PHỐ ÔN NHƯ HẦU

nguyễnxuânthiệp

 

Phố cổ. Tranh Bùi Xuân Phái

 

hồn trà mi

phố khuya

tôi đi từ cổ độ

về qua lối phù dung

thấy ngọn lửa vô thường. cháy

gầy yểu

mảnh trăng treo nóc nhà

lặng nghe

mùa trong cây

ngọn gió thu thổi rộn, rạp mái đường thi

gạch trong gạch. đá rổ. tường so le

khúc khủy. lối xe bon

cành khô gãy

dội âm u

phố người

mấy thuở chưa phai vệt máu ngày đi

thời gian

thời gian

mở mắt

những ngọn đèn cửa ô xưa

xanh cây. xanh khuya

phần thư xanh

về phố ôn như

 

hỡi ôi

một lần qua cầu thệ thủy

thấy người

và mây

trôi

trôi hết những tà huy

 

1986

NXT

 

 

 

THI SĨ THÀNH TROY

Le poète troyen est mort

La parole est au poète grec
JEAN GIRAUDOUX
 
thi sĩ thành troy không chết
thơ y vẫn còn vang lên. trên các quảng trường thờ đại
NXT

 

NHỮNG CÂY SAGE MÙA HÈ & KHÚC H.

nguyễnxuânthiệp

Cây sage

 

NHỮNG CÂY SAGE MÙA HÈ

 

the sage in bloom is like perfume

những cây sage mùa hè

đã nở

đầy. hoa tím

dưới bầu trời của mây

và. này em

lắng nghe. lắng nghe. tiếng sấm lăn qua đồng cỏ

kể một chuyện tình. rất điên. và lãng mạn

nhưng không hề có thực

như mùi. hoa sage

trong ảo giác

như khúc ca

the sage in bloom

is like perfume*

và em đã tới xứ này

hực nắng dại

đã cười. đã nói

và đã ra đi

mang theo thành phố. mùa hè. của những cây sage

 

nhưng. dẫu thế nào

khi em tới

mùa hè. đã cho tôi. những sợi tóc nắng                   

                                          bàn tay của gió

                                                 đôi mắt lá cây. màu ánh bạc

như em. này í ơi. mùa hè đã cho tôi

                       áo

                       và giày cỏ

                        chiếc túi xách màu da bò

                          chuyến xe greyhound

                             đi về thành phố biển

mùa hè cũng cho tôi

mùi hương. tuyệt vọng. của hoa sage

 

trong sọ đầu tôi. nghe có tiếng gõ

và ca

mãi. mãi

một điệp khúc

những cây sage

như câu hát

the sage in bloom

của một chuyện tình. không có thực

và rất điên

và rất xa

rất xa

 

buổi chiều

cơn giông và sấm dội

bất chợt

về trên đồng cỏ

và những cây sage của tôi. dưới mưa. ướt xối

ướt xối. và gãy dập

em ơi

 

Tháng 8. 2003

 

*ca từ bài hát country music xứ Texas. Deep in the heart of Texas

 

 

KHÚC H.

 

uống cạn chén rượu này

xa kia. đồi cỏ tía

chiều

màu của cơn giông. tàn úa. trong cây

lời cuối. lúc chia xa

bay từ hốc lửa

thư viện. giờ này đã vắng. tiếng đàn im. người đi

                                                      qua cầu. một mình

 

