VESUVIO CAFE

Nguyễn Xuân Hoàng

 

 
   Đang mùa lễ hội, nói đến quán cà phê và các quán rượu chắc không đến nõi lạc điệu. Kỳ này xin được nói về quán Vesuvio Café ở San Francisco.
   Quán Vesuvio được Henri Lenoir dựng lên năm 1948. Đây là nơi lui tới của các nhà thơ Beat Generation. Như Jack Kerouac, Allen Ginsberg, Lawrence Ferlinghetti, và Neal Cassady.
   Người một thời từng Ià chủ quán kiêm quản lý danh tiếng là Leo Riegler cũng đã qua đời năm 2017.
   Ngõ phố chung với tiệm sách City Lights ngày xưa được gọi là "Adler" bây giờ có tên là  "Jack Kerouac Alley". Từ năm 2007 con phố này được chỉnh trang lại và chỉ dành cho người đi bộ.
   Nguyễn này vốn mê những tiệm sách và quán rượu mang tính văn học nay được đọc bài của Nguyễn Xuân Hoàng viết về Vesuvio Café lòng chợt vui hớn hở bèn ghi lại sau đây. Bài viết từ năm 2011, nay Nguyễn Xuân Hoàng không còn nữa (hỡi ơi), biết ai đưa mình tới quán rượu/cà phê mang không khí của thơ Beat. Đành nương theo tưởng tượng mà tìm đi vậy. NGUYỄN & BẠN HỮU
 
Đây nghe Nguyễn Xuân Hoàng kể.
 
Đó là một thành phố của nhiều thành phố.
Một chút "phố núi" Pleiku.
Một chút mù sương Đà Lạt. 
Một chút gió biển Nha Trang.
Một chút phố Tàu trái cây Chợ Lớn.
Một chút vỉa hè Paris...
Một thành phố không ngủ....
Đêm sáng rực ánh đèn của đường Tự Do Sài Gòn những ngày trước 75. Những quán cà phê như nhà lồng ngó xuống mặt đường. Những tiệm ăn đặc biệt đủ mọi sắc tộc. Thành phố lúc nào cũng thở, đầy âm thanh, màu sắc, mùi vị,... rộn rã trong một trái tim cuồng nhiệt. Tôi cứ bước theo chân những người bạn trẻ, những người đã từng sống và trưởng thành trong thành phố này, những người biết rõ từng ngã tư đường, từng quán cà phê, từng góc phố, hiểu rõ cái bất thường thấm thía của thời tiết, cái nắng sáng, mưa trưa; cái lạnh chiều, buốt tối. Phố dốc ngược. Những bực cấp bắt ta "phải rướn người lên mới vươn tới được".
 
Những con dốc ấy gợi lại trong trí nhớ tôi hình ảnh một Đà Lạt
Quán cà phê ở San Fran mà hôm đó chúng tôi ngồi bên nhau tên gì nhỉ? Tôi đã gọi ngược lại Nguyễn Quý Đức để nhờ anh nhắc lại tên quán, con đường đã đi, cả cái câu ghi trên vách của nhà sách City Lights Books, nơi tôi đã dừng lại khá lâu để thở lại hơi thở của Allen Ginsberg, một trong những thi sĩ lớn, đương đại của Hoa Kỳ. Hình như, Đức nói, quán mang tên Vesuvio thì phải. Và con đường Columbus, có nhà sách City Lights Books, nơi tôi đã mua cuốn truyện Lồng Đèn Đỏ Treo Cao với hình bìa nữ tài tử Củng Lợi, sắc nước hương trời.
 
Có phải chính nơi đây, ngày 13 tháng 10 năm 1955, Ginsberg đã đọc bài thơ dài có tựa là  Howl tại Gallery Six trước một cử tọa cuồng nhiệt? Bài thơ lập đi lập lại nhiều lần câu I' m with you in Rockland...
 
I' m with you in Rockland
where we hug and kiss the United States under
our bedsheets the United States that coughs all
night and won' t let us sleep
....
 
I' m with you in Rockland
in my dreams you walk dripping from a sea-
journey on the highway across America in tears
to the door of my cottage in the Western night
 
Bài thơ được Hiệu sách City Lights của Lawrence Ferlinghetti xuất bản năm 1956 dưới tựa Howl and Other Poems, khiến Ferlinghetti sau đó phải bị ra tòa với tội "văn hóa phẩm bẩn thỉu". Ngày 3 tháng 10, 1957, quan toà Clayton W. Horn phán bài thơ không phải sản phẩm khiêu dâm đồi trụy. Howl và Những bài thơ khác sau đó của Ginsberg trở thành bài thơ lừng danh của Beat Generation cùng với On The Road của Jack Kerouac (1957), và Naked Lunch của William S. Burroughs (1959). 

