Lý Đợi
Nhà văn Cung Tích Biền đã ra đi
Cung Tích Biền, tên thật là Trần Ngọc Thao, từ trần hôm 9/9/2026, theo tin từ gia đình. Cung Tích Biền là một nhà văn, nhà báo nổi bật của văn học miền Nam Việt Nam giai đoạn 1954–1975. Ông sinh ngày 8 tháng 2 năm 1936 tại huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam, từng theo học tại trường Quốc học Huế, Đại học Văn khoa Huế và sau đó là Đại học Luật khoa Sài Gòn. Cung Tích Biền nổi tiếng với văn phong đầy ẩn dụ, hình ảnh dữ dội, mang tính hiện sinh, và ẩn chứa ước mơ hòa bình khi ghi nhận về thân phận con người và sự tàn khốc trong thời kỳ nội chiến.
Trước khi vào quân đội VNCH, ông từng có thời gian đi dạy học tại các trường trung học ở quê nhà Quảng Nam. Năm 1963, ông bị động viên nhập ngũ và theo học khóa Sĩ quan trường Bộ binh Thủ Đức. Ông từng phục vụ tại nhiều đơn vị pháo binh, thiết giáp, quân nhu và đồn trú tại các vùng như Tây Ninh, Hậu Nghĩa.
Năm 1973, ông giải ngũ với cấp bậc Đại úy do bị thương tích. Sau đó, ông trở thành giáo sư thỉnh giảng tại Viện Đại học Cộng đồng Quảng Đà (Đà Nẵng).
Cung Tích Biền bắt đầu viết văn từ năm 1958 dưới nhiều bút hiệu khác nhau như Chương Dương, Việt Điểu, Uyên Linh. Chính thức từ tháng 3 năm 1966, bút hiệu Cung Tích Biền xuất hiện lần đầu tiên trên tuần báo Nghệ Thuật (do nhà văn Mai Thảo làm chủ bút) với hai truyện ngắn Ngoại ô Dĩ An và Linh Hồn tôi. Tác phẩm của ông lập tức gây tiếng vang lớn và được xem như một hiện tượng văn học lúc bấy giờ.
Ông nhanh chóng trở thành một trong những cây bút viết truyện ngắn và truyện dài hàng kỳ (feuilleton) ăn khách bậc nhất trên các tạp chí văn nghệ Sài Gòn cũ với mức nhuận bút rất cao. Sau năm 1975, ông ngừng viết một thời gian dài (khoảng 10 năm). Đến năm 1991, ông bắt đầu cầm bút trở lại, có truyện đăng trên các tạp chí trong nước (Cửa Việt, Sông Hương, Văn Nghệ) lẫn các diễn đàn văn học hải ngoại (Việt Báo, Hợp Lưu, Da Màu).
Sau năm 1975, ông tiếp tục ở lại Việt Nam một thời gian dài trước khi sang Mỹ định cư tại Quận Cam, California. Tại nơi định cư với gia đình, Cung Tích Biền cũng ấn hành thêm nhiều tác phẩm.
Xin chia tay Cung Tích Biền.
Xin bái biệt nhà văn bằng bài viết ngắn của Lý Đợi.
Anh là một phần kiến văn, một phần cảm hứng sáng tác và nhiều phần khác trong đời riêng của tôi.
Cuối năm 2006, trong một cuộc phỏng vấn, hỏi anh có còn giữ châm ngôn sống không?
Cung Tích Biền trả lời: “Châm ngôn sống? Có đấy. Nhưng quá đát, cũ xì rồi. Nói ra các bạn cười. Chỉ còn là Chôn-Ngâm. Chôn trong dặm dài bóng tối và Ngâm trong kinh nước đen quê nhà.
Tôi tặng ông một câu thơ cà chớn:
Châm ngôn Chồn ngấm Chấm ngôồm,
“Good bye” chẳng đặng, “Go home” trễ tràng”.
Cũng trong bài phỏng vấn này, anh tự thuật:
“Tôi có một kho tàng sống qua mấy thời kỳ. Chỗ giáp ranh của thực hư, chính tà. Nửa tỉnh nửa điên. Thuộc Pháp, chống Pháp, nội chiến, hòa bình; định hướng để rồi tuyệt đối mất phương hướng. Nửa đời tôi tự do quá mạng kể cả tự do chửi bới. Một thời mất cả tự do cúng lạy.
Tôi là trập trùng kỷ niệm. Vô cùng linh tinh, vô cùng đáng khóc chuyện cỏ hoa vật dụng. Trong xa vắng, tôi thương xót con trâu Đụng kéo cày cho gia đình tôi hồi kháng chiến. Hơn năm mươi năm sau, bây giờ, không dám ăn thịt trâu. Chẳng lẽ xực thịt mình.
Tôi nhớ con chó Bô, nó đau ốm năm sáu ngày, vợ chồng tôi ôm nó đi chạy chữa hai ba nơi, hôm nó chết tôi ngồi khóc ròng ở nhà họa sĩ Trịnh Thanh Tùng. Một thằng Người chết, có khi mình không độc địa cũng rủa thầm chết mẹ mày cho xong nợ; sao con Bô thôi thở, lại xót thương sao mày đi sớm quá vầy Bô. Không viết thì tôi điên.
Tôi viết nhiều, viết mịt mùng. Tôi phải có chỗ mà trải ra chớ”.
Anh ra đi phiêu bồng nhé. Tạm biệt anh.