đi qua

đi qua

chiều

trước thềm ngôi nhà ấy

những cánh hồng. khô

của tháng tư. ai vừa đốt

cháy lên

màu nắng. còn đau. ký ức tôi

hay đi qua

khu chung cư trên đồi thông. những bậc đá. và cỏ lau

số 3. nguyễn trường tộ

thấy gì trên con dốc

ngọn đèn. ai thắp lên trong chiều

dã quỳ

đã chết

 

này. hành giả phương đông

đứng nhìn vầng trăng. rực cháy

trên nóc tòa nhà gold empire

hư ảo thời gian. mặt trời. và đỉnh núi tuyết

cất lên

khúc h. của những thành phố nắng quái. những cây

                          cầu bắc qua giấc mơ. kêu như chim của thời

                          chưa có sử

 

hoàng hôn

hãy là gã du ca. roger ridley. với cây đàn thùng

trên góc phố

santa monica

hát. gào. khản giọng

stand by me. stand by me. o darling

tiếng đàn thùng. và mái tóc. mắt của mặt trời chiều

hắt bóng. con chó nằm gác mõm

người đi qua

đồng tiền rơi trong nón

và trẻ con reo cười

ôi

chiều

santa monica

 

này em có nghe

em có nghe

khi trời nổi gió

tiếng của một nhà thơ. vang vang

những âm khô. rỗng

trong khu nhà trên đường magnolia

gọi về cơn mưa. em đứng khóc

gọi lại chuyến ô tô ray ngày ấy

ngọn đèn vàng. bến ga

 

hay hãy như

allen ginsberg. đứng trên quảng trường times

                             squares. mơ về times quares

tên da đen thổi điệu kèn. buồn. thổ huyết

lúc bình minh. 5 giờ sáng

người homeless ngủ. nằm mơ những vì sao

 

và khúc h.

 

NXT

  

TRANH ĐINH CƯỜNG

Chanson de Lara. Collection Tung Duyen

  

KẺ TÀ ĐẠO & KẺ CUỒNG TÍN

Trịnh Y Thư

 

Nhà văn Salman Rushdie.

 
Nhà văn Anh gốc Ấn Độ Salman Rushdie, trong lúc đang chuẩn bị diễn thuyết tại học viện Chautauqua, bang New York, hôm 12/8/2022 vừa qua, đã bị một kẻ lạ xông lên sân khấu đâm nhiều nhát dao chí tử. Ông được trực thăng bốc vào bệnh viện cấp cứu, và hai hôm sau báo chí loan tin là mạng sống của ông không đến nỗi bị đe dọa nhưng chắc chắn ông sẽ mất một con mắt. Bản tin lan đi nhanh chóng khắp nơi trên thế giới như ngọn lửa bốc trên đám rạ khô.
 
KẺ TÀ ĐẠO
   Sự việc trên khiến tôi nhớ lại cách đây dễ thường gần 30 năm nhà văn Salman Rushdie viết cuốn Những vần thơ quỷ và Ayatollah Khomeini của xứ Iran đã làm náo động cả thế giới – nhất là nước Anh bởi ông nhà văn này mang quốc tịch Anh – khi hạ chiếu chỉ fatwa công khai cho người đi tìm ông xử tử, bởi vì, theo họ, cuốn tiểu thuyết chứa đựng những tư tưởng báng bổ đạo Hồi và Thánh Muhammad.
    Để chứng tỏ đấy không phải lời đe dọa suông, họ cho người đánh bom khách sạn nơi ông nhà văn cư ngụ, ngay trung tâm đô thành London. Khá may, chỉ có một người thiệt mạng trong vụ đánh bom, còn ông nhà văn thì chẳng hề hấn gì. Tình hình căng thẳng đến nỗi Anh quốc và Iran cắt đứt quan hệ ngoại giao và Salman Rushdie đã phải lẩn tránh vào bóng tối.
 