 

Trang Wikipedia viết Ginsberg đã làm thay đổi giọng thơ Mỹ và trở thành bộ mặt trung tâm của trào lưu phản văn hóa thập niên 1960. Allen Ginsberg cũng tham gia những cuộc phản đối chính trị và đưa tinh thần ấy vào thơ (đòi quyền tự do, quyền của những kẻ yếu - nhất là những người đồng tính luyến ái, chống nhà nước, chống Chiến tranh Việt Nam và chống bom hạt nhân).

 

Chính ở đây tôi đã tìm thấy những cuốn sách có bài viết và những bản dịch sang tiếng Anh của Nguyễn Quý Đức. Sách làm tôi ngợp mắt. Căn phòng nhỏ chứa những cuốn sách lớn làm thành một thế giới kỳ lạ mà lòng tôi không bao giờ ngừng say mê. Chúng tôi leo lên căn gác nhỏ như cái chuồng chim bồ câu. Ghế cao, cửa sổ ngó xuống con hẻm mang tên Jack Kerouac. (Kerouac, nhà viết tiểu thuyết, gốc Canada-Pháp, cùng với thi sĩ Allen Ginsberg, là phát ngôn viên của phong trào tự phát của nhóm Beatnik vào những năm 50, nhằm chống lại những khuôn sáo của xã hội và lối sống Mỹ. Phong trào này thể hiện trong văn hóa bằng những tác phẩm vô chính phủ và cá nhân chủ nghĩa. J. Kerouac sống lang thang khắp nước Mỹ, làm đủ thứ nghề, từ lính thủy đến thợ đầu máy xe lửa, và cuộc sống của ông được phản ánh trong những tiểu thuyết nổi tiếng của ông như On The Road, The Dharma Bums...). Hẻm nhỏ, bức ảnh Jack Kerouac vẽ trên tường với dòng chữ "On January 25, 1988, the City of San Francisco approved by City Lights Books to rename 12 streets of San Francisco writers and artists, including this alley." Nhưng tôi cũng lấy làm lạ tại sao trên vách nhà sách của con hẻm mang tên Jack Kerouac lại có vẽ thêm ảnh nhà thơ Pháp Charles Baudelaire lớn hơn ảnh J. Kerouac nhiều. Điều này tôi sẽ phải hỏi lại Đức mới được.
San Francisco, cũng như Paris, thật ra đối với tôi cũng chỉ là một thành phố tôi thấy thoáng qua. Tôi chưa kịp ghi nhận trong trí nhớ về con người và thời tiết, da thịt chưa đủ ngấm hết cái lạnh lẽo của gió biển Vịnh Cựu Kim Sơn, miệng chưa nếm hết những thức ăn quốc tế trên đường có "phố núi cao, phố núi mù sương", tai chưa nghe hết cái âm thanh của xe cộ và con người trên đại lộ Columbus, mắt chưa nhìn thấy được cái vùng bóng tối của thành phố mà một người nhạc sĩ nào đó đã viết ca khúc "trái tim tôi bỏ lại ở Cựu Kim Sơn..."
Thế nhưng tôi biết chắc chắn một điều là mặc dù chỉ mới thoáng qua, San Francisco sẽ cùng với Sài Gòn, Nha Trang, Paris là những thành phố đã để lại trong tôi nhiều dấu ấn. Khi Đức hỏi tôi thế Chủ nhật tới có định trở lại San Fran không, tôi đáp không do dự rằng, trước sau gì tôi cũng sẽ trở lại thôi.  Bởi vì tôi nghĩ chắc chắn là tôi sẽ còn tới đó nhiều lần nữa. Bởi vì tôi biết là quãng đường từ San Jose đến San Fran xa có là bao. Ấy vậy mà, từ ngày trả lời câu hỏi của Đức đến nay đã trên 10 năm, tôi vẫn chưa một lần trở lại San Fran. Tại sao?
NXH
 
 

NHỚ CHA

 Nguyễn Thị Khánh Minh

 

Father and Daughter

 

1.

Đêm. Con nhìn lên trời

Những vì sao rất nhỏ…

Những vì sao rất xa…

Xin một vì sao tỏ

Thắp mừng sinh nhật cha

 

Đêm. Con nhìn lên trời

Trời quen mà thăm thẳm

Muốn quay về, một nơi

Bên lòng cha đầm ấm…

 

Đêm. Con nhìn xuống đất

Đất lạ. Níu con đi

Bóng quen chừng đã khác

Đường xa chừng như lạc

 

Đêm. Con nhìn quẩn quanh

Gió phương này rất lạnh

Nhớ lòng mẹ đêm xanh

Thương cha chiều xế nắng

 

Tìm trong đêm, mây trắng

Hỏi xem nhà ta đâu

Đêm cúi nhìn im lặng

Cả ba buồn như nhau…

    23.5.2010 (viết trong ngày sinh nhật cha)

 

2.