LÝ ĐỢI
11.09.2026
Nhà
văn Cung Tích Biền
Nhà văn Cung Tích Biền đã ra đi
Cung Tích Biền, tên thật là Trần Ngọc Thao, từ trần hôm 9/9/2026, theo tin từ gia đình. Cung Tích Biền là một nhà văn, nhà báo nổi bật của văn học miền Nam Việt Nam giai đoạn 1954–1975. Ông sinh ngày 8 tháng 2 năm 1936 tại huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam, từng theo học tại trường Quốc học Huế, Đại học Văn khoa Huế và sau đó là Đại học Luật khoa Sài Gòn. Cung Tích Biền nổi tiếng với văn phong đầy ẩn dụ, hình ảnh dữ dội, mang tính hiện sinh, và ẩn chứa ước mơ hòa bình khi ghi nhận về thân phận con người và sự tàn khốc trong thời kỳ nội chiến.
Trước khi vào quân đội VNCH, ông từng có thời gian đi dạy học tại các trường trung học ở quê nhà Quảng Nam. Năm 1963, ông bị động viên nhập ngũ và theo học khóa Sĩ quan trường Bộ binh Thủ Đức. Ông từng phục vụ tại nhiều đơn vị pháo binh, thiết giáp, quân nhu và đồn trú tại các vùng như Tây Ninh, Hậu Nghĩa.
Năm 1973, ông giải ngũ với cấp bậc Đại úy do bị thương tích. Sau đó, ông trở thành giáo sư thỉnh giảng tại Viện Đại học Cộng đồng Quảng Đà (Đà Nẵng).
Cung Tích Biền bắt đầu viết văn từ năm 1958 dưới nhiều bút hiệu khác nhau như Chương Dương, Việt Điểu, Uyên Linh. Chính thức từ tháng 3 năm 1966, bút hiệu Cung Tích Biền xuất hiện lần đầu tiên trên tuần báo Nghệ Thuật (do nhà văn Mai Thảo làm chủ bút) với hai truyện ngắn Ngoại ô Dĩ An và Linh Hồn tôi. Tác phẩm của ông lập tức gây tiếng vang lớn và được xem như một hiện tượng văn học lúc bấy giờ.
Ông nhanh chóng trở thành một trong những cây bút viết truyện ngắn và truyện dài hàng kỳ (feuilleton) ăn khách bậc nhất trên các tạp chí văn nghệ Sài Gòn cũ với mức nhuận bút rất cao. Sau năm 1975, ông ngừng viết một thời gian dài (khoảng 10 năm). Đến năm 1991, ông bắt đầu cầm bút trở lại, có truyện đăng trên các tạp chí trong nước (Cửa Việt, Sông Hương, Văn Nghệ) lẫn các diễn đàn văn học hải ngoại (Việt Báo, Hợp Lưu, Da Màu).
Sau năm 1975, ông tiếp tục ở lại Việt Nam một thời gian dài trước khi sang Mỹ định cư tại Quận Cam, California. Tại nơi định cư với gia đình, Cung Tích Biền cũng ấn hành thêm nhiều tác phẩm.
Xin chia tay Cung Tích Biền.
Xin bái biệt nhà văn bằng bài viết ngắn của Lý Đợi.
Anh là một phần kiến văn, một phần cảm hứng sáng tác và nhiều phần khác trong đời riêng của tôi.
Cuối năm 2006, trong một cuộc phỏng vấn, hỏi anh có còn giữ châm ngôn sống không?
Cung Tích Biền trả lời: “Châm ngôn sống? Có đấy. Nhưng quá đát, cũ xì rồi. Nói ra các bạn cười. Chỉ còn là Chôn-Ngâm. Chôn trong dặm dài bóng tối và Ngâm trong kinh nước đen quê nhà.
Tôi tặng ông một câu thơ cà chớn:
Châm ngôn Chồn ngấm Chấm ngôồm,
“Good bye” chẳng đặng, “Go home” trễ tràng”.
Cũng trong bài phỏng vấn này, anh tự thuật:
“Tôi có một kho tàng sống qua mấy thời kỳ. Chỗ giáp ranh của thực hư, chính tà. Nửa tỉnh nửa điên. Thuộc Pháp, chống Pháp, nội chiến, hòa bình; định hướng để rồi tuyệt đối mất phương hướng. Nửa đời tôi tự do quá mạng kể cả tự do chửi bới. Một thời mất cả tự do cúng lạy.
Tôi là trập trùng kỷ niệm. Vô cùng linh tinh, vô cùng đáng khóc chuyện cỏ hoa vật dụng. Trong xa vắng, tôi thương xót con trâu Đụng kéo cày cho gia đình tôi hồi kháng chiến. Hơn năm mươi năm sau, bây giờ, không dám ăn thịt trâu. Chẳng lẽ xực thịt mình.
Tôi nhớ con chó Bô, nó đau ốm năm sáu ngày, vợ chồng tôi ôm nó đi chạy chữa hai ba nơi, hôm nó chết tôi ngồi khóc ròng ở nhà họa sĩ Trịnh Thanh Tùng. Một thằng Người chết, có khi mình không độc địa cũng rủa thầm chết mẹ mày cho xong nợ; sao con Bô thôi thở, lại xót thương sao mày đi sớm quá vầy Bô. Không viết thì tôi điên.
Tôi viết nhiều, viết mịt mùng. Tôi phải có chỗ mà trải ra chớ”.
Anh ra đi phiêu bồng nhé. Tạm biệt anh.
LÝ ĐỢI
11.09.2026
No comments:
Post a Comment