    Không, đừng hiểu lầm người Hồi giáo, đấy chỉ là quan điểm cuồng tín và hành động cực đoan của một thiểu số người đạo Hồi, những người diễn giải cuốn thánh kinh Qur’an dưới lăng kính thiển cận, cực đoan và sai lầm. Đa phần người ta đều nghĩ như thế. Xa hơn chút nữa, người ta xem những hành vi ấy có lẽ bắt nguồn từ sự thù ghét sâu sắc đối với thế giới Tây phương bởi quá khứ không mấy tốt đẹp từ những thế kỷ trước do chính sách thực dân áp đặt lên người Hồi giáo. Và đừng quên thời Trung cổ, các dân tộc Hồi đã từng có một nền văn minh rực rỡ và đất nước cường thịnh, lúc đó họ làm bá chủ cả một dải đất mênh mông trải dài từ Âu sang Á. Những  hình ảnh này của quá khứ vẫn  rơi rớt lùa về, thổi bụi bặm nhức nhối vào tâm khảm nhiều người Hồi giáo đến tận ngày nay. Hồi giáo, cũng như tất cả các tôn giáo khác, chủ trương hòa bình, lên án bạo động cũng như bất kỳ hành vi khủng bố nào. Ai cũng biết thế và mọi người ai nấy cảm thấy yên ổn, bình tâm với lời tuyên bố chung chung, vô thưởng vô phạt, đại loại như: “Chúng tôi lên án fatwa của Khomeini, nhưng chúng tôi cũng lên án mọi hình thức tấn công vào tôn giáo bởi điều đó xúc phạm nặng nề đến linh hồn những con người thành kính mộ đạo.”
    Vâng, chẳng gì vô đạo lý hơn tấn công tôn giáo. Đúng. “Tấn công vào tôn giáo” là “xúc phạm nặng nề đến linh hồn những con người thành kính mộ đạo.”
    Nhưng có thật  Salman Rushdie đã tấn công tôn giáo không? Hay, bên dưới những tranh biện có tính phiến diện, thậm chí đạo đức giả ấy, có sự hiểu sai khá nghiêm trọng về bản thể tiểu thuyết?
    Kỳ thực, đây không phải lần đầu tiên trong lịch sử tiểu thuyết gia bị săn đuổi, bị treo án tử hình vì những điều mình viết trong tác phẩm, gây khó chịu cho giai cấp thống trị. Chính Giáo hội Công giáo Roma – cách đây bốn, năm trăm năm – đã có chính sách đối xử vô cùng khắc nghiệt đối với những kẻ tà đạo như thế. Văn hào Pháp François Rabelais, nếu không có sự che chở hết lòng của Hoàng đế François I, của Đức Hồng Y Jean du Bellay, thì đã phải chịu chung số phận với không biết bao nhiêu người khác chết uất ức, oan khiên trên giàn hỏa thiêu khốc liệt của tòa án xử dị giáo – Inquisition! Và, ngay trong thế kỷ XX vừa qua, khi cái-gọi-là Hiện thực Xã hội chủ nghĩa chiết tỏa lên các xã hội cộng sản, nào ai biết có bao nhiêu nhà văn, viết theo lương tâm mình, đã chết lần mòn trong các trại tập trung, trại cải tạo? Các chế độ cực hữu cũng không khá hơn chút nào. Lenin của cộng sản Nga giết Gumilev thì Franco của Phát-xít Tây Ban Nha cũng không tha chết cho Lorca. Giáo hội  Công giáo Roma thế kỷ XVI, các chế độ cực tả, cực hữu, các thể chế thần quyền Hồi giáo ngày nay đều có chung một tâm thức như thế. Đối với họ, nhà văn là kẻ tà đạo nếu hắn không chịu uốn cong ngòi bút viết theo chỉ thị hay giáo điều của Trung ương, của Giáo hội. Bên cạnh lý do chính trị cần khai trừ những kẻ đi ngược lại đường lối, lý thuyết, chủ thuyết, giáo lý… của đảng phái, tôn giáo mình, những kẻ cầm quyền độc tài còn có một sai lầm cơ bản và tai hại hơn, đó là, họ hiểu sai tiểu thuyết là gì.
    Trở lại với cuốn Những vần thơ quỷ của Salman Rushdie, những ai đọc kỹ cuốn tiểu thuyết này đều không nhận thấy tính cách báng bổ thánh thần của nó. Ngược lại là đằng khác. Phần lớn cuốn tiểu thuyết (độ bảy phần mười) tinh tế mổ xẻ đời sống những con người bị giằng co giữa hai xã hội: một bên là Tây phương mới mẻ, sinh động, phù phiếm, hướng ngoại và một bên là Đông phương cổ xưa, êm đềm, sâu lắng, hướng nội. Chủ đề ấy tái hiện thường xuyên trong các cuốn tiểu thuyết khác của Rushdie sau này.
    Điều ấy dễ hiểu. Ông sinh ra tại Ấn Độ trong một gia đình Hồi giáo truyền thống, nhưng khi trưởng thành, ông là công dân Anh và sinh sống phần lớn thời gian tại châu Âu. Những đoạn bị xem là có tính cách báng bổ tôn giáo nằm trong phần hai cuốn sách dưới dạng thức một giấc mơ của nhân vật chính diện, Gibreel Farishta, và giấc mơ biến thành hiện thực khi anh chàng đem nó ra dựng thành phim, một cuốn phim thật tồi, do chính anh chàng thủ vai tổng lãnh thiên thần. Có người gọi đấy là văn chương “hiện thực huyền ảo”, một cụm từ có tính kinh viện, “one size fits all.”
 