Đêm. Con nhìn lên trời

Niệm một lời. Cô quạnh

Phương nào cha thăm thẳm

 

Đêm. Con nhìn lên trời

Một hạt sương trông vời

Một vì sao tử biệt

 

Đêm con ngồi với gió

Tưởng cha về trước ngõ

Đầy một hồn tơ giăng

 

Đêm con ngồi với bóng

Quạ lao xao tàn cây

Bước cha về lá rụng

 

Đêm. Con nhìn quẩn quanh

Đường xa một bóng lặng

Áo cha đầy mây trắng

 

Đêm. Con ngồi nhớ nhà

Đêm. Con ngồi khóc cha

Trời gần. Và. Đất xa…

   Đêm 6 tháng 10, 2010 nghe tin cha mất.

 

3.

Cha đi vào giấc mộng

Trời mở cõi thong dong

Nhẹ rồi phương này bóng

Tàn tro một hư không

 

Vĩnh hằng hay dâu bể

Trong câu kinh hạt lệ

Cha nương. Một bóng gầy

Tàn tro chiều nắng xế

 

Thôi con về. Khép cửa

Chùa yên. Một tĩnh ở

Tro tàn rồi bụi lạnh

Rồi quen dần. Nỗi nhớ…

   8 Tháng 10.2010 (ngày hỏa táng cha)

 

 

4. Cha ơi buổi mai ngày ấy trôi đi đâu

 

Giữa hai bờ thời gian

Ngực cha và nải chuối xanh

Vạt nắng khô u hoài cột mốc

Buổi mai ngày ấy trôi đi đâu

 

Mầu áo mỡ gà chập chờn

Cầu thang gỗ im bặt

Chiếc gậy treo lửng lơ tiếng mõ

Ai đã mở cánh cửa khói sương

 

Mùa thu về trước ngõ

 

Con đường ấy về đâu

Đêm qua rụng cánh hoa sứ đầu cổng

Mầu hoa trắng về đâu

Mưa rung huyệt mộ

 

Gió âm âm tiếng cửa

Nắng buổi sáng tối dưới hàng mi

Tháng 10 chĩu nặng

Buổi mai ngày ấy trôi đi đâu

 

Cha im lặng. Hơn tất cả những im lặng

Nải chuối xanh trên ngực cha ngưng đọng thời gian không chín

Buổi mai ngày ấy. Tiếng xé buồn những dải khăn

Trắng xô áo mẹ

Trắng xô áo em. Áo anh. Áo chị

Trắng lạnh phương trời con xa

Lạnh nắp quan còn để mở…

 

Cha ơi

Buổi mai ngày ấy trôi đi đâu…

 

NTKM

10.2014

(Ngày giỗ cha lần thứ 4, xem lại hình ngày cha mất)

VỀ BỨC TRANH ‘EM THÚY’ CỦA TRẦN VĂN CẨN

Thu Hằng

 

Bức tranh em Thúy và hình người mẫu.

 

“Em Thúy” là tên bức sơn dầu (60x45cm) của họa sĩ Trần Văn Cẩn (1910-1994) sáng tác năm 1943 vẽ cô cháu gái Nguyễn Minh Thúy lên 8 của ông.

Nguyễn cũng như bao người khác từng mê bức tranh này. Nhà văn Thu Hằng của Hà Nội cũng là người rất thích bức tranh và cất công tìm hiểu. Thu Hằng viết trong bài ‘Em Thúy - Ngày ấy, bây giờ...’ NGUYỄN&BẠH HỮU

 

Tôi đã nhiều lần đến Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam chỉ để ngắm tuyệt tác ‘Em Thúy” của danh họa Trần Văn Cẩn. 75 năm đã trôi qua kể từ ngày bước chân vào thế giới hội họa, mọi vật đều thay đổi nhưng “em Thúy” vẫn ngồi đó, mãi hồn nhiên, tươi trẻ, như dòng suối tinh khiết trong đời sống quá nhiều trần tục. Một vẻ đẹp Hà thành thật bình yên.

