Monday, June 1, 2026

CHUYỆN ĐỒ

Tố Nghi
 
Tranh đồ chơi
 
Lâu rồi trong phố, tình cờ nghe nhắc tới chữ đồ. Đúng tinh thần chữ nghĩa bài bản, tui đi ngó sách chữ đồ làm màn học hỏi.
Đồ mang nghĩa đồ vật, đồ đạc, đồ dùng, là chữ thấy hoài mỗi bữa. Tại miền nam, nó trở thành đồ ngắn ngủi.
Và tùy ngữ cảnh văn cảnh, người nghe biết đích xác nó là cái chi.
Đồ là thức ăn thức uống (để... ăn uống), là quần áo để bận (giặt đồ phơi đồ), là công việc phải làm v.v...
Trong nam, đồ nghe hoài mỗi bữa (mua đồ, giặt đồ...) Nhưng ngoài bắc đồ mang nghĩa khác hẳn.
Thoạt đầu nó là đám nhuyễn thể (mollusks trai sò ốc hến...) sanh sống trong nước mặn đại dương.
Rồi... thương hải biến vi tang điền... chúng tỉnh bơ lội vô bờ, chạy vào đóng trụ trong cơ thể phái yếu, thu hút năng lượng mặt trời, giúp đám yếu nọ dẻo dai tràng giang phát thanh mỏi mệt.
 
Dà, chiệng Quế Lin kể bữa trước, "dead end" được tui việt hóa thành "cùng đồ" là sai quá sai!
Đúng ra dead end là ngõ cụt, đường cùng (... thiếu đồ), tây nôm na là cái cul de sac.
Tới cụt cùng rồi coi như hết lối đi tiếp, buộc phải quẹo cua vòng trở ra. Tới đó rồi mà cứ xấn vô nữa, nên tai nạn mới sanh ra.
 
Tướng công hỏi: cùng đồ là cái chi vậy má nó? Rồi ổng click vô site tiếng việt (cộng) kia, có bài viết với đề tựa "Chảy máu cùng đồ", theo sau là lời phụ chú "chảy máu cùng đồ sau khi giao hợp".
Giao hợp thì hiểu nhưng cùng đồ thì không. Thế là hai cái đầu chụm vô tham khảo ý kiến.
Giao hợp rồi chảy máu, nhưng hổng biết chảy vì lủng bình lủng phin lủng tách hay... chảy máu cam.
Cùng đồ là đường cùng ngõ cụt, là dead end hay cul de sac
Thành ra... đồ ở đây hẳn phải là tiếng bắc - và cùng đồ là tiếng dziệc cộng - Term y học là cái Cul de sac de Douglas. Hổng rõ ngài Douglas đã làm chi, để xui xẻo (vs may mắn), tên được chọn đặt cho con hẻm cụt nọ. Mơi mốt chữ đồ - mua đồ, nấu đồ, giặt đồ, phơi đồ, đeo đồ, bận đồ... - có lẽ nên đổi thành Douglas hết cho... shang.
 
Ngôn ngữ bình dân giản dị ngắn gọn dễ nhớ. Đồ đứng riêng lẻ là một bộ phận trong cơ thể con người, chỉ đờn bà con gái mới có. Làm chi với nó cũng đặng nhưng không nên, đừng bao giờ mang nó đội lên đầu, kẻo trí thông minh sẽ tàn lụi.
Và hổng rõ từ bao giờ, nó còn được dùng để mạ lị đối phương. Điêu là giả, là dối trong tiếng bắc, nói điêu là nói xạo trong tiếng nam. Điêu hay đi với ngoa, ám chỉ đứa tỉnh rụi ăn nói thiếu cơ sở mà hổng ngại ngùng. Rồi để tăng trọng lượng ngữ cảnh, người tố giác còn long trọng tặng thêm đứa điêu ngoa nọ cái đồ: Đồ điêu ngoa!
 
Sách vở cũng nhắc tới một chữ đồ rất là "ngoại chủng", bản đồ, tức cái họa đồ về ngõ ngách di chuyển trong một khu vực ấn định. Bởi vậy, vì thế, cho nên... đám đỉnh cao trí tuệ nọ mới dịch nghĩa cái cul de sac nớ là cùng đồ. Hổng rõ đồ đây là bản đồ, hay đồ đây là đồ trong nghĩa... "đêm nằm đồ nọ tưởng đồ kia" (đồ đầu là người còn đồ sau y hình là vật)!
Nhớ có lần má bị hỏi: Chị ơi, thấy có cửa hàng đề chữ tiệm cầm đồ. Má nói: Ừa tiệm cầm đồ là chỗ mang đồ vật trong nhà ra cầm, cầm đồ là đưa đồ ra thế chấp để đổi lấy tiền. Chừng xong việc thì đưa tiền ra trả cùng với tiền lời, rồi chúng trả đồ lợi - Ôi giời, vậy mà chúng em cười mãi, cứ tưởng mang đồ nhà ra cho người ta cầm chơi chút!
Sau cùng thì... cái đứa chế ra term cùng đồ trong bài viết nọ, hẳn phải là đứa chữ nghĩa đầy mình, cả hán lẫn nôm, cả quốc ngữ lẫn ngoại ngữ! Quý ông túng tiền tiêu vặt cứ mang Douglas nhà ra đưa chúng cầm đỡ, cho lửa không bén mồi để khói khỏi bốc cao, mần màn bảo vệ... môi sanh!
 