     Đúng hơn, ta nên xem nó là cái khả lý mà Franz Kafka đã giới thiệu tường tận từ đầu thế kỷ XX. Nếu nhìn được như thế thì tất cả những gì bị xem là “báng bổ thánh thần” của Rushdie trở nên thi vị hết sức. Nhờ Rushdie, Hồi giáo trở nên có tính thơ. Rushdie không hề ca ngợi văn hóa đại chúng Tây phương, chẳng những thế ông còn nghiêm khắc phê phán tính phù phiếm của nó. Rushdie là một trong những nhà văn hàng đầu của nền văn học tiếng Anh đương đại. Năm 2007 ông được Nữ hoàng Anh Elizabeth II phong tước Hiệp sĩ – Sir Salman Rushdie! Ngày nay chúng ta phải gọi ông như thế – vì “những đóng góp to tát của ông vào nền văn học Anh quốc.” Sẽ hiểu sai ông biết bao nếu chỉ dựa vào tầng trên cùng của văn bản, và như thế quả là bất công cho ông.
    Không phải ai cũng nhìn vấn đề như thế. Và trong lúc chờ đợi Godot, các “kẻ tà đạo” đành chấp nhận thái độ thù nghịch đầy bất công của những người không hiểu hay không chịu hiểu mình.
 