 

Từng tốt nghiệp thủ khoa Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương năm 1937, từng được đồng nghiệp ngưỡng mộ suy tôn trong "bộ tứ họa sĩ" lừng danh thời ấy là "nhất Trí, nhì Lân, tam Vân, tứ Cẩn", dù có nhiều tác phẩm nổi tiếng, song “Em Thúy” vẫn được xem là một trong những tác phẩm xuất sắc nhất của danh họa Trần Văn Cẩn. Không chỉ vậy, “Em Thúy” còn được coi là một trong những tác phẩm tranh chân dung thành công nhất của mỹ thuật Việt Nam thế kỷ XX, được trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam

Trong tranh, em Thúy với mái tóc ngắn, nét mặt thơ ngây, đáng yêu ngồi khép nép trên chiếc ghế mây, đôi vai gầy nhỏ bé, gương mặt hướng về phía trước bằng đôi mắt mở to tròn. Bức tranh gây xúc động bởi chính thông điệp giản dị về sự trong sáng, thánh thiện. Xem tranh ta như thấy được yên ả, thanh bình, như thấy được yêu thương… những tình cảm giúp con người muốn xa lánh, trút bỏ những điều ác để hướng về cái thiện.

 

Năm 2003, nhạc sĩ người Anh Paul Zetter đã viết bản “Little Thúy Minuet” (Điệu minuet cho em Thúy) khi ông ngắm nhìn bức tranh. Bản nhạc là cảm xúc mãnh liệt mà như ông chia sẻ: Ánh mắt của “em Thúy” đã chạm vào và tạo nên những xáo động nội tâm để mỗi người như được gặp lại tuổi thơ của chính mình…

 

Quá khứ chưa xa

Năm nay đã bước vào tuổi 83 nhưng bà Nguyễn Minh Thúy – nguyên mẫu bức tranh “Em Thúy” vẫn giữ được hồn cốt của bé gái năm xưa, một vẻ đẹp trong sáng, thanh lịch của một người Hà Nội, thuần túy Hà Nội, không pha trộn. Có khác chăng chỉ là dấu vết của thời gian đã hằn lên làn da và mái tóc trắng màu mây.

Nói về bức tranh, ánh mắt bà Thúy ánh lên niềm vui. Cuộc đời bà thật hạnh phúc khi có được một cái “duyên” đặc biệt với hội họa. Nhờ “bác Cẩn”, bà đã bước vào một thế giới đẹp như mộng và tràn đầy cảm xúc. Chính người bác tài năng đã mở ra những cảm nhận đặc biệt trong tâm hồn bà về nghệ thuật.

Ngày ấy, khi ngồi làm mẫu cho bác Cẩn vẽ tranh, bé Thúy mới lên 8 (1943), đang theo học trường nữ sinh tiểu học Ecole Brieux (nay là trường THCS Thanh Quan) ở 29 Hàng Cót. Việc hằng ngày đi học về phải ngồi làm mẫu cho bác Cẩn vẽ một đến hai tiếng đồng hồ đối với bé Thúy thật là khó khăn. Vì thế mà bác Cẩn cứ phải dỗ dành, đôi lúc lại mắng yêu: “Sao cứ chạy lăng xăng thế!”. Phải mất đến mấy tháng, bác Cẩn mới hoàn thành bức họa và đặt cho nó cái tên giản dị “Em Thúy”. Khi ấy, chẳng ai trong gia đình ý thức được giá trị nghệ thuật của bức tranh. Chỉ nhớ là tại cuộc triển lãm mỹ thuật ở Hội Khai Trí Tiến Đức năm đó, bác Cẩn được nhận giải Nhất với hai tác phẩm "Em Thúy" (sơn dầu) và "Gội đầu" (điêu khắc).

 

Khi người Pháp quay lại Hà Nội, gia đình bé Thúy đi tản cư mà không mang theo bức tranh. Tới khi quay về thì tranh đã bị lấy trộm, phải bỏ tiền chuộc lại từ một người buôn tranh. Bức tranh được treo lại trang trọng trong ngôi nhà 23 Hàng Cót cho đến khi bác Cẩn tặng cho Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Đó cũng là bức duy nhất, độc bản.

Ngoài bức chân dung “Em Thúy”, họa sĩ Trần Văn Cẩn còn có một bức tranh khác vẽ cô thiếu nữ Minh Thúy năm 24 tuổi (1959). Khác với nét hồn nhiên trong trẻo của bức Thúy 8 tuổi, bức Thúy 24 tuổi phảng phất nỗi buồn thiếu nữ. Bà Thúy nói bức này ông Cẩn vẽ rất nhanh, chỉ một ngày là xong.