Xin hỏi một chữ đồ khác: dư đồ. Nhớ term nọ trong thơ "vịnh bức dư đồ nát" tên tác giả quên dồi. Dư đồ, bản đồ, hoạ đồ, địa đồ... do cùng là đồ nên hẳn phải gần xa anh em thúc bá với nhau. Bản đồ là cái map, họa đồ là cái đồ họa trong kiến trúc, địa đồ là đồ về đất đai. Nhưng dư đồ thì hổng biết là đồ về cái chi, và dư là gì, việt hay hán việt, là phản nghĩa với thiếu? Rồi còn thêm cái đồ nữa chỉ người: tội đồ, môn đồ, ... Hổng biết cách viết mấy chữ đồ nọ có giống nhau hông.
 
*
 
Rồi... thinh không tin tức chình ình trong báo lá cải Kansas.
https://ca.news.yahoo.com/naked-teacher ... 44146.html
Cũng dead end, cul de sac y chang, nhưng máu hổng chảy ở cùng đồ, mà ở trán và tay chơn (vì thằng nọ hổng có cùng đồ) do đã đâm xe vô nhà thiên hạ, rồi lô ca chân bỏ chạy nước rút cùng nhau. Quả lắc đồng hồ sanh học của nó chạy trật chìa, nên đã sanh chiệng thiếu synchronisation có lẽ.
Dạo trước tin tức Douglas kiểu này chỉ nghe ở ngoài đường, rồi từ từ tiến vào trường học với bọn thày giáo bất lương. Xã hội loài người cực lực lên án đám đực rựa lợi dụng chức quyền, dụ dỗ ép uổng thanh thiếu nhi vị thành niên có cùng đồ. Nay thì... khuynh hướng bình đẳng phái tánh đang được mùa, chừ tuyền nghe chiệng các cô giáo ép uổng học trò thiếu cùng đồ, y chang hổng khác. Vậy mới suspense!
 
Sau cùng thì... máu cũng chảy do trầy sát, mà cùng đồ lại hổng sao. Nhưng chủ nhơn của nó sẽ mất job, hổng vô ấp đếm lịch ngắn hạn thì cũng phạt vạ tù treo và rút giấy phép hành nghề. Tâm vốn thiện, chỉ hướng lòng dô những chiệng tốt đẹp. Nhưng lực lại sến sệt, cứng đầu, nhứt định ồn ào mạnh mẽ đòi quyền sống. Và đã xảy ra màn lực bất tòng tâm.
Cà phê cà pháo nên uống trong nhà hay ngoài tiệm cho thoải mái an toàn, có thế mới hứng khởi tới giọt cuối cùng, the very last drop. Chớ còn uống cà phê ngoài cul de sac, hổng thoải mái là cái cẳng. Pha cà phê đãi nhau ngoài bìa rừng, có bị phú lít ốp cũng chỉ phạt vạ tội công xúc tu xỉ là cùng. Ai biểu bỏ chạy làm chi!
 
Chừ ngó bộ nhiều tội cô giáo trung niên nọ phải chống đỡ. Một là công xúc tu xỉ trên kia. Hai là dụ dỗ trai vị thành niên (mới 17 tuổi). Ba là phản bội giáo đức (đức độ nhà giáo - học trò) Bốn là giúp thanh danh gia đình nổi tiếng. Và mơi mốt dễ dàng ra sách thành phim làm giàu.
Xẩm nô nói: sao nó hổng bỏ ít tiền túi vô motel hotel cho an toàn?
Tướng công biểu: có sức chơi nhưng cỏn thích chơi chùa từ A tới Z. Còn không thì cỏn dòm xa, chỗ mô không bill không file lưu trữ làm màn an toàn - bằng cớ hổng có sau này sao mà thưa trình đặng -
 
Và dĩ nhiên chuyện xúc phạm giáo đức lần này chưa chắc đã là lần thứ nhứt. Chừ có thể sẽ tìm ra thêm vài nạn nhơn khác, và nhà trường có thể bị hội phụ huynh thưa kiện ngoài toà. Báo chí và đám đạo đức gia (cả thiệt lẫn giả) sẽ nhảy xổ vô ý kiến ý voi. Đám dân cử lưỡng đảng sẽ nhào vô làm màn ăn có.
Rồi... có thể cái cùng đồ lẫm lỡ nọ sẽ thút thít màn đổ thừa, rằng gia đình tui đang cơm hổng lành canh hổng ngọt, tui bị chấn thương tâm lý nên hổng còn tỉnh táo, rồi tui bị cái bình cà phê với công suất cao nọ lợi dụng thời cơ dụ dỗ ép uổng - thêm chiệng tốn kém, mang xe móp méo tới garage sơn phết, gõ sửa dàn đồng -
Và gia đạo cái cùng đồ nọ bảo đảm sẽ... đứt chến!
Tội nghiệp ông chồng thì ít, nhưng tội nghiệp ba đứa con nhiều hơn!
TN