KẺ CUỒNG TÍN
    Người cố sát nhà văn Rushdie là một thanh niên 24 tuổi tên Hadi Matar, một cư dân của thành phố Fairview, bang New Jersey. Khi vụ fatwa xảy ra, anh chưa ra đời, nhưng sự việc anh đâm (cho chết) nhà văn Rushdie khiến ai nấy đều nghĩ anh là kẻ cuồng tín, và nghi ngờ anh phải có chỉ thị từ chính quyền Hồi giáo xứ Iran. Tất cả còn trong vòng điều tra, nhưng gọi anh là kẻ cuồng tín thì không ai bào chữa hay bênh vực cho anh.
     Nhưng cuồng tín là gì?
     Bệnh cuồng tín (tiếng Anh có nhiều từ chỉ căn bệnh này: fanatics, ideologues, absolutists) là một trong những thuộc tính ghê sợ nhất của con người. Vì nó mà có chiến tranh hủy diệt, bởi những kẻ như vậy thường tự tin một cách chắc nịch rằng chỉ có họ mới sở hữu con đường độc nhất đi vào chân lý, một chân lý tuyệt hảo đến nỗi họ phải truyền đạt nó lên tất cả mọi người khác. Chân lý tuyệt đối này có thể là ý thức hệ tôn giáo hay chính trị, cánh hữu hay cánh tả, Thiên Chúa giáo hay Hồi giáo, tự do hay cộng sản. Nói cách khác, không phải điều họ tin tưởng, mà là cách họ tin tưởng, rằng phán quyết về chân lý sau cùng là của họ, chẳng cần tìm kiếm đâu xa, chẳng cần minh chứng, chẳng bao giờ phải nghi hoặc.
    Bệnh cuồng tín giống như á phiện hay ma túy. Kẻ có căn bệnh này say sưa với ý tưởng mình có trong đầu, hắn mất hết mọi khả năng phán đoán thông thường, và chỉ đạo cho mọi hành vi của hắn là một xung lực không thể kềm chế, thường dẫn đến những hậu quả tai hại cho chính bản thân hắn và những người xung quanh. Nếu là kẻ nắm quyền lực trong tay (quyền lực khiến người ta dễ biến thành cuồng tín) thì hậu quả sẽ khủng khiếp khôn lường, như kẻ có tên là Vladimir Putin hiện nay, và trong quá khứ, thế giới từng đổ nát không ít vì những kẻ như thế. Lịch sử mấy nghìn năm của loài người, từ thời cổ đại cho đến ngày nay, không thiếu những kẻ cuồng tín nắm quyền lực tuyệt đối trong tay. Nhưng rất may, nhân loại biết cách loại trừ những kẻ như vậy, nếu không trái đất này chắc đã nổ tung.
    Còn lại phần nhiều là những kẻ cuồng tín không có quyền lực. Không có quyền lực nhưng cái miệng thì rất to. Và sớm muộn chúng ta đều bị những kẻ ấy phá quấy ít nhất đôi ba lần trong cuộc sống.
     Kẻ cuồng tín là kẻ không biết Logos là gì. Theo triết học Hy Lạp cổ đại thì Logos là một lý tính toàn nguyên và phổ quát. Nó là nền tảng cho trật tự cùng trí tuệ, trí năng, trí khôn con người để từ đó mọi khả năng lý luận, mọi nhận thức về lẽ phải, lẽ công bình, nghĩa lý, đạo lý, luân lý, lý do, lý lẽ, sự biết điều, sự phải chăng, duyên do, duyên cớ, nguyên nhân, nguyên lý, vân vân, cấu thành con người. Thiếu nó con người biến thành con thú, sống hoàn toàn dựa vào bản năng sinh tồn, vô nhân cách. Ý nghĩa nguyên thủy của từ Logos theo thời gian biến thái dần, nhưng tựu trung nó là món quà độc nhất vô nhị Thượng Đế ban cho con người để con người lần mò tìm tòi ra cách sống chung với nhau trong thế gian này.
    Kẻ cuồng tín cũng có trí năng, nhưng đó là một trí năng chập mạch, bởi họ lý luận rằng “Cái tôi cho là đúng, phải đúng, và đúng tuyệt đối, không ai có quyền ngăn cản tôi nghĩ như thế.” Quả thật, ta chẳng thể nào đối thoại một cách nghiêm chỉnh, ôn hòa, có tính cách xây dựng với một kẻ cuồng tín. Bạn dùng dữ kiện để biện minh cho sự thật ư? Vô ích. Bạn đưa ra quan điểm chung của đa số ư? Vô ích. Bạn vạch ra sự sai trái của hắn ư? Vô ích. Bạn chẳng thể nào lay chuyển, hòa giải những ý tưởng cực đoan bên trong não bộ hắn. Cho hắn cơ hội phát biểu, bạn chỉ “nối giáo cho giặc” phá tan cái etiquette hài hòa của xã hội.
    Đó là quan điểm của giáo sư Benjamin De Motte viết trong một bài nghị luận đăng trên tờ Nation năm 1996.
 