 

Giai nhân phố cổ Hà thành

Bà Minh Thúy chưa bao giờ cho rằng mình là một người đàn bà đẹp, vì thế bà cũng không ý thức quá về cái đẹp của mình, dù bất cứ ai, khi gặp bà cũng nhận ra gương mặt của một nhan sắc Hà thành thuần khiết, tự nhiên. Bước vào tuổi xưa nay hiếm nhưng bà vẫn giữ cốt cách thanh tao, lịch thiệp, nhẹ nhàng của người phụ nữ sinh trưởng trong những gia đình nền nếp của Hà Nội xưa.

Là chị gái cả trong một gia đình công chức có 4 chị em ở 23 phố Hàng Cót, Hà Nội, cũng như những thiếu nữ Hà thành thời đó, cô bé Minh Thúy được nuôi dưỡng trong môi trường nền nếp. Nhắc về những nét đẹp xưa cũ, bà Thúy nói: “Người Hà Nội xưa chu đáo lắm, nền nã lắm. Trong gia đình thì bố mẹ dạy con cái rất nghiêm. Khi các con còn nhỏ, ngồi vào bàn ăn được mẹ chú ý sửa cách ngồi, cách cầm bát, cầm đũa, cách múc canh, cả cách nói chuyện trong bữa ăn... Hà Nội xưa cũng yên bình lắm, không ồn ào náo nhiệt như bây giờ đâu”.

Rời trường Ecole Brieux, Minh Thúy trở thành cô nữ sinh Trưng Vương hằng ngày mặc áo dài, đi guốc cao gót, cùng vú em đến trường. Nếp sống bình lặng và đều đặn đó, tạo nên tính cách bình yên của người con gái Hà Nội.

Theo nền nếp gia đình, Minh Thúy học sư phạm và trở thành nhà giáo. Bà đã trải qua một cuộc đời dạy học khá êm đềm nhưng cũng không ít khó khăn vì đất nước những năm tháng đó đang có chiến tranh, ai ai cũng phải thắt lưng buộc bụng, chồng bà hay phải đi công tác xa, 3 con thì nhỏ dại. Cô giáo Thúy lúc dạy ở trường ngoại thành lúc chuyển về dạy ở nội thành. Hết dạy môn văn - sử - địa ở trường phổ thông, cô lại dạy nữ công gia chánh ở trường sư phạm, môn học vốn là sở trường của những người phụ nữ Hà thành khéo tay, tinh tế. Những năm đi sơ tán theo chồng trong những ngày cả đất nước chiến tranh, khốn khó, cô Thúy đã gánh trên vai gánh nặng của một người vợ hiền đảm đang, quên mình vì chồng vì con.

Với bà Minh Thúy, thành quả lớn nhất mà bà nhận được cho đến giờ phút này có lẽ chính là cuộc sống yên bình, thảnh thơi bên con cháu lúc tuổi già. Ngẫm lại, sống cuộc đời lặng lẽ, ẩn danh cũng là một cách bà Minh Thúy chọn cho mình sự bình an và không phủ nhận mối lương duyên kỳ lạ với nghệ thuật đã đem đến cho cuộc đời bà những gam nóng của hạnh phúc. Nhiều nhà báo đã đi tìm cô gái nhỏ trong tranh của danh họa năm nào.

Bà Thúy lưu giữ tất cả những bài báo nói về mình và mỗi khi được ôn lại kỷ niệm về “bác Cẩn” yêu quý là một lần bà trở về với những ngày tháng tuyệt vời nhất của tuổi thơ.

THU HẰNG

(theo Nhịp sống Hà Nội)

  

BÙI GIÁNG-HƠN MỘT ĐỜI THƠ

Nguyễn Thị Tịnh Thy

 

Bùi Giáng. Một Đời Thơ 

Nguyễn Thị Tịnh Thy, Bứu Ý

và Nguyễn Khoa Diệu Hà

 

   Tác giả Bửu Ý đặt nhan đề cho cuốn sách là BÙI GIÁNG, MỘT ĐỜI THƠ. Tuy nhiên, những gì mà cuốn sách thể hiện còn hơn cả thế. Bởi vì, qua trang viết của Bửu Ý, Bùi Giáng không chỉ là một nhà thơ, một đời thơ; mà còn là một dịch giả, nhà phê bình văn học, một triết gia.

   Viết về Bùi Giáng, nói về Bùi Giáng, kể về Bùi Giáng, thêu dệt về Bùi Giáng thì đã quá nhiều. Vì thế, làm thế nào để thể hiện sự riêng biệt, mới lạ là một thử thách đối với người cầm bút.

   Nhà văn Bửu Ý đã chọn hồi ức và tư liệu để vượt qua thử thách ấy và làm thế mạnh cho mình.

