơ Đỗ Nghê xuất hiện lần đầu trên tạp chí uy tín Bách Khoa từ năm 1960. Trước 1975, ông ấn hành hai tập thơ Tình người (1967) và Thơ Đỗ Nghê (1974). Sau này ông in Giữa hoàng hôn xưa (1993) và Vòng quanh (1997). Với bốn tập thơ trong khoảng nửa thế kỷ chứng tỏ ông làm thơ không nhiều như “gà đẻ trứng”. Nhưng trong nhìn nhận của đồng nghiệp, Đỗ Nghê hay bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc lại là một thi sĩ thứ thiệt.

    Thật vậy, nhà thơ Đỗ Trung Quân viết lời tựa cho “sự trở lại” của Đỗ Nghê trong tập Giữa hoàng hôn xưa vào năm 1993, nhận xét: “Có một chàng thi sĩ một hôm vì lẽ gì đó bỏ đi làm thầy thuốc. Mười năm… hai mươi năm… anh cặm cụi chăm sóc, chữa lành, làm dịu nỗi đau của trẻ thơ; anh buồn vui cùng nỗi buồn vui của những người làm cha mẹ. (…). Tôi xác tín. Ta đang có trong tay một thứ thơ đích thực. Không cố buồn khi chưa đủ buồn. Không cố vui khi chưa đủ vui. Không cố nhớ khi chưa đủ nhớ! Thứ thơ mọc từ cội rễ tâm hồn, tự nhiên và giản dị như lời nói. Nhưng, là thứ lời nói đủ để làm giật mình”.

   Như vậy đó. Đỗ Hồng Ngọc đến với đời đầu tiên như một nhà thơ. Ah! les premières fleurs, qu'elles sont parfumées! (Th ơ Paul Verlaine - Ôi, những bông hoa đ ầu tiên thơm biết bao nhiêu) Thế nhưng, cuộc đời này vẫn biết đến Đỗ Hồng Ngọc với tư cách một bác sĩ nhiều hơn là thi sĩ. GS, nhà nghiên cứu văn học Huỳnh Như Phương phân tích nguyên nhân này: “Đỗ Hồng Ngọc gây cho chúng ta cảm tưởng ông là một nhà thơ thoắt ẩn, thoắt hiện, ẩn mà hiện, hiện mà ẩn. Có phải vì cái tên Đỗ Hồng Ngọc đã quá nổi tiếng với tư cách một tiến sĩ y khoa đã phần nào che mờ tác giả như một nhà thơ? Hay là vì chính những tác phẩm bàn về y học, thiền học của ông, với chất thơ bàng bạc trong đó, cũng mang đủ những phẩm chất thi ca, cho nên người đọc không còn phân biệt ở ông đâu là nhà thơ, đâu là thiền giả và đâu là bác sĩ của tuổi thơ?”.

    Nhưng làm con người trong quy luật “sinh tử”, Đỗ Hồng Ngọc hay những bác sĩ giỏi nhất thế gian này, cũng không thể níu giữ lại một con người đã đến lúc phải chia xa cuộc đời. Đau đớn hơn, người phải chia xa mãi mãi đó lại là người thương yêu của mình.

    Tuyển thơ Thư cho bé sơ sinh & những bài thơ khác ở phần thứ ba có 11 bài thì đến 9 bài nhà thơ viết về người con gái đã khuất của ông. Đây có lẽ là phần xúc động nhất của tuyển thơ này.

Trong bài Tình yêu, ông viết: “Trước mộ con còn ướt/ Ba nói với bạn ba rằng/ Từ nay hãy yêu con mình cách khác/ Đừng như ba/ Giấu kín trong lòng/ Bởi tình yêu/ Có bao giờ cho đủ/ Có đâu sợ dư thừa/ Như ba đã sai lầm bao nhiêu”.

    Tình yêu của người đàn ông dành cho con cái thường âm thầm, đôi khi tưởng chừng lạnh lẽo, bất động như “núi Thái Sơn” chứ không réo rắt như “nước trong nguồn” của người phụ nữ. Để rồi khi mất đi người con mình yêu, nhà thơ mới nhận ra rằng: “Hãy tỏ bày đi/ Vồ vập đi/ Âu yếm ồn ào đi/ Tình yêu/ Có bao giờ cho đủ/ Có đâu sợ dư thừa…”.  Tâm trạng này của nhà thơ đã chạm vào tâm trạng chung của nhiều người làm cha khác.