    Nhưng mặt khác, một giáo sư khác, ông Stephen L. Carter, thuộc đại học Luật khoa Yale, trong cuốn sách xuất bản năm 1998 nhan đề Civility, thì cho rằng, phương cách duy nhất để đối đầu với chủ nghĩa cuồng tín là lòng thương yêu. Trong cuốn sách đó, ông khuyên khi đối thoại với kẻ cuồng tín, ta nên lắng nghe họ với tất cả sự chân thành, mặc dù trong lòng ta thấy kinh tởm những điều họ thốt ra khỏi miệng. Nếu ta để tình cảm thông thường chi phối, lấy sự phẫn nộ kình chống lại sự phẫn nộ của kẻ đối thoại, ta chỉ chuốc vào bản thân sự đau khổ vì cảm giác cay đắng sau đó, và nung nấu trong lòng ý đồ trả thù. Như thế, nhìn ở bất cứ khía cạnh nào, bạn cũng sẽ biến thành một con người tồi tệ hơn cái bạn đang là.
    Còn nếu bạn tỏ vẻ tôn trọng và lắng nghe quan điểm của hắn, bạn sẽ tránh được những tình cảm đen tối, và thay thế nó bằng một tình cảm êm đẹp hơn. Bằng cách lắng nghe, bạn sẽ dạy cho thế giới biết đôi điều về bạn. Thậm chí bạn có thể học hỏi thêm, bởi không phải cứ cùng quan điểm với mình mới cho mình hiểu biết thêm về cuộc sống.
    Tiếp cận một kẻ cuồng tín với sự lắng nghe chân thành và bao dung, bạn sẽ giúp hắn nhiều lắm. Thời nay phần nhiều bọn họ đều là những kẻ buồn bã và cô đơn. Họ cuồng tín vì tâm hồn, tự ái họ bị thương tổn, sâu thẳm trong tâm khảm họ là cảm giác bị bỏ rơi, không ai đoái hoài. Nếu bạn vượt qua được ngưỡng cửa cực kỳ khó khăn của sự va chạm quan điểm, khiến người kia có cảm giác như mình đang được lắng nghe, có lẽ ở bình diện nhỏ nhoi đơn giản nào đó, bạn chạm vào đáy sự việc, tại sao từ một con người hiền lành dễ mến, hắn trở nên hung bạo sẵn sàng ăn thua đủ với bất cứ ai suy nghĩ ngược chiều, và quan trọng hơn, bạn tạo cơ hội để chiếc mặt nạ hung tợn rớt xuống, để hắn trở lại con người bình thường trước kia.
     Giáo sư De Motte đúng hay giáo sư Carter đúng, vẫn là một tranh cãi (hy vọng là giữa những người không cuồng tín).
 
*
    Trở lại với nhà văn Salman Rushdie, có lẽ ông sẽ sống sót sau vụ mưu sát ghê rợn này. Sống sót với câu hỏi được đặt ra: Sau khi ra khỏi giường bệnh, ông sẽ là con người khác không? Cận kề với cái chết có làm ông thay đổi cách suy nghĩ? Tôi nghĩ là không. Tôi tin một nhà văn chân chính như ông sẽ vẫn bám chặt một cách không khoan nhượng vào xác tín nhà văn là kẻ dám nói sự thật, bởi sự thật muôn đời vẫn là ngọn đuốc soi sáng cho con người biết lối mà sống như một con người.
TRỊNH Y THƯ 

CON GÁI NỐI NGHIỆP CỦA BA

Đào Nguyên Dạ Thảo

 

Dạ Thảo & Sách 

 

Năm 1948, 12 tuổi, Ba mình bắt đầu học nghề in ấn với các giáo sỹ người Mỹ ở nhà in Tin Lành trong khu truyền giáo Villa Alliance Đà Lạt, sau một thời gian ba chuyển về làm nhà in Tin Lành Sài Gòn. 

Năm 1960, Ba được tuyển đi sang Lào để dạy nghề in cho thợ in của nhà in Hoàng Gia Lào.

Năm 1961, Ba về lại Đà Lạt, lập gia đình, và tiếp tục làm nghề nhà in tại nhà in Lâm Viên (khu Hòa Bình), nhà in Phương Thành (dưới dốc nhà thờ Tin Lành).  Năm 1970 Ba bị bắt quân dịch, vào lính ba lại tiếp tục làm dịch vụ in ấn trong quân đội nên không bị đi hành quân. Năm 1972 ba được giải ngũ về Ba mở nhà in Nhân Văn (ngay dốc Nhà Làng, sau chuyển về dốc nhà thờ con gà).