   Là người có cơ duyên ở gần Bùi Giáng trong những tháng năm tuổi trẻ, Bửu Ý đã kể cho bạn đọc nghe câu chuyện về một chàng thanh niên Bùi Giáng trong cuộc sống đời thường: gần gũi, hiền lành, nhân hậu, trong sáng, liều lĩnh và đa tình nhưng nhút nhát đến mức “yêu trần gian mà chưa dám cầm tay”*.

   BÙI GIÁNG, MỘT ĐỜI THƠ là bộ sưu tập tư liệu phong phú và công phu về Bùi Giáng từ báo chí, sách vở. Nếu bạn muốn thực hiện một công trình nghiên cứu về Bùi Giáng, cuốn sách là một tài liệu quan trọng, cần thiết cho phần “lịch sử vấn đề” của bạn.

   Qua tư liệu, Bửu Ý đã xây dựng nên một chân dung Bùi Giáng sống động: đi đứng, ăn ở, nói năng, viết vẽ, buồn vui, điên tỉnh… Bùi Giáng có những bình luận rất sắc sảo về thơ Nguyễn Du, Quang Dũng, Hồ Dếnh; có những quan tâm đến thời cuộc và phản ứng chính trị đầy trách nhiệm công dân. Và, bên cạnh một Bùi Giáng trào lộng, tưng tửng, còn là một Bùi Giáng có khi da diết đằm sâu:

“Đi về làng xóm năm xưa

Viếng thăm người cũ, người chưa quên người”.

 

   Qua cách xử lý tư liệu, lựa chọn và trích dẫn quan điểm, bình luận cũng như sáng tác của Bùi Giáng, về Bùi Giáng, nhà văn Bửu Ý đã làm sống dậy một Bùi Giáng đa tài đa tình, trí tuệ và minh triết. Đồng thời, từ chân dung và cuộc đời nhân vật, người đọc có thể hình dung được một thời kỳ hoạt động báo chí và học thuật sôi nổi của miền Nam trước 1975.

   Cuốn sách mạnh về tư liệu, ít nhận định. Nhưng nhận định nào của tác giả Bửu Ý cũng hay, rất sắc; nó mang lại cho người đọc những kiến thức và kinh nghiệm học thuật, kinh nghiệm văn chương quý báu.

Văn phong của Bửu Ý giản dị nhưng tinh tế, dùng từ rất “đắt”. Ông cũng “vọc chữ”, “cưỡng ngôn”, cà rỡn, tung hứng, tung tẩy không kém gì Bùi Giáng. Mà, một khi văn phong của người nghiên cứu, khảo cứu bắt nhịp được với văn phong của đối tượng được nghiên cứu là tác phẩm đã đạt đến sự thành công.

Có lẽ do quan điểm hoặc do khó khăn riêng, cuốn sách còn thiếu mảng tư liệu học thuật về Bùi Giáng. Dĩ nhiên, nếu chạm đến mảng này, tác giả sẽ phải mất nhiều thời gian và công sức hơn, mà với một người cầm bút U90, đó là điều bất khả.

 

   Với tôi, cuốn sách này gây ấn tượng mạnh ở hai điều:

   1/ Khai thác ký ức, viết về kỷ niệm riêng với một người nổi tiếng, nhưng tác giả Bửu Ý đã không phô bày cái tôi của mình – cái tôi đặc quyền sở hữu ký ức. Đó là sự “lịch lãm” của một quý ông trong văn chương. Tuy nhiên, sự đời là vậy, khi bạn biết đặt mình lui sau thì mình sẽ đứng trước, đặt mình ở ngoài thì mình sẽ được vào trong. Tự nhiên nhi nhiên, trong cuốn sách về Bùi Giáng, ta vẫn thấy được một   Bửu Ý có tâm, có tài, có công, có trách nhiệm, nghiêm túc mà hóm hỉnh khi mang đến cho người đọc một Bùi Giáng khác lạ, mới mẻ.

   2/ Trong tiểu sử Bùi Giáng, nhà văn Bửu Ý đã có một lối viết đúng kiểu Bùi Giáng, mà cũng đúng kiểu “hiện nguỵ” của Bửu Ý:

- 1941: Về Quảng Nam chăn dê

- 1941-1945: Trở ra Huế vì nhớ nhung gái Huế

   Tôi thích kiểu viết, câu viết tiểu sử “hiện nguỵ” này: “Trở ra Huế vì nhớ nhung gái Huế”.

   Ui chao! Vì câu viết trên, gái Huế này xin lạy các ông ba lạy!