Thư cho bé sơ sinh

Khi em cất tiếng khóc chào đời

Anh đại diện đời chào em bằng nụ cười

Lớn lên nhớ đừng hỏi tại sao có kẻ cười người khóc

Trong cùng một cảnh ngộ nghe em

Anh nhỏ vào mắt em thứ thuốc màu nâu

Nói là để ngừa đau mắt

Ngay lúc đó em đã không nhìn đời qua mắt thực

Nhớ đừng hỏi vì sao đời tối đen

Khi anh cắt rún cho em

Anh đã xin lỗi chân thành rồi đó nhé

Vì từ nay em đã phải cô đơn

Em đã phải xa địa đàng lòng mẹ

 Em là gái là trai anh chẳng quan tâm

Nhưng khi em biết thẹn thùng

Sẽ biết thế nào là nước mắt trong đêm

Khi tình yêu tìm đến

Anh đã không quên buộc étiquette vào tay em

Em được dán nhãn hiệu từ giây phút đó

Nhớ đừng tự hỏi tôi là ai khi lớn khôn

Cũng đừng ngạc nhiên sao đời nhiều nhãn hiệu

Khi em mở mắt ngỡ ngàng nhìn anh

Anh cũng ngỡ ngàng nhìn qua khung kính cửa

Một ngày đã thức giấc với vội vàng, với hoang mang,

Với những danh từ đao to búa lớn

Để bịp lừa để đổ máu đó em

Thôi trân trọng chào em

Mời em nhập cuộc

Chúng mình cùng chung

Số phận

Con người.

Đỗ Nghê

(Bv Từ Dũ, 1965)

NGUYỄN XUÂN THIỆP

THƠ HOÀNG XUÂN SƠN

Trắc ẩn

                                                    Owl in starry night. by Peggy Wilson

mang theo hạnh phúc chiếc chìa khóa

bay                                        đi

hạnhphúc

những con cú rừng đêm

cây bạch dương trắng nhờ nhờ

con mắt đèn treo. cơn bão

[đi qua địa cầu tình yêu trái phá *]

 mái đơn sơ sao chịu thấu bệnh cuồng

trời đất

lối cỏ chìm dần ao thu nhìn

mỗi đơn lạnh

những cặp đôi ngày mùa côi cút

sau phiên gặt

đường quanh co đừng hòng ra bến

không còn chỉ tơ khấu lại buồm

và nỗi buồn còn đó

còi rúc trên sông

Hoàng Xuân Sơn

24 nov. 2013

( Nguồn: S áng Tạo)

* Tình Sầu – Trịnh Công Sơn

THƠ ĐINH CƯỜNG

Trưa về thăm Trần Vàng Sao ở Vỹ Dạ

                                            Đinh Cường - Trần Vàng Sao Vỹ Dạ, 11- 2013

Vẫn bậc thềm lan can mốc cũ ấy

vẫn căn nhà vườn, giữa để thờ ông bà

bao nhiêu là tranh Đạt Ma thiền sư

Nguyễn Đính vẽ không chán

vẽ càng lúc càng thấm như tự vẽ mình

chàng cột cái búi tóc nhỏ

mặc chiếc áo laine đỏ thật tươi

chàng nói cười vui cùng mấy ly bia

với mấy người bạn thân hay về

như Viêm Tịnh như Lê Huỳnh Lâm

trong những nhà thơ ở Huế tôi gặp

Trần Vàng Sao là nhà thơ tôi thích

là nhà thơ khi nhắc đến Vỹ Dạ là nhớ

như nhớ Bửu Chỉ, xa xưa nhớ Võ Ngọc Trác

nhớ Ưng Bình Thúc Giạ Thị…

và Nguyễn Xuân Thiệp ơi trưa nay tôi về

qua Vương Phủ của bạn, qua nhà Định Giang

ôi Vỹ Dạ ôi Vỹ Dạ ( Nguyễn Đính nói tôi

viết đúng chinh tả chữ Vỹ Dạ ) khi ghi

dưới mấy nét phác hoạ khuôn mặt chàng

 mấy sợi râu lưa thưa dưới chiếc cằm hóm hỉnh

chàng chép tặng mấy câu thơ nghe chua chát

( tự nhiên đọc Nguyệt Mai ảnh hưởng chữ chàng

bỏ qua nghe Nguyễn Xuân Hoàng, đừng cười…

tôi nhớ bạn ghét chữ chàng và nàng trong truyện )

trưa về thăm Nguyễn Đính – Trần Vàng Sao [1]

uống tách trà vui đơn sơ thấm đẫm tình bè bạn

nhớ vô cùng Thái Ngọc San đã mất

thương vô cùng Hoàng Đăng Nhuận nay ngồi một chỗ

cám ơn Nguyễn Đình Thuần đã chụp cho mấy tấm hình

về Cali. nhờ Vương Trùng Dương gởi qua computer

nhận được hình tôi ngồi gõ một mạch mấy giòng này

rừng cây sau nhà đọng tuyết trắng xóa chìm vào đêm…

Virginia, Dec. 11, 2013

Đinh Cường
(Nguồn: Trần Thị Nguyệt Mai)

[1] Trần Vàng Sao tên thật Nguyễn Đính, sinh năm 1941 tại Vỹ Dạ

Tác phẩm đã xuất bản :

- Bài thơ của một người yêu nước mình ( thơ, Tân Thư – Hoa Kỳ xuất bản 1993 )

- Gọi tìm xác đồng đội ( thơ, nhà xuất bản Hội Nhà Văn 2012 )

- Tôi bị bắt ( Hồi ký phổ biến trên trang web Talawas 1995)