Ba đã từng thiết kế và in báo nhật trình, tạp chí, truyện, thơ, sách giáo khoa, tài liệu, giáo trình cho Đại học Đà Lạt, trường Võ Bị, trường Chiến tranh Chính Trị,… Đặc biệt Ba là người đầu tiên đặt mẫu chữ và làm bản kẽm in Kinh Thánh và Thánh Ca chữ K’Ho cho người Thượng.

Sau Tháng 4 Năm 1975, nhà in Nhân Văn bị tịch thu và trở thành nhà in cùa Ty Thông Tin Văn Hóa Đà Lạt.  Năm 1982 Ba từ chức vào khai hoang đất trong rừng Tuyền Lâm, trước khi xây đập để có hồ Tuyền Lâm.  Ba chính là GIÀ LÀNG của làng Đào Nguyên ngày nay.

Ngày 19 tháng 7 năm 2019, Ba đi về Thiên Quốc để lại nỗi thương nhớ cho mẹ, cho các con, các cháu, và cho anh chị em bạn bè.

3 ngày sau khi chôn cất Ba, đi nhà thờ ra, mình vào thăm mộ Ba, bỗng dưng chợt nhớ đến nhà thơ Nguyễn Đức Sơn đang nằm trong phòng cấp cứu bệnh viện Đà Lạt, mình đi thẳng lên thăm ông.  Khi ra về Ba khiến sao tự nhiên lại nảy ra ý định  in tập thơ cho NĐS mặc dầu không hề biết gì về in sách và phát hành sách như thế nào ở Mỹ .  Và bắt đầu từ quyển THƠ VÀ ĐÁ của NĐS, cho đến hôm nay đúng 3 năm mình đã thiết kế bìa, dàn trang,  và phát hành những quyển sách sau đây:

1. THƠ VÀ ĐÁ – Nguyễn Đức Sơn

2. THIÊN LÝ ĐỘC HÀNH – Thầy Tuệ Sỹ

3. PHẾ TÍCH MỸ SƠN – Bùi Chí Trung và Trần Kỳ Phương

4. KÝ 3 – Đinh Quang Anh Thái

5. ĐẢNG PHÁI QUỐC GIA VIỆT NAM 1945-1954, LỜI KỂ CỦA NHÂN CHỨNG, gồm 4 tập - Nguyễn Mạnh Hùng

6. Tuyển tập TIÊU DAO BẢO CỰ, gồm 4 tập

Thiết kế bìa:

1. Tập sách CÁI CƯỜI & SỰ LÃNG QUÊN – Trịnh Y Thư

2. Hồi Ký ĐOÀN VIẾT HOẠT

Ba ơi! Ba ở trên Trời,  Ba xem mấy quyển sách của con gái Ba làm coi có được không hả Ba?

ĐNDT

 

Nguồn: Facebook Đào Nguyên Dạ Thảo

 

 

BÓNG

Vũ Hoàng Thư

Tranh Phan Chánh Khánh,

ký họa bằng cà phê và mực đen.

 
một bóng ai
          lạnh vai gầy
bông sứ rụng
lời kinh ngày thưa mưa
như chợp mơ
          người phố xưa
nguồn hương lá
          vàng mùa đưa nội thành
một đốm lửa rủ môi thanh
ly trà ngát
ba cõi xanh má người
đêm còn trẻ
          hoa bưởi lơi
gọi khuya sâu
đậm tình khơi thuận tùy
mưa sẽ ngưng dẫu đôi khi
con bướm vỗ
cánh hoài nghi xuống triền
 
VŨ HOÀNG THƯ
4/3/2021
 
Nguồn:Trang nhà Vũ Hoàng Thư