NTTT

GIỚI THIỆU SÁCH MỚI. ‘BÙI GIÁNG MỘT ĐỜI THƠ’

Nguyễn & bạn hữu

 

Bìa sách và tác giả Bửu Ý

 

Đây là cuốn sách của nhà văn, dịch giả Bửu Ý, viết về Bùi Giáng, một giọng thơ được coi là vô tiền khoáng hậu của văn học Việt Nam thế kỷ XX. Dù viết bao nhiêu về Bùi Giáng, có lẽ cũng là không chính xác hoàn toàn vì ông đã trở thành một hiện tượng, một tượng đài ngôn ngữ, vậy mà qua ngòi bút của Bửu Ý, chúng ta không chỉ thấy Bùi Giáng mà còn thấy cả hơi thở, không khí thời đại mà hai người đã dự phần vào… Bửu Ý viết: thử tưởng tượng bạn quẳng đến cho Bùi Giáng một bó câu, hay trời cao mưa móc xuống một hộc chữ cái, hay nàng thơ cung tặng sa số vần điệu, Bùi Giáng từ đó sẽ sắp xếp lại thành thơ, những câu thơ không ai ngờ, những vần điệu đầy tung hứng.

Mời bạn khám phá cõi thơ của Bùi Giáng, qua những nét vẽ bằng ngôn ngữ của Bửu Ý.

 

Được biết, chiều 22/3, Tạp chí Sông Hương ở Huế đã phối hợp với một số hội đoàn, cơ quan tổ chức chương trình giới thiệu tác phẩm ‘Bùi Giáng-Một Đời Thơ’ của Dịch giả, nhà văn Bửu Ý.

Tác phẩm ‘Bùi Giáng - Một Đời Thơ’ của dịch giả, nhà văn Bửu Ý dày hơn 200 trang do Nhà xuất bản Dân Trí và công ty sách Thiện Tri Thức ấn hành.

Đây là một công trình tâm huyết của dịch giả Bửu Ý về một người bạn quen thân – cố thi sĩ Bùi Giáng qua những câu chuyện về thi ca và cuộc sống, giúp người đọc biết thêm về cuộc đời và thơ của thi sĩ Bùi Giáng.

Trong tác phẩm, nhà văn Bửu Ý viết: "Thơ của Bùi Giáng là “tái tân thanh” mở ra một kỷ nguyên mới. Sẽ có chăng trong tương lai những tiếng thơ đồng điệu? Hay ngược lại sẽ chịu phận lẻ loi…”

Tại buổi ra mắt sách, Nhà văn Bửu Ý cũng đã chia sẻ đến câu chuyện mà nhà văn có duyên phận san sẻ và mắt thấy tai nghe những hoàn cảnh của thi sĩ Bùi Giáng. Đó là trận hoả hoạn khổng lồ thiêu rụi hàng ngàn cuốn sách và nhiều bản thảo chưa được in ra với bao tâm tư, lời giải thích, giải bày chất chứa trong vô vàn tác phẩm khiến Bùi Giáng không thể gượng dậy nổi. Suốt nửa đời còn lại, để khuây khoang một đôi phần, Bùi Giáng đem lòng tơ tưởng đến những hình bóng phụ nữ để cứu rỗi mình. Nhà văn Bửu Ý cũng đã đề cập đến cách đọc độc đáo về truyện võ hiệp và đoán trước diễn biến câu chuyện đúng theo cách vận hành sáng tác của một tác giả ngoại hạng, Bùi Giáng dầm mình vào sách, đọc sách, in sách, dịch thuật và làm thơ suốt năm suốt tháng nhưng không dửng dưng với thiên hạ sự, với thời cuộc..

 

Ở những trang sau mời các bạn đọc bài của nhà văn Nguyễn Thị Tịnh Thy về cuốn sách.

NGUYỄN & BẠN HỮU

*Đặt mua cuốn sách tại: https://tinyurl.com/bui-giang-mot-doi-tho

  

ĐÃ LÂU RỒI

Khê Kinh Kha

 

Phượng đỏ. Hình Internet

 

đã lâu rồi hồn mình quên xao động

như cánh diều không còn gió thoảng bay

như lá vàng im lìm trong mưa lạnh

chết âm thầm trên thảm cỏ xác xơ

như mùa đông về đây không hẹn trước

tuyết vô tình phủ kín lòng quạnh hiu

và cô đơn giăng đầy trên cánh gió

dưới hiên đời nhìn tuổi mộng ra đi

như mặt trời tủi hờn trong mắt lạnh

như vòng ôm chưa trọn đủ ước mơ

như kỷ niệm xa mờ trong trí nhớ

những dại khờ bao lần ướt bờ môi

những mặn nồng của hai đứa mình thôi

 

anh đã quên những con đường phượng nở

tuổi học trò em đã nói yêu tôi

anh quên luôn những đêm dài thơ thẩn

những trăng vàng chen giữa bước chân em

nhớ làm sao những sao trời sáng quá

những sao trời rơi rớt trong mắt đen

những lần hôn, vội vã dưới mưa dầm

và hơi ấm mình truyền nhau vụng dại

 

anh quên bẵng dòng sông xưa nước cuốn

những ngọn đồi mây gió vẫn luyến thương

những suối ngàn trọn đời thương mưa lại

lúa lên mầm như hạnh phúc lứa đôi

bởi vì em mái tóc quá dịu mềm

bởi vì em tình mộng như cánh sen

nên anh đã trăm ngàn lần ước vọng

 

đã lâu rồi anh như mây lạc hướng

đi giữa đêm sâu không ánh trăng vàng

không thấy được hiện tại trên đôi tay

cũng không biết về đâu một ngày mai

những buổi cơm anh cố ăn để sống

mà trong lòng nước mắt cứ như canh

và hồn mình thổn thức nỗi cô đơn

bao đêm dài không tìm ra giấc ngủ

bởi muộn phiền khô đắng cả tâm tư

 

đã lâu rồi anh không nhìn ra sự thật

bởi nơi đây sự thật quá tủi lòng

đến bao giờ anh tìm được niềm tin

cho anh được ngủ vùi trong mái tóc

của một thời tuổi mộng ngát tình em

KKK

  

NHƯ MẮT THỦY XANH RÊU TIỀN KIẾP

Huỳnh Liễu Ngạn 

Thủy của hai mươi. Tranh tác giả gởi

 

ngày tôi đưa cánh tay hỏi thủy ơi

sao thủy không cầm

cho tôi đỡ nhẹ ánh trăng rằm

của nửa tháng giêng

tôi về đúng ngày lễ cầu ngư ở làng thai dương hạ

mà bên kia biển một con vạt trắng bay ngang

cọng lá tra cổ tích tôi tìm hoài không thấy

biết vậy tôi không về làm chi

cho mắt thủy buồn bóng đêm hai giờ sáng

 

cũng đã ba chục năm đợi một lá thư

mà thủy chưa viết

ngày tôi bỏ làng đi xa

đứng trên gò cao tôi nhớ về độn cát trắng quê nhà

thấy áo thủy cài khuy

để cho gió lọt xuống đồng mùi hương trầm con gái

lúc thủy vừa tròn hai mươi

có mái tóc chải nghiêng bên mé trái

tôi ngồi ngắm thủy rửa chân

mà trên cành cây không còn giọng hát

 

rồi tôi cứ đi hoài đi mãi

qua tận bên xứ người để thấy tuyết bay rơi

thủy hỏi biển đời ngày ấy

ngày tôi vượt biển bằng chiếc ghe mua bãi

không ai biết tôi chết sống thế nào

đành cầu trời khấn phật

tôi vẫn nguyện đem lòng mình thả xuống vực sâu

để mẹ tôi bên kia nhà đừng đi cầu kinh nữa

và mắt thủy thôi buồn theo từng mùa gió chướng

tôi sẽ về làm tấm gương

cho thủy soi hoàng hôn bên khung cửa

 

tôi vẫn yêu thủy như ngày đầu

cùng ngọn lửa

khi bơi xuồng qua rú chá vớt rong

trên cánh đồng phơi đầy mùi trăng rạ

khói chiều hôm bay lên tóc thủy

gió thổi sâu vào lưng áo

khi thủy thấy đôi chim tha từng cọng rác

về làm tổ trên cây

 

tôi đã tha hương bên bờ sông nước chảy

một viên sỏi một nhánh rong

như mắt thủy xanh rêu tiền kiếp

tôi nỡ nào để thủy trôi đi làm giọt mưa tan

tan vào tiềm thức mịt mù của số phận

tôi nỡ nào để tay thủy lạnh giữa mùa đông

mà không choàng cho thủy một tấm khăn bông

trên ngấn cổ cao gầy

thủy biết tình tôi như trái chín rụng đầy

làm cho máu chảy tràn lên tim lên phổi

để thủy khỏi nghi ngờ tấm lòng tôi trôi nổi

khi thấy bầu trời như nhỏ hẹp trong tim

tôi vẫn kiếm tìm một ánh sao đêm

gọi bằng em

để thủy thấy cuộc đời

cũng chừng ấy ngày tháng và năm

mà tôi nào có giữ được thanh xuân

bên bụi gai lúc mới tơ tằm.

 

HUỲNH LIỄU NGẠN

11.